Reportaże i dokumenty Polskiego Radia

Lesia i Grzegorz poznali się w sklepie osiedlowym na warszawskim Żoliborzu. Oboje mieli za sobą przykre doświadczenia, zakończone związki i niemal dorosłe dzieci. Grzegorz po prostu zaprosił Lesię na kawę i od tego się zaczęło. Połączyło ich mocne uczucie, wspólne pokonywanie problemów życiowych i długie spacery po parku Kępa Potocka. Dlatego, gdy planowali swój ślub, postanowili wziąć go właśnie w plenerze, w parku, w którym ich miłość rosła. To najprawdopodobniej pierwszy taki ślub w Warszawie (w parku, na terenie nieogrodzonym), a świadkami tego niecodziennego wydarzenia byli mieszkańcy pobliskiego osiedla przy ul. Gwiaździstej i pracownicy sklepu, w którym się poznali.

Zdjęcie tej pięknej młodej kobiety z warkoczem przerzuconym przez ramię widziało wielu z nas. Można je zobaczyć w Muzeum Powstania Warszawskiego. To Ewa Faryaszewska, łączniczka batalionu "Wigry". Podczas Powstania Warszawskiego z wielkim poświęceniem działa w zespole osób odpowiedzialnych za ratowanie zabytków kultury narodowej na Starym Mieście, które były składowane w piwnicach siedziby muzeum. Jest też autorką kolorowych fotografii, dokumentujących zniszczenia Starego Miasta w czasie Powstania. Została śmiertelnie ranna na Starym Mieście. Jej matka Irena po wojnie na starym drzewie umieściła kapliczkę z Jezusem Frasobliwym, żeby pamiętano o jej bohaterskiej córce. Historia ma ciąg dalszy...

Józef Andrzej Szczepański, ps. "Ziutek", to powstaniec warszawski, żołnierz batalionu "Parasol" Armii Krajowej. Był harcerzem 17 Warszawskiej Drużyny Harcerskiej przed 1939 i w okresie konspiracji. Gdy wybuchło powstanie warszawskie, był dowódcą drużyny w "Parasolu". Uczestniczył w walkach na Woli w rejonie ul. Wolskiej, Żytniej i cmentarzy wolskich. W roku 2012, w ramach projektu Fundacji Sztafeta "Ziutkowi na urodziny", skomponowano muzykę do 10 wierszy poety. W kwietniu 2005 nazwę Józefa Szczepańskiego "Ziutka" nadano rondu na skrzyżowaniu alei Prymasa Tysiąclecia i ul. Górczewskiej na warszawskiej Woli.

To kwatera cmentarna Batalionu AK "Zośka". O tym, że te krzyże mają być brzozowe zadecydowały lata temu rodziny poległych żołnierzy. Z inicjatywy rodzi i żołnierzy "Zośki" 35 lat temu powstał Społeczny Komitet Opieki nad Grobami Poległych Żołnierzy Batalionów "Zośka" i "Parasol". Rektor Politechniki Warszawskiej, Władysław Findeisen, którego brat poległ w Powstaniu Warszawskim, ale też pisarka Barbara Wachowicz działali w Komitecie. Od początku jego celem było dziedziczenie tradycji i dbanie o spuściznę dwóch legendarnych batalionów "Zośka" i "Parasol" oraz pielęgnowanie pamięci i opieka nad grobami oraz przekazywanie cennych powstańczych wartości młodemu pokoleniu. Organizacja podejmuje się wszelkich działań popularyzujących, a także utrwalających pamięć o żołnierzach, czynach oraz historii batalionu "Zośka" i batalionu "Parasol".

Kazimierz Wilczyński, pseudonim Orlik, urodził się 11 sierpnia 1928 roku w Zawichoście. Przed wybuchem Powstania Warszawskiego mieszkał na Marymoncie. 1 sierpnia 1944 roku miał 16 lat. Już pierwszego dnia walki z okupantem niemieckim trzymał w swoich dłoniach pistolet. "Patriotyzm podwórek" – tak opowiadał o bohaterskim zrywie mieszkańców stolicy w rozmowie z Muzeum Powstania Warszawskiego. Walczył razem z kolegami ze szkoły i podwórka. Należał do Obwodu "Żywiciel", Zgrupowania "Żyrafa", był w plutonie 227. Powstańcze losy "Orlika" zostały upamiętnione m.in. przez projekt "Kartka dla Powstańca", organizowany przez kampanię "BohaterOn – włącz historię!". Polegał on na tym, że internauci poznawali losy bohaterów '44 roku i mogli im wysłać list.

Od niemal 20 lat wspiera talenty artystyczne młodych ludzi. Mowa o Fundacji im. dra Jerzego Masiora z Nowego Sącza. Organizacja Pożytku Publicznego w ten sposób upamiętnia wszechstronną działalność lekarza i zarazem animatora kultury, malarza, poety, społecznika i patrioty. Jerzy Masior (1924-2003) urodził się w Chodorowie pod Lwowem ale zamieszkał na stałe w Nowym Sączu i już do końca swego życia był wierny temu miastu. Tu prowadził bogatą działalność promującą to miejsce, m.in. poprzez pisanie wierszy, książek czy piosenek. Był żołnierzem Armii Krajowej, został odznaczony Krzyżem Walecznych, Krzyżem Obrony Lwowa, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i Złotym Krzyżem Zasługi.

Każdego dnia w Gdańsku rozlega się dźwięk, którego nie można usłyszeć w żadnym innym polskim mieście. To carillony, czyli dzwony wieżowe, których serca można uruchomić dzięki specjalnej klawiaturze. Gdańsk jest jedynym miejscem w Polsce, w którym znajdują się carillony, czyli instrumenty złożone z co najmniej 23 dzwonów. Największy, bo mający ich aż 50, znajduje się w wieży kościoła św. Katarzyny. Nieco mniejszy, składający się 37 dzwonów, jest w Ratuszu Głównego Miasta Gdańska. Mamy też carillon mobilny, ustawiany okolicznościowo w różnych częściach miasta. Gra na carillonach nie jest łatwa. Melodie wybijane są dzięki specjalnej klawiaturze ręczno-pedałowej, umożliwiającej grę na dzwonach. Opanowanie tego instrumentu wymaga nie tylko wiedzy i wykształcenia, ale też siły i wytrwałości, bo w specjalne kołki uderza się krawędziami dłoni.

Józef Kmita bardzo lubił matematykę i muzykę. Rodzice zdecydowali, chociaż był bardzo uzdolniony, że do szkoły muzycznej nie pójdzie. Skończył tylko ognisko muzyczne, a grał na akordeonie. Kiedy miał 16 lat, uczył grać Edytę Geppert, która mieszkała w tej samej miejscowości. Potem było technikum i studia na Politechnice Wrocławskiej. Praca spowodowała kłopoty ze zdrowiem, musiał zrezygnować i otworzył własną działalność. Zajął się kowalstwem artystycznym. Firmę prowadził do emerytury. Teraz ma dużo czasu i może go poświęcić muzyce. Gra z powodzeniem. Akordeon klawiszowy zamienił na guzikowy.

Międzynarodowy Festiwal Święto Dzieci Gór w Nowym Sączu to miejsce spotkania polskich i zagranicznych zespołów folklorystycznych reprezentujących różne grupy etniczne polskich Karpat oraz z innych krajów ze wszystkich kontynentów. Podczas tegorocznej edycji można zobaczyć grupy nie tylko z Europy, ale też z Azji, Afryki i obu Ameryk. Towarzyszą im zespoły reprezentujące folklor beskidzki, pogórzański, lachowski i podhalański. Dzieci z różnych kręgów kulturowych i religijnych  - podczas wspólnej zabawy - zapoznają się one z bogactwem i różnorodnością tradycji różnych krajów i  uczą się tolerancji i szacunku w stosunku do wiary, kultury, obyczajów i zachowań swoich rówieśników.

Największe spotkanie wolnych Białorusinów – tak o swojej inicjatywie opowiadają organizatorzy Festiwalu Przebudzonych Tutaka 2023. W Gródku pod Białymstokiem przez trzy dni rozmawiali i bawili się przy białoruskiej muzyce. – Tutaj, przynajmniej raz w roku, możemy spotkać się wszyscy. Ci, rozproszeni po całym świecie oraz ci, którzy od zawsze dbali o białoruskie dziedzictwo na Podlasiu. To również miejsce, gdzie zapraszamy wszystkich przyjaciół wolnej Białorusi i miłośników białoruskiej kultury – wyjaśniają na swojej stronie internetowej tutaka.org działacze Fundacji Tutaka. Co ważne, miejsce spotkania nie jest przypadkowe. To właśnie na polanie Boryk, w pobliżu Gródka, od lat dziewięćdziesiątych organizowano Festiwal Muzyki Młodej Białorusi Basowiszcza. Białoruskie Zrzeszenie Studentów przez trzy dekady zapraszało na swoją imprezę polskich, jak i białoruskich artystów. Zagrały takie zespoły jak: Pidżama Porno, Kult, Lao Che, Mroja, czy ULIS.