ในอวกาศ การ “สร้าง” อะไรสักอย่างไม่ง่ายเหมือนบนโลก เพราะทุกน็อต ทุกแผ่น ทุกโครงสร้าง ต้องถูกพับ อัด ยัดเข้าไปในจรวด แล้วค่อยกางออกในที่ที่ไม่มีใครเอาประแจขึ้นไปช่วยขันได้ง่าย ๆ แต่ถ้าโครงสร้างในอวกาศ “ประกอบตัวเอง” ได้ล่ะ
ตอนนี้ชวนคุยเรื่อง Self-Assembling Structures หรือโครงสร้างที่สามารถจัดเรียงและประกอบตัวเองในอวกาศ หนึ่งในแนวคิดที่น่าสนใจคือ TESSERAE จาก MIT Media Lab ที่ทดลองให้ชิ้นส่วนรูปทรงเรขาคณิตลอยเข้าหากัน และประกอบเป็นโครงสร้างขนาดใหญ่ได้เอง คล้ายการต่อ LEGO ที่ไม่ต้องมีมือคน แต่ใช้ฟิสิกส์ แม่เหล็ก รูปทรง และการออกแบบเป็นคนทำงานแทน

เมื่ออวกาศไม่ได้เป็นแค่เรื่องของมหาอำนาจอีกต่อไป แต่กำลังกลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานทางเศรษฐกิจชุดใหม่ของโลก ตั้งแต่ดาวเทียมสื่อสาร การสำรวจโลกจากอวกาศ ระบบนำทาง ไปจนถึงบริการข้อมูลที่เชื่อมโยงกับชีวิตประจำวันของเรา เพื่อตอบคำถามว่า “เราจะใช้อวกาศเพื่อสร้างอนาคตทางเศรษฐกิจของประเทศได้อย่างไร”

จังหวะที่บริษัทอวกาศเอกชนที่ทรงอิทธิพลที่สุดในโลก กำลังเปิดสมการใหม่ระหว่างจรวด ดาวเทียม อินเทอร์เน็ต AI อำนาจรัฐ นักลงทุนกำลังซื้ออะไรอยู่กันแน่ ระหว่างบริษัทจรวด บริษัทอินเทอร์เน็ตผ่านดาวเทียม โครงสร้างพื้นฐานทางทหาร หรือวิสัยทัศน์ระยะยาวของ Elon Musk

หลายปีก่อน เราเคยตั้งคำถามว่า ถ้าสักวันหนึ่งอารยธรรมมนุษย์หายไป ข้อมูลอะไรจะเหลือรอดอยู่ได้นานที่สุด คำตอบหนึ่งอาจไม่ใช่ Harddisk ไม่ใช่ Cloud Server และไม่ใช่แผ่นทองคำแบบ Voyager แต่อาจเป็น “DNA”

ย้อนมองภารกิจ MESSE การทดลองของสเปซทีเอชที่นำข้อมูลไปบันทึกลงในดีเอ็นเอ ก่อนส่งมันขึ้นไปสัมผัสสภาพแวดล้อมของอวกาศกับยาน New Shepard ของ Blue Origin หลังจากนั้นเกิดอะไรขึ้นต่อ ทำไมเราถึงได้หยิบยกเรื่องนี้กลับมาพูดอีกครั้ง 

เพราะท้ายที่สุดแล้ว สิ่งมีชีวิตทุกชนิดบนโลก ก็เป็นเพียงข้อมูลชุดหนึ่งที่ธรรมชาติเลือกจะเก็บรักษาไว้ในโมเลกุลเล็ก ๆ ที่ชื่อว่า DNA มานานกว่า 3,500 ล้านปี บางทีอนาคตของ Data Storage อาจอยู่ในสิ่งเดียวกับที่เก็บ “ตัวเรา” เอาไว้ตั้งแต่แรก

Martian Moons eXploration (MMX) ภารกิจที่จะนำตัวอย่างจากดวงจันทร์โฟบอสกลับมายังโลกของญี่ปุ่น ภารกิจที่จะทำให้การแข่งขันด้านอวกาศในทศวรรษนี้เข้มข้นขึ้น เมื่อชาติมหาอำนาจอวกาศต่างพากันแข่งขันกันในภารกิจเก็บตัวอย่างจากดาวอังคารกลับโลก ทั้งสหรัฐอเมริกา ยุโรป และจีนต่างสนใจในยุทธศาสตร์การแข่งขันในครั้งนี้ ซึ่งญี่ปุ่นที่เป็นม้ามืดนอกสายตากำลังจะกลายเป็นชาติแรกของโลกที่นำตัวอย่างจากระบบของดาวอังคารกลับมายังโลกพร้อมแซงหน้าทุกภารกิจของชาติมหาอำนาจ

Starstuff ในตอนนี้จะพาไปทำความรู้จักกับภารกิจ MMX ภารกิจเรือธงของญี่ปุ่นที่จะนำตัวอย่างจากดวงจันทร์โฟบอสกลับมายังโลก บนหน้าฉากสมรภูมิใหญ่การแข่งขันอวกาศที่ไทยจะต้องวางหมากอย่างไรในสมรภูมิการแข่งขันอวกาศที่ชาติมหาอำนาจอวกาศในเอเชียกำลังแข่งขันในการนำตัวอย่างกลับมายังโลก

เจาะลึก TIGERS-X การทดลองผสมยาในอวกาศของคนไทย ที่ไม่ได้ขึ้นไปแค่ “เขย่าของเหลวในอวกาศ” แต่กำลังใช้สภาวะไร้น้ำหนักบนสถานีอวกาศนานาชาติ เพื่อทำความเข้าใจฟิสิกส์ของ Emulsion ในระบบยาและสารอาหารทางการแพทย์

เมื่อแรงโน้มถ่วงบนโลกคอยดึงให้ของเหลวแยกชั้น ตกตะกอน หรือเปลี่ยนพฤติกรรมบางอย่าง การทดลองในอวกาศจึงกลายเป็นเหมือนการปิดเสียงรบกวนของธรรมชาติ แล้วมองเข้าไปที่พฤติกรรมพื้นฐานของของไหลอย่างจริงจัง

ใน Episode นี้ เราจะคุยกันว่า TIGERS-X คืออะไร ทำไมการผสมยาและสารอาหารจึงเป็นเรื่องใหญ่กว่าที่คิด อวกาศช่วยให้เราเข้าใจการแพทย์บนโลกได้อย่างไร และทำไมการทดลองขนาดเล็กของคนไทยชิ้นนี้ อาจเป็นก้าวสำคัญของ Space Medicine และ Clinical Nutrition ในอนาคต

ย้อนมองประวัติศาสตร์ของการควบคุมทิศทางของยานในอวกาศ ตั้งแต่ยุคแรกของการสำรวจอวกาศ วิศวกรเลือกใช้วิธีที่เรียบง่ายที่สุดอย่าง Spin Stabilization ให้ยานหมุนรอบตัวเองเหมือนลูกข่าง เพื่อสร้างเสถียรภาพโดยไม่ต้องใช้ระบบควบคุมที่ซับซ้อน แต่พอภารกิจเริ่มต้อง “ชี้เป้า” แม่นขึ้น ไม่ว่าจะเป็นเสาอากาศ กล้อง หรือแผงโซลาร์ ยานแบบ Three-Axis Stabilized ที่ไม่หมุนก็เริ่มเข้ามาแทน 

Starstuff ตอนนี้จะพาไล่ตั้งแต่ยุคที่ใช้การหมุนเพื่อเอาตัวรอดในอวกาศ ไปจนถึงยานรุ่นใหม่ที่ทำภารกิจระดับละเอียดสูง เพราะสุดท้ายแล้ว การจะหมุนหรือไม่หมุน ไม่ใช่แค่เรื่องเทคนิค แต่มันคือการเลือกว่าจะ “แลกอะไร” เพื่อให้ภารกิจนั้นเกิดขึ้นได้จริง 

เราไปดวงจันทร์รอบนี้ได้อะไร มองดูเส้นทางการเดินทางกลับโลกของลูกเรือ Artemis II เมื่อยาน Orion ลงจอดนอกชายฝั่งแคลิฟอร์เนีย สิ่งที่มนุษยชาติได้ไม่ใช่แค่ภารกิจท่องอวกาศที่พาคนไปบินอ้อมหลังดวงจันทร์ แต่คือมุมมองใหม่ ที่มีต่อการสำรวจ และวิทยาศาสตร์จากดวงจันทร์ “Ex Luna, Scientia”

Artemis II เริ่มต้นการเดินทางสู่ดวงจันทร์หลังทำ Trans-Lunar Injection เดินทางบนเส้นทางที่ไม่เคยมีมนุษย์คนใดเดินกว่า 53 ปี ระหว่างทางพวกเขาเจอเรื่องราวอะไรบ้าง และกว่าจะถึงดวงจันทร์เกิดเหตุการณ์อะไรสำคัญ ติดตามภารกิจ Artmis II และลูกเรือทั้งสี่ต่อ ก่อนในตอนหน้า เราจะพาไปดูวิทยาศาสตร์ที่ได้บนมาเส้นทางกลับบ้านของพวกเขา

เกิดขึ้นแล้วกับการปล่อยภารกิจ Artemis II เริ่มต้นการเดินทางกลับสู่ดวงจันทร์ของมนุษยชาติในรอบกว่า 53 ปี ในตอนนี้พาไปย้อนดูลำดับเหตุการณ์สิ่งที่เกิดขึ้น ตั้งแต่ฐานปล่อยจนถึงวงโคจร ก่อนเริ่มต้นการเดินทางสู่ดวงจันทร์