Reportaże i dokumenty Polskiego Radia

Poruszająca historia rzeźby Aliny Szapocznikow "Nadzieja matki". Przez dekady związana stojąca obok Teatru Komedia i będąca symbolem Żoliborza, latem 2025 roku została zniszczona i porzucona w krzakach. Mieszkańcy natychmiast ruszyli jej na ratunek, doprowadzając do przeniesienia dzieła do Muzeum Sztuki Nowoczesnej. Dziś ważą się jej dalsze losy. Czy powstanie kopia? Kto zdecyduje o przyszłości? I czy rzeźba wróci kiedyś do przestrzeni publicznej?

W pierwszych dniach życia Wojtek ważył zaledwie 1400 gramów. Urodził się za wcześnie, by poradzić sobie bez pomocy. Sprzęt zakupiony dzięki Wielkiej Orkiestrze Świątecznej Pomocy stał się jego tarczą. To on podtrzymywał go przy życiu, kiedy jego organizm dopiero uczył się funkcjonować. Ale walka wcześniaka nie kończy się wraz z wypisem ze szpitala. Często to dopiero początek długiej drogi, o czym w reportażu opowiadają Małgorzata i Maciej, rodzice Wojtka. Reportaż powstał w 2013 roku.

W pierwszych dniach życia Wojtek ważył zaledwie 1400 gramów. Urodził się za wcześnie, by poradzić sobie bez pomocy. Sprzęt zakupiony dzięki Wielkiej Orkiestrze Świątecznej Pomocy stał się jego tarczą. To on podtrzymywał go przy życiu, kiedy jego organizm dopiero uczył się funkcjonować. Ale walka wcześniaka nie kończy się wraz z wypisem ze szpitala. Często to dopiero początek długiej drogi, o czym w reportażu opowiadają Małgorzata i Maciej, rodzice Wojtka. Reportaż powstał w 2013 roku.

Aleksandra Łąpkiewicz zaprasza na spotkanie z Yehudą Prokopowiczem. Młody pianista w 2024 rozpoczął studia na Akademii Muzycznej im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie w klasie fortepianu prowadzonej przez Krzysztofa Książka. W Konkursie Chopinowskim został laureatem nagrody specjalnej Polskiego Radia za najlepsze wykonanie mazurków oraz pozaregulaminowej nagrody im. prof. Zbigniewa Drzewieckiego.

Wszyscy lubimy dostawać prezenty. Są jednak ludzie, którzy w czasie świąt Bożego Narodzenia nie otrzymują żadnych upominków. Są domy, w których nie ma choinki, zapachu świątecznych potraw, rodzinnego ciepła ani radosnego oczekiwania. Są dzieci z rodzin zaniedbanych społecznie, gdzie pieniądze częściej przeznaczane są na alkohol niż na "głupstwa" w postaci świątecznych prezentów. Są też ludzie samotni, przekonani, że nie mają na kogo liczyć, że świat o nich zapomniał. Dla nich Święta bywają dniami pełnymi goryczy i dotkliwej samotności. Czy można to zmienić? "Otóż tak!" - odpowiadają organizatorzy akcji pod nazwą "Ekipa Świętego Mikołaja", bohaterowie reportażu "Człowiek człowiekowi Mikołajem".

Reportaż przypomina niezwykłe zdarzenie z czasów okupacji. W wigilijny wieczór pani Hanna Baranowska znalazła się w warszawskim tramwaju po godzinie policyjnej. W części "tylko dla Niemców" jechali żołnierze Wehrmachtu. Gdy jeden z Polaków zanucił "Wśród nocnej ciszy" doszło do wspólnego śpiewania kolęd. W mrocznej nocy okupacyjnej wydarzyło się coś nieoczekiwanego, ludzkie zbliżenie i chwilowe polsko‑niemieckie pojednanie.

Muzyka jest całym jego życiem. A z instrumentów najbardziej ukochał gitarę. Łukasz Nowak gra, komponuje i śpiewa, występując z przyjaciółmi jako zespół Caryna, po łemkowsku "urodzajne pole". Gdy Rosja zaatakowała Ukrainę, bez wahania ruszył z pomocą. Zamiast koncertów były transporty jedzenia, ubrań, zabawek i wyposażenia dla walczących. Jego żona Joanna, doświadczona we wspieraniu uchodźców, wiedziała, jak ważne jest działanie. Oboje nie zapominają o potrzebujących, a w muzyce Łukasza pobrzmiewa bunt, godność i nadzieja inspirowana historiami Ukraińców i Czeczenów.

W grudniu 1970 roku Gdańsk i Gdynia stały się areną buntu przeciw podwyżkom cen żywności ogłoszonym przez rząd PRL. 14 grudnia strajk rozpoczęli pracownicy Stoczni Gdańskiej im. Lenina, a dzień później dołączyła Stocznia im. Komuny Paryskiej. Wśród protestujących był 17‑letni Gerard Andrzej Thrun, uczeń szkoły okrętowej, który wspomina odwagę robotników i ogromną społeczną wrogość wobec systemu. Najtragiczniejszy okazał się 17 grudnia, Czarny Czwartek, gdy wojsko i milicja użyły broni, gazu i helikopterów. Thrun cudem uniknął śmierci. Strajki objęły także Szczecin, Słupsk i Elbląg. Oficjalnie zginęło 45 osób, lecz liczby te mogły być zaniżone. Jak wyglądały nocne pogrzeby ofiar Grudnia 70? Jak strajki komentowały ówczesne władze PRL? I jak strajki wpłynęły na sierpień 1980 roku? W odpowiedzi na te i inne pytania pomogą między innymi archiwalne nagrania Polskiego Radia z lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych, a także nagrania z IPN. Reportaż powstał w 2022 roku.

Reportaż Żerwe ukazuje Podlasie w obliczu kryzysu migracyjnego i wojny w Ukrainie. Autorka wraca do miejsc i ludzi poznanych w 2022 roku, by sprawdzić, jak zmieniło się ich życie i losy uchodźców. Nazik nie chce się budzić w huku bomb. Oli w społeczności szyitów groziło realne niebezpieczeństwo. Aras mówi, że Europa, która tak szczyci się przestrzeganiem praw człowieka, nie daje migrantom nawet takich praw, jakie daje zwierzętom. Rodzina Baravana znalazła przystań w Sopocie, ale asymilacja nie jest łatwa. Zwłaszcza, że żona zmarła w drodze, osierociwszy piątkę dzieci. Na podlaskich cmentarzach przybywa grobów.

Reportaż o Macieju Henie, synu pisarza Józefa Hena i Ireny Lebewal. Dorastał w inteligenckiej rodzinie, gdzie książki i rozmowy były codziennością, ale dzieciństwo naznaczyła powojenna trauma rodziców. Matka straciła bliskich w Holokauście, ojciec ocalał z Zagłady i został pisarzem. Hen opowiada o życiu na Mokotowie i w Śródmieściu, o dramatycznych wydarzeniach Marca 68 roku, które dotknęły jego rodzinę i zmusiły matkę do rezygnacji z pracy. Wspomina szkolne prześladowania i rolę ojca jako mentora. To opowieść o pamięci, tożsamości i pytaniu, czym dziś jest inteligencka postawa. Czy to wciąż odwaga myślenia, niezależność i odpowiedzialność za słowo?