Reportaże i dokumenty Polskiego Radia

Jej największą miłością jest gra na trąbce. Małgorzata Wojdyła z Podhala nie rozstaje się z tym instrumentem od 16 lat. Tak długo już należy do Młodzieżowej Orkiestry Dętej Ochotniczej Straży Pożarnej w Skawie. Gry na trąbce nauczył ją ojciec. Rodzina bowiem kultywuje tradycje muzyczne z pokolenia na pokolenie. W tym roku Młodzieżowa Orkiestra Dęta OSP Skawa obchodziła 90. rocznicę powstania. Na co dzień można ją usłyszeć przy okazji świąt religijnych, uroczystości patriotycznych i kulturalnych.

Zakończyła się trasa koncertowa Lata z Radiem. Za nami 10 koncertów. Na finałowy w Przemyślu przybyło bardzo dużo słuchaczy. - W latach 70 i 80 Lato z Radiem było jedynym pozytywnym błyskiem w tej szarej rzeczywistości komunistycznej. I do tej pory jestem bardzo związany z tą Poleczką Lata z Radiem. To do tej pory dodaje pozytywnej energii i rozwesela – Tak mówi w reportażu jeden ze słuchaczy. Lato z Radiem gości na antenie Programu Pierwszego Polskiego Radia już 52 lata. - Ta audycja to zapach truskawek i czereśni. Górskich wycieczek - wspominają słuchacze Jedynki.

18 listopada 2022 r. Senat RP przyjął uchwałę ustanawiającą 2023 Rokiem Mikołaja Kopernika. W tym roku obchodzimy 550. rocznicę jego urodzin i 480. rocznicę śmierci. W swoim najsłynniejszym dziele "De revolutionibus orbium coelestium" Mikołaj Kopernik przedstawił założenia heliocentrycznej budowy Układu Słonecznego burzące ówczesny obraz świata. To spowodowało rewolucję naukową zwaną przewrotem kopernikańskim. Kopernik był prawnikiem, urzędnikiem, dyplomatą, lekarzem, niższym duchownym katolickim, doktorem prawa kanonicznego, zajmującym się również astronomią i astrologią, matematyką, ekonomią, strategią wojskową, kartografią i filologią. To nie będzie typowy reportaż, to będzie dziennikarskie śledztwo idące tropami Mikołaja Kopernika, człowieka, który dosłownie zmienił bieg świata. Swoją podróż autor zaczyna we Fromborku, następnie jedzie do Torunia.

Ignacy skończył 18 lat i po raz pierwszy w życiu dzwonił dzwonem, a jego dziadek, Wojciech Bochnak, obchodził, właśnie w tym dniu, jubileusz 60-lecia pracy dzwonnika. Emerytowany konserwator zabytków, przez całe swoje dorosłe życie był bowiem dzwonnikiem dzwonu Zygmunta. Jest synem Adama Bochnaka, historyka sztuki, profesora UJ a w latach 1957-1962 wicedyrektorem Państwowych Zbiorów Sztuki na Wawelu. Jak mówi – urodził się na Wawelu bo ojciec tu pracował i tu też mieszkali. Dla ludzi to było muzeum, a dla niego po prostu dom. Podczas dziecięcych "podróży" trafił na wieżę dzwonniczą i bardzo go to miejsce zainteresowało. Pewnego razu nie przyszła jedna z 12 osób potrzebnych do rozkołysania kielicha. Pozwolono mu ciągnąć za sznur i tak już pozostało.

Podhalańskie Towarzystwo Żeglarskie w Nowym Targu, jako organizacja pożytku publicznego, w ramach ogólnopolskiego programu edukacji żeglarskiej "Polsailing", uczy najmłodszych pływać żaglówką po Jeziorze Czorsztyńskim. Nauka jest skierowana do dzieci w wieku od 7 do 10 lat i rozpoczyna się od żaglówki "Optymist". Żaglówka jest niewielka i łatwa w transporcie: jej elementy to kadłub, takielunek (czyli maszt, bom, rozprze), żagiel, ster, miecz i trochę osprzętu (linki, bloczki). – Dzieci poprzez zabawę uczą się odpowiedzialności i pokory wobec natury – tłumaczy Małgorzata Wojdyła z Podhalańskiego Towarzystwa Żeglarskiego w Nowym Targu, które istnieje od 1997 roku. Wraz z powstaniem Jeziora Czorsztyńskiego rozpoczęto budowę bazy na półwyspie Stylchyn. Niemal od początku są tam prowadzone zajęcia nauki żeglarstwa i obozy żeglarskie dla dzieci i młodzieży. Najmłodsi zapoznają się też m.in z budową jachtów w warsztacie szkutniczym Towarzystwa, z nawigacją, meteorologią, zasadami bezpiecznego poruszania się na jeziorze.

Utworzone w lutym 1940 roku łódzkie getto było w czasie wojny drugim, po warszawskim, pod względem liczebności skupiskiem ludności żydowskiej w Polsce, a największym na ziemiach wcielonych do III Rzeszy. Łącznie przeszło przez nie około 200 tysięcy osób. Ponad 160 tysięcy stanowili mieszkańcy Łodzi; ponadto Niemcy przesiedlili tam Żydów z Austrii, Czech, Luksemburga i Niemiec oraz z innych, wcześniej likwidowanych gett na terenie Polski. 29 sierpnia każdego roku Miasto Łódź wraz z Łódzką Gminą Żydowską uroczyście obchodzą rocznicę likwidacji łódzkiego getta. W 2004 roku, przy okazji 60. rocznicy, w mieście założono Park Ocalałych. Rosną w nim drzewa dedykowane osobom, które przetrwały koszmar Litzmannstadt Getto.

Zespół akrobacyjny Orlik w tym roku obchodzi swoje 25-lecie. Punktem wyjścia reportażu jest towarzyszenie zespołowi podczas treningu przed Air Show Radom 2023. Główny bohater, kpt. Michał Jabłoński jest liderem oraz dowódcą zespołu. Od dziecka marzył, aby być częścią Orlików. Na Orliku latał jego ojciec, kpt. Piotr Jabłoński. Nie może więc dziwić fakt, że młody Michał nie widział dla siebie innej drogi, poszedł w ślady taty i został pilotem Orlika. Dziś Michał Jabłoński ma 33 lata, jest liderem i dowódcą jedynego wojskowego zespołu akrobacyjnego. W powietrzu prowadzi pięciu kolegów, dba o pokaz i bezpieczeństwo. Mimo lęków, trudności i stresu, latanie Orlikiem to spełnienie marzeń.

To żeglarska pasja pozwala na pełnienie, wystąpienie krajobrazem, ruszanie w nieznanym, gdzie ponosi wiatr. Żeglarze opowiadają, że im dalej mieszkamy od morza, tym większa rodzina się tęsknota za nim. A jak ktoś raz podejmie ryzyko z żeglarstwem – na pewno na wodę wróci. Poznajmy lubelskich żeglarzy, którzy kilka razy w roku spędzają pod żaglami. W reportażu potrafią się: Beata, Ewa, Mieszko Mazurkowie, Marek Popiel i Paweł Jakubiak. Autorka wykorzystała w audycji nagrania również ze swoich tradycyjnych rejsów po Oceanie Atlantyckim z młodości na żaglowca Zawisza Czarny. Realizacja dźwięku: Jarosław Gołofit.

Nikt nie wie, ile dokładnie ma lat, prawdopodobnie kilka, może z dziesięć. Nawet nie wiadomo, gdzie się urodziła – czy w Dolinie Krzemowej, czy w innym centrum informatyki na świecie. I choć jest tak młoda, potrafi z Tobą rozmawiać, przeczytać tekst, czasem zastąpić lektora. Pracuje za Ciebie. Radzi sobie też doskonale z odnalezieniem zagubionego przedmiotu. Ma ogromną wiedzę, a chłonie jej więcej i coraz szybciej. Mowa o sztucznej inteligencji, która wkracza m.in. w media, sztukę, usługi telefoniczne, coraz odważniej. Jest jednocześnie posłuszna i… groźna. Może być wykorzystywana w złym, przestępczym celu. Może nas oszukiwać i trudno będzie się nam przed nią uchronić. Może nam zabrać pracę. Być tanią konkurentką dla naszego zawodu.

Jeruzal to miasteczko, w którym powstał serial "Ranczo". Mimo końca produkcji telewizyjnej wciąż jest odwiedzane przez miłośników serialu z każdego zakątka kraju. Wystarczy przejrzeć media społecznościowe. Ludzie piszą o ławeczce przed sklepem "U Krysi" w serialowych Wilkowyjach. Miejsce, w którym Pietrek, Hadziuk, Solejuk i Stach Japycz przesiadywali najczęściej, stało się do tego stopnia inspiracją, że fani budują je nawet… z klocków LEGO. Cytują dialogi z serialu. W tym roku odbył się już drugi zlot miłośników serialu w Jeruzalu. Niedługo zostanie wydana książka, którą piszą fani serialu. Powstały prace doktorskie na jego temat. Mówi się, że to serial wszech czasów. Miasteczko Jeruzal zbudowało swoją rozpoznawalną markę. Przyjeżdżają turyści. Ostatni odcinek nakręcono w 2016 roku, ale z "Ranczem" w tle pisze się nowa historia…