Samfélagið

Kári Hólmar Ragnarsson lektor í lagadeild HÍ: mannréttindi og loftlagsbreytingar, hvernig þau skarast, og hvort og hverju það skilar að nota mannréttindahugtakið til að berjast gegn loftlagsbreytingum. Steinunn Jakobsdóttir. Kynningarstjóri Unicef: Eftir að Covid skall á hafa aðstæður barna um allan heim breyst til hins verra. Fleiri börn eru fátæk og svelta, hafa ekki getað sótt skóla, verið send út að vinna eða látin giftast . Og ofbeldi gagnvart börnum hefur aukist. Þetta er meðal þess sem kemur fram í kolbikasvartri skýrslu Barnahjálpar Sameinuðu þjóðanna sem var birt í morgun í tilefni af 75 ára afmæli samtakanna. Við kynnum okkur skýrsluna með aðstoð kynningastjóra UNICEF á Íslandi. Stefán Gíslason með umhverfispistil um rafbíla gagn þeirra og galla

Upplýst og gagnrýnin umræða um samfélagsmál. Umsjón: Þórhildur Ólafsdóttir og Guðmundur Pálsson.

Emil Harðarson er einn af stofnendum Heilabrota: Dæmi eru um að fólk, sem hefur verið lokað inni í áratugi vegna hegðunarvanda eftir framheilaskaða, hafi getað hafið nýtt líf eftir að hafa fengið rétta endurhæfingu. Slík endurhæfing er ekki í boði hér á landi en vitað er að fjölmargir Íslendingar stríða við þennan vanda. Rætt um nýtt endurhæfingarúrræði. Rannveig Björk Þorkelsdóttir, dósent við HÍ, og Jóna Guðrún Jónsdóttir, aðjunkt við HÍ: forvitnast um verkefni sem á hvetja nemendur til að fræðast um og grípa til róttækra aðgerða gegn loftlagsvandanum. Málfar Vísindaspjall með Eddu Olgudóttur, sem ætlar í dag að fjalla um meðferð sem gæti komið í veg fyrir og lagað lömun.

Karl Fannar Gunnarsson sérfræðingur í atferlistengdri taugaendurhæfingu: Fjallað var um framheilaskaða í fréttaskýringaþættinum Kveik fyrir rúmri viku og var rætt við Karl hefur starfað í Bandaríkjunum og Kanada við að endurhæfa fólk með framheilaskaða. Hann lærði sálfræði við Háskólann á Akureyri en sérhæfði sig síðan í atferlisfræði og er doktorsritgerð hans um endurhæfingu og meðferð. Örn Valdimarsson, kennari við MS: Örn kennir fjármálalæsi og segir frá kennslunni og eðli hennar og hvað má betur fara. Málfarsmínúta Páll Líndal, umhverfissálfræðingur: Áhrif jólalegsumhverfis, sérstaklega lita, á líðan fólks.

Helga Lára Þorsteinsdóttir kom í heimsókn með brot úr gömlum þætti, nánar tiltekið Margrét frá Öxnafelli 1908-1989 úr þættinum Efst á baugi. Við heyrum í Margréti frá Öxnafelli sem var skyggn og lýsir hún í þættinum, sem er frá 30. Desember 1960 eða fyrir rúmlega 60 árum, huldufólki og álfum. Guðný Nielsen, verkfræðingur og ein af stofnendum SoGreen: SoGreen verkefnið gerir fyrirtækjum kleift að kolefnisjafna, ekki með því að planta trjám, heldur með því að styðja við menntun stúlkna. Aðstandendur verkefnisins hafa búið til reiknilíkan sem reiknar út hversu mikinn útblástur er hægt að koma í veg fyrir til ársins 2050 með því að tryggja menntun stúlkna í fátækari löndum. Málfarsmínúta Guðmundur J Óskarsson sviðstjóri uppsjávarsviðs Hafrannsóknarstofnunar: Bláuggatúnfiskur er stór fiskur og þykir lostæti. Hann finnst við Íslandsstrendur og er veiddur, ekki af Íslendingum þó þó kvóti sé í boði, heldur aðallega af japönum sem leggja mikið á sig til að ná í þennna eftirsótta fisk.

Már Vilhjálmsson fv. rektor MS: rætt um hvernig stofnanir og fyrirtæki geta stigið græn skref í átt að umhverfisvænni starfsemi, stöðu framhaldsskólanna á Íslandi og sitthvað fleira. Þórdís Rögn Jónsdóttir, sem starfar hjá Sidekick Health og Stefán Ólafsson sem er með doktorspróf í heilbrigðistækni og lektor við Háskólann í Reykjavík vinna að gerð forritsins sem stefnt er að því að hjálpi þeim sem stríða við fíkn. Hugmyndin Electra fékk Nýsköpunarverðlaun Forseta Ísalnds á árinu. Stefán Gíslason með umhverfispistil um bílastæðavanda

Alma Dóra Ríkarðsdóttir og Sigurlaug Guðrún Jóhannesdóttir, stofnuðu fyrirtækið Heima sem vinnur nú að gerð apps sem aðstoðar fólk við að skipuleggja heimilishaldið. Mikill áhugi er forritinu sem meðal annars hjálpar fjölskyldum að jafna ábyrgðina á heimilisstörfum og að deila hugrænni byrði heimilishaldsins. Fimmhundruð manns eru á biðlista hjá nýsköpunarfyrirtækinu sem er að hanna það. Guðbjörg Vilhjálmsdóttir, Prófessor í náms- og starfsráðgjöf við Háskóla Íslands: Spáð er að ófaglærðum störfum muni fækka mjög á komandi árum. Guðbjörg hefur rannsakaða stöðu ungs fólks sem stundar slík störf og fór yfir niðurstöður rannsóknarinnar með okkur. Guðmundur Tryggvi Ólafsson rekstrarstjóri endurvinnslustöðva SORPU og Freyr Eyjólfsson Þróunarstjóri hringrásarhagkerfisins: Rætt um um hringrásarhagkerfi og enduvinnslu í aðdraganda jólanna, en mikið er unnið að því að skapa vettvang til að auka endurnotkun - og til dæmis verður skiptimarkaður með Jólaskraut um helgina.

Nokkuð hefur borið á því að starfsfólki verslana sé sýndur dónaskapur og að fólk skeyti skapi sínu á því. VR hefur borist töluvert af kvörtunum vegna þess og dæmi eru um að kalla hafi þurft til lögreglu. Oft bitnar þetta á afgreiðslufólki af erlendum uppruna. Við ræðum við Ragnar Þór Ingólfsson formann VR og Bryndísi Guðnadóttur, forstöðumann kjaramálasviðs um álagið sem er á starfsfólki verslana vegna framkomu fólks og vegna Covid-19. Svanhildur Óskarsdóttir prófessor við Árnastofnun kemur til okkar og segir okkur frá lygilegum fundi skinnhandrita í safni í Lundúnum sem íslenskur fræðimaður rakst nýverið á fyrir tilviljun. Málfarsmínúta Edda Olgudóttir kom til okkar í vísindaspjall í lok þáttar og hræddi um áhrif félagslegs tengslanets á mögulegar sjúkdómsmyndanir.

Upplýst og gagnrýnin umræða um samfélagsmál. Umsjón: Þórhildur Ólafsdóttir og Guðmundur Pálsson.

Tinna Hallgrímsdóttir formaður Ungra umhverfissinna: Ný ríkisstjórn tók við völdum á sunnudaginn sem hyggst leggja áherslu á loftslagsmál. Ungir umhverfissinnar hafa gagnrýnt stjórnvöld fyrir aðgerðarleysi og Sjálfstæðisflokkurinn, flokkur nýja umhverfisráðherrans fékk ekki háa einkunn hjá þeim fyrir kosningar. Rætt og rýnt í nýjan stjórnarsáttmála. Íris Hrönn Guðjónsdóttir, innviðastjóri Verkfræði- og náttúruvísindasviðs Háskóla Íslands: Afhverju eiga konur, sem hafa klifið metorðastigann, og eru um miðjan aldur komnar í æðstu stjórnendastöður það til að hætta alfarið í vinnunni, og fara að gera eitthvað allt annað? Við ætlum að rýna í einkar forvitnilega rannsókn sem birtist nýlega og skoðar þetta - rannsóknin dregur ekki bara fram mismunandi stöðu og upplifun kynjanna af atvinnulífinu, heldur beinir sjónum að því hve nauðsynlegt það er að atvinnulífið þrói með sér gildi sem dregur að og heldur í þroskaðan og fjölbreittan starfshóp. Páll Líndal umhverfissálfræðingur með pistil Steingrímur Birkir Björnsson rjúpnaveiðimaður: Síðasti dagur rjúpnaveiði er í dag, rætt við veiðimann sem um hvernig veiðarnar í haust hafa gengið.