Raport o stanie świata Dariusza Rosiaka

Dziś w Raportowym sezonie nieogórkowym: o Polsce i Polakach, o Bogu, o diable, o okrucieństwach historii, o duszy nieśmiertelnej, o miłości i jej braku, o szaleństwie i jego skutkach, o przyjaźniach, zdradach, o literaturze, która staje się najważniejszą treścią życia i tęsknocie za pięknem. I o czułości.

Porozmawiamy o pisarzach, którzy te tematy nie tak dawno poruszali, żyli nimi i całkowicie na poważnie o nich między sobą debatowali. Miłosz, Herbert, Gombrowicz, Iwaszkiewicz, Różewicz, Czapski, Wat, Krynicki - to bohaterowie książki, która jest dziś pretekstem do rozmowy w Raporcie, książka nosi tytuł „Gwiazda Piołun”.

Gość: Andrzej Franaszek

Prowadzenie: Dariusz Rosiak

Sekretarz generalny ONZ Antonio Guterres mówi, że od konfliktu nuklearnego świat dzieli jeden błędny krok i że do tej pory ludzkość miała szczęście, że taki nie nastąpił. Wojna w Ukrainie, napięcia na Bliskim Wschodzie, a teraz gorące dni na linii Chiny-Tajwan. Czy da się uniknąć konfliktu atomowego? I ile w tym wszystkim szczęścia, polityki, a ile uzasadnionego strachu?

W Iraku protestujący, zwolennicy popularnego szyickiego duchownego, dwukrotnie szturmują parlament w Bagdadzie. Kolejny chaos polityczny w tym kraju staje się faktem. I nie wróży nic dobrego.

W mediach społecznościowych kampania dezinformacji na temat potencjalnego konfliktu między Serbią i Kosowem. Nowej wojny na Bałkanach na razie nie ma, co nie znaczy, że zwaśnione narody o niej zapomniały. O co poszło tym razem?

Jamajka świętuje 60-lecie niepodległości. W Raporcie dziś trochę więcej o tym karaibskim kraju, który życzy sobie uniezależnienia od korony brytyjskiej. Dlaczego? I czy Jamajka to dziś wciąż Bob Marley, rastafarianie i świetni sportowcy?

I jeszcze o symetrystach i asymetrystach powiemy...

Rozkład jazdy:

(1:42) R.E.M. - It's The End Of The World As We Know It (And I Feel Fine)

(5:37) Łukasz Kulesa o konflikcie nuklearnym

(37:05) Jan Natkański o chaosie politycznym w Iraku

(1:01:13) Koffee – Toast

(1:04:10) Świat z boku - Grzegorz Dobiecki o symetrystach i asymetrystach

(1:09:05) Podziękowania

(1:14:01) Marta Szpala o konflikcie między Serbią i Kosowem

(1:36:00) Bartosz Wójcik o Jamajce

(2:09:24) Do usłyszenia

(2:09:57) Bob Marley- Three Little Birds

Czym jest cancel culture? Dla jednych to forma nowoczesnego ostracyzmu, dla innych niebezpieczna broń Internetu, dla kolejnych wymysł przewrażliwionych mniejszości, a dla jeszcze innych przywracanie dziejowego porządku.

O kulturze wykluczenia, albo unieważnienia, mówi się coraz więcej. Pojęcie wykracza już poza bramy amerykańskich uniwersytetów i celebryckiego środowiska. Unieważniani są pisarze, artyści, dziennikarze, politycy. Zresztą nie profesja - i nie barwy polityczne - zdają się być tutaj najważniejsze.

Co to znaczy być "skanselowanym"? I czy da się stworzyć świat ludzi, pojęć i debat, który będzie odporny na jakiekolwiek odstępstwa od reguł? I przez kogo mają być one tak naprawdę ustanawiane?

Gość: Prof. Agata Bielik-Robson

Prowadzenie: Adrian Bąk

Papież Franciszek przeprasza rdzenną ludność Kanady za zło wyrządzone dzieciom w szkołach rezydencjalnych prowadzonych najczęściej przez Kościół katolicki. Czy pielgrzymka pokutna papieża wystarczy, żeby zadośćuczynić krzywdom? I jakie znaczenie ma ona dla samego Kościoła?

Ukraińska kampania na południu, której celem jest odbicie Chersonia, nabiera tempa. Rosjanie z kolei dokonują szturmu w obwodzie donieckim. W Raporcie dziś o wojnie w Ukrainie z perspektywy tych, których dotyka najbardziej – zwykłych i niezwykłych mieszkańców – i pewnego zwykłego i niezwykłego reportera.

We Włoszech upada rząd jedności narodowej, który z jednością miał niewiele wspólnego już od dłuższego czasu. Nad krajem unosi się widmo rządów radykałów, a Europa drży przed kolejnymi wyborami w tym państwie. Co się dzieje we Włoszech i dlaczego kryzys rządowy może zachwiać całą gospodarką Wspólnoty?

W Birmie wojskowa junta dokonuje egzekucji czterech demokratycznych opozycjonistów. Świat patrzy na to z niepokojem, ale przez ostatnie miesiące w ogóle w tę stronę nie spoglądał. A może trzeba było?

I jeszcze o globalnej zemście zwierząt powiemy…

Rozkład jazdy: 

(1:42) Dire Straits – Brothers in Arms

(8:17) Paweł Reszka o wojnie w Ukrainie z perspektywy zwykłych ludzi

(44:52) Tomasz Terlikowski o kanadyjskiej pielgrzymce pokutnej papieża

(1:17:32) Måneskin - Zitti e buoni

(1:20:43) Świat z boku - Grzegorz Dobiecki o globalnej zemście zwierząt

(1:25:55) Podziękowania

(1:30:34) Piotr Podemski o upadku rządu we Włoszech

(2:01:00) Bogdan Góralczyk o egzekucji w Birmie

(2:25:45) Do usłyszenia

(2:26:48) Mickiewicz/Stasiuk/Haydamaky – Bajdary

Dziś krążymy wokół temperatury i natury – porozmawiamy o lasach. Czy jest ich mało, czy dużo? Skąd się wzięły? Jak wpływała i wpływa na nie działalność człowieka? Oraz czy słusznie przeciwstawiamy sobie naturę i kulturę?

Rosja znów straszy Europę, że zakręci kurek z gazem. Gazprom oświadcza, że nie może zagwarantować płynności dostaw i powołuje się na siłę wyższą. Europa ma plan, żeby gaz oszczędzać i kupować go więcej między innymi od Azerbejdżanu. Czy to wystarczy? I czy Europa będzie solidarna w obliczu konieczności pomocy krajom z niedoborami energii oraz w kwestii oszczędności?

Ukraina twierdzi, że sytuacja na froncie jest stabilna i planuje kontrofensywę na południu. Prezydent Wołodymyr Zełenski zwalnia szefa Służb Bezpieczeństwa i prokurator generalną. Jaki przekaz płynie z Kijowa po 150. dniach wojny? I co oznacza porozumienie Ukrainy z Rosją pod egidą ONZ i Turcji w sprawie eksportu zboża przez porty Morza Czarnego?

Gorąco, gorąco i jeszcze bardziej gorąco… W Europie upały, jakich dawno już nie było. W kolejnych krajach Starego Kontynentu padają rekordy ciepła. W Wielkiej Brytanii termometry po raz pierwszy w historii pokazały 40 stopni Celsjusza. Ekstremalnym upałom towarzyszą tragiczne w skutkach pożary. Czy Europa jest gotowa na kolejne anomalia pogodowe?

Na Haiti rok po zabójstwie prezydenta władzę przejmują gangi. Organizacja Narodów Zjednoczonych twierdzi, że w stolicy Port-au-Prince sytuacja wymknęła się spod kontroli, a uzbrojone bojówki atakują niewinnych ludzi, w tym dzieci. Czy najbiedniejszy kraj półkuli zachodniej może liczyć na jakąkolwiek pomoc?

W Raporcie także o południowokoreańskim soft power, czyli K-popie. Dlaczego tamtejsza muzyka zdobyła cały świat? I co K-pop mówi o samej Korei Południowej?

I jeszcze o tym, czy powinno się już zdjąć ukraińską niebiesko-żółtą broszkę…

Rozkład jazdy:

(2:42) Red Hot Chili Peppers - Black Summer

(6:33) Wojciech Jakóbik o gazie z Rosji

(30:41) Wojciech Konończuk o wojnie w Ukrainie po 150 dniach

(59:57) Boukman Eksperyans - Jou Nou Revolte

(1:03:21) Świat z boku - Grzegorz Dobiecki o niebiesko-żółtej broszce

(1:08:41) Podziękowania

(1:13:32) Anna Dudzińska o popularności k-popu

(1:32:11) Tomasz Rożek o upałach w Europie

(1:55:20) Joanna Gocłowska-Bolek o władzy gangów na Haiti

(2:15:11) Do usłyszenia

(2:15:43) Emeline Michel – Pran men m (Take My Hand)

Nigdy wcześniej tak wielu z nas nie miało aż tylu rzeczy co teraz. Nigdy wcześniej produkowanie i nabywanie przedmiotów nie było tak łatwe, jak dziś. Nigdy wcześniej nie pragnęliśmy przedmiotów tak bardzo, jak obecnie, a jednocześnie nigdy wcześniej nie były nam one tak zbędne.

Prowadzenie: Agata Kasprolewicz

Prezydent USA Joe Biden odwiedza po raz pierwszy Bliski Wschód jako głowa państwa. Czego Stany Zjednoczone szukają w Izraelu, a może przede wszystkim w Arabii Saudyjskiej? I czy Bliski Wschód patrzy jeszcze na Stany Zjednoczone?

Firma Uber oskarżana o naginanie prawa, lobbing, oszustwa i przemoc. Takie miały być początki giganta transportowego z Doliny Krzemowej. Czy tylko w ten sposób można dziś osiągnąć sukces? I gdzie leży granica między prawem i bezprawiem w wielkim biznesie?

Na Sri Lance przewrót społeczny. Po tygodniach antyrządowych demonstracji prezydent i jego świta uciekają z kraju. Czy po obywatelskim nieposłuszeństwie przyjdzie czas na wojskową rewoltę? I czy przykład Sri Lanki może niepokoić inne kraje?

NASA publikuje pierwsze zdjęcia z Kosmicznego Teleskopu Webba. A my widzimy na nich początki wszechświata - przynajmniej ci, którzy mają wprawne oko... Co z tego wynika nie tylko dla przeszłości ale i dla przyszłości?

Powiemy też o fali masowych ucieczek z Kuby i o tym co doprowadziło do rekordowej fali imigracji z tej karaibskiej wyspy.

I jeszcze o wykorzystywanych i tych, którzy wykorzystują...

Rozkład jazdy: 

(1:52) Elton John - Rocketman

(6:28) Mateusz Piotrowski o wizycie Bidena na Bliskim Wschodzie

(30:47) Jakub Dymek o problemach Ubera

(54:42) Yotuel, Gente de Zona, Decemer Bueno, Maykel Osorbo, El Funky - Patria y Vida

(58:43) Świat z boku - Grzegorz Dobiecki o wykorzystywaniu

(1:03:36) Podziękowania

(1:08:36) Marcin Pośpiech o masowych ucieczkach z Kuby

(1:22:19) Patryk Kugiel o przewrocie na Sri Lance

(1:46:29) Tomasz Rożek o zdjęciach z Kosmicznego Teleskopu Webba

(2:05:40) Do usłyszenia

(2:06:34) Moby - We Are All Made Of Stars

Coraz więcej europejskich krajów i muzeów chce zwracać dzieła sztuki z Afryki, ponieważ wiele z nich zostało zagrabionych w czasach kolonialnych. Najpierw taką wolę wyraziła Francja, a ostatnio dołączyły do niej Niemcy. Nie wszyscy chcą jednak zwracać i nie wszystko.

Przez lata Europejczycy, i nie tylko Europejczycy, z uporem powtarzali, że nie mogą oddać Afrykanom dzieł sztuki, bo tak naprawdę nie wiadomo co zostało ukradzione, a co nie. Argumentowano też, że kraje afrykańskie i tak nie byłyby gotowe, żeby artefakty przyjąć oraz zapewnić im należyte miejsce i bezpieczeństwo.

Czy to podejście właśnie się zmienia? Jak może wyglądać proces zwrotu dzieł sztuki Afryce? Które artefakty powinny wrócić do krajów pochodzenia, a które powinny zostać w Europie?

Gość: dr Lucjan Buchalik, etnolog afrykanista, dyrektor Muzeum Miejskiego w Żorach, twórca żorskiej kolekcji pozaeuropejskiej.

Prowadzenie: Adrian Bąk

„Tu byli, tak stali” to jeden z najciekawszych debiutów literackich ostatnich lat. Brutalna, momentami obezwładniająca, pozostawiająca czytelnika bez tchu powieść Gabriela Krauze to historia o życiu przesyconym przemocą, w ciągłym pędzie, o nieugaszonym pragnieniu posiadania więcej niż ktokolwiek może mieć. Okrutna, do bólu szczera i literacko zachwycająca. Gabriel Krauze będzie gościem lipcowego Raportu o książkach.

Oddzielnym fenomenem literackim związanym z „Tu byli tak stali”  jest polski przekład, którego autorem jest Tomasz S.Gałązka. Tłumacz zdradza, że w pracy nad tym przekładem inspiracją był polski rap.

No właśnie – czy rap to literatura? O tym, a także o Szczecinie, pamięci, Młynarskim i Osieckiej opowie Adam Zieliński, czyli raper Łona.

Audycję prowadzi: Agata Kasprolewicz

Realizuje: Sławomir Sobczyk

Fragmenty literackie czyta: Olga Sarzyńska

Autor rozmowy z Niallem Fergusonem: Dariusz Rosiak

Goście:

Gabriel Krauze

Tomasz S. Gałązka

Adam Zieliński, raper Łona

Rozkład jazdy: 

(1:48) Ezra Collective - More Than a Hustle

(4:20) Gabriel Krauze "Tu byli, tak stali", czyt. Olga Sarzyńska

(11:05) Rozmowa z Gabrielem Krauze

(52:36) Gabriel Krauze "Tu byli, tak stali", czyt. Olga Sarzyńska, cz. 2

(55:47) Rozmowa z Tomaszem S. Gałązką

(1:12:25) Podziękowania

(1:16:41) Łona i Weber - Gdzie tak pięknie

(1:20:05) Rozmowa z Łoną

(1:49:02) Do usłyszenia

(1:49:09) Łona i Weber - Echo