Reportaże i dokumenty Polskiego Radia

Pan Jan ma 90 lat i mieszka sam w przedwojennej kamienicy na Żoliborzu. Jeszcze niedawno z dumą prowadził swojego Fiata Cinquecento, dziś musi się z nim pożegnać, nie z wyboru, lecz z konieczności. Codziennie rano dzwoni do sąsiadki, by potwierdzić, że nadal jest. Po wypadku w mieszkaniu coraz częściej myśli o stałej pomocy. Krewni milczą, radio się zepsuło, a cisza staje się coraz bardziej dotkliwa. W słoneczne dni można go spotkać na ławce, gdzie w milczeniu obserwuje świat. To historia o starości, która nie musi być samotna, o godności, która nie gaśnie, i o tym, jak wiele znaczy zwykłe "Jak się dziś masz?".

Jak drony zmieniają współczesną wojnę? Reporterzy ze Studia Reportażu przez kilka miesięcy badali ich wpływ, od frontu w Ukrainie, przez wojskowe bazy, po rozmowy z ekspertami i młodymi pasjonatami. "Tarcza i miecz" to opowieść o technologii, która przekracza granice i redefiniuje pojęcie bezpieczeństwa. Drony stały się nowoczesnymi mieczami i tarczami. Zmieniają oblicze konfliktów, sposób walki i myślenia o wojnie. Hanna Dołęgowska rozmawiała z nastolatkiem zafascynowanym technologią, Maciej Jastrzębski był na froncie, Antoni Rokicki odwiedził bazę w Mirosławcu, a Janusz Deblessem zajrzał do Wojskowej Akademii Technicznej. Tak powstał reportaż o nowej rzeczywistości.

Reportaż opowiada o dwóch kobietach, matce i córce, których życie splotło się ze szkołą. Małgorzata, nauczycielka z przypadku, trafiła w latach 90. do wiejskiej placówki, którą uczniowie nazywali "naszym Bullerbyn". Dziś z pasją kieruje szkołą we Wrocławiu. Jej córka Alicja również została nauczycielką, ale po kilku latach odeszła z zawodu, nie chcąc być częścią systemu, który, jak twierdzi, zapomniał o dzieciach. Czy naprawdę nie żałuje? Jak obie patrzą dziś na edukację?

Wspomnienie jednego z najważniejszych działaczy opozycji demokratycznej w PRL, wydawcy i producenta filmowego. Mirosław Chojecki zmarł 10 października 2025 roku, w wieku 76 lat. Wyrzucony z uczelni za udział w strajku w 1968 roku, nie zrezygnował z walki. Wspierał robotników Ursusa i Radomia, współtworzył KOR, a w 1977 roku założył Niezależną Oficynę Wydawniczą "NOWA", największe wydawnictwo poza cenzurą, które przez lata dostarczało Polakom wolne słowo.

Irlandia Północna to kraj muzyki, pasji i dawnych ran. W reportażu "Przez mury wasze i nasze" słuchamy, jak w cieniu historycznych podziałów żyją Polacy, którzy przybyli tu w poszukiwaniu nowego domu. Czy można zachować własną tożsamość, integrując się ze społeczeństwem, które samo uczy się żyć w pokoju? Reportaż pokazuje, że zarówno Irlandczycy, jak i Polacy, dwa narody emigrantów, mierzą się dziś z podobnymi wyzwaniami - politycznymi podziałami, rosnącą niechęcią wobec przybyszów i pytaniem o to, co znaczy "być u siebie".

18-letni Marcel Mierzejewski oczarował publiczność i jury podczas II Ogólnopolskich Mistrzostw w Naśladowaniu Ptaków. W eliminacjach wystąpił jako rudzik, dosłownie, bo nie tylko śpiewał, ale też się wystylizował. W finale wylosował słowika szarego i poradził sobie koncertowo. Na Placu Defilad, tuż obok Pałacu Kultury i Nauki, zgromadziła się tłumna widownia, która nie miała wątpliwości, Marcel to faworyt. Jury przyznało mu najwyższe noty, zachwycone precyzją i stylem. Skąd u tak młodego człowieka pasja do ptasich głosów? Marcel mówi, że to efekt miłości do natury i godzin spędzonych w lesie. Udowadnia, że kontakt z przyrodą może być nie tylko inspiracją, ale też drogą do sukcesu.

To opowieść o niezwykłej determinacji i sile marzeń. Alessandra Jabłonowska, absolwentka XIV LO im. Staszica w Warszawie ze średnią 5,76, najwyższą w całej szkole, została przyjęta na prestiżowy kierunek Physical Natural Sciences na Uniwersytecie Cambridge. Program łączy fizykę, matematykę, nanonaukę i kognitywistykę. Przez trzy lata pracowała, by sfinansować studia. W tym czasie zmagała się z trudnymi doświadczeniami osobistymi. Odejście mamy, która zawsze była jej największym wsparciem, stało się bolesnym, ale motywującym impulsem. Alessandra mówi, że robi to także dla niej. Dziś spełnia marzenie, które stało się możliwe dzięki wytrwałości, pasji i pamięci o bliskiej osobie.

Ta historia wstrząsnęła Ostrowitem. Przez dziewięć lat Mariusz Milewski był wykorzystywany przez proboszcza z pobliskiego Wardęgowa. Ksiądz obiecywał opiekę, w rzeczywistości odbierał mu dzieciństwo. Gdy dorósł, zdecydował się walczyć. Sąd karny skazał duchownego, ale sąd kościelny go uniewinnił. Wieś odwróciła się od Mariusza, mimo że kuria wypłaciła mu 900 tysięcy złotych zadośćuczynienia. Mimo wszystko Mariusz został w rodzinnej wiosce. Przebudował stodołę na dom, szuka pracy i wierzy, że jego historia pomoże innym przerwać milczenie. Realizacja akustyczna: Michał Czajkowski.

Czy audycje radiowe mogą przetrwać próbę czasu? Czy głos, raz usłyszany, może pozostać z nami na lata? Tadeusz Bocheński, pierwszy spiker Polskiego Radia, nazywany "Księciem Spikerów", wciąż rozbrzmiewa w pamięci słuchaczy. W reportażu, z archiwalnych taśm, przemawiają ci, którzy go znali: Stella Weber, również spikerka, Zbigniew Kopalko, reżyser Teatru Polskiego Radia, Maciej Kwiatkowski, dziennikarz, lektor i historyk Polskiego Radia, oraz legendarny inżynier Jan Zagozda, współtwórca "Radia Retro" i kolekcjoner przedwojennych płyt gramofonowych. W reportażu wykorzystano archiwalne nagrania, m.in. program "Znam tylko twoje listy" z 1978 roku oraz przedwojenne wykonania Bocheńskiego, wiersz Tetmajera i piosenkę reklamową. To nie tylko historia głosu, ale i pamięci, która dzięki radiu nie przemija.

W 1976 roku w Iwinach pęka tama kopalni miedzi. Adam Wielowieyski rejestruje obraz zniszczenia, który porusza słuchaczy. Trzy lata później wraca tam z Witoldem Zadrowskim. Tak powstaje reportaż "Żywioł", nagrodzony w Ogólnopolskim Konkursie na Radiowy Reportaż Literacki. To początek ich wieloletniej współpracy, której zwieńczeniem jest reportaż "Trzy opowieści o ziemi i niebie". To historie o ludziach splecionych z naturą i marzeniami. Bohaterami są m.in. Skrzypkowa z Iwin, rolniczka z Białykału i krawiec zaproszony przez NASA. Reportaż zdobywa wyróżnienie Prix Futura, potwierdzając siłę dokumentu radiowego.