Studio Tegengif

Wat als het meest waardevolle bedrijf van Nederland geen economische troef meer is, maar een geopolitiek drukmiddel op het bord van Donald Trump? In aflevering 138 van Studio Tegengif ontrafelen we waarom ASML plots midden in een mondiale machtsstrijd staat — en waarom Nederland zich moet afvragen of het eigenaar is van een succesverhaal, of beheerder van een gevaarlijk geo-economisch chokepoint.

Journalist Diederik Baazil, auteur van De belangrijkste machine ter wereld, neemt ons mee van een bijna mislukte Philips-afsplitsing naar de kern van de wereldwijde chipoorlog. We praten over EUV, exportrestricties, Trump, Taiwan en het fascinerende ecosysteem rond ASML — van Zeiss tot TSMC, van kennisinstellingen tot kabinetten. En vooral: wat moet Nederland doen als bondgenootschappen verschuiven, afhankelijkheden wapens worden en ASML letterlijk “op het menu” komt te staan?

Zoals je van Studio Tegengif verwacht proberen we complexe zaken toegankelijk te bespreken.

Deze aflevering werd gemaakt met ondersteuning van Wim Brons van remotepodcast.nl. Een aanrader voor als je op afstand een podcast wil maken met fantastische geluidskwaliteit.

Wil je ons steunen? Dat kan: je kunt vriend van de show worden:
https://vriendvandeshow.nl/studio-tegengif

***SHOWNOTES***

Diederik Baazil, en Cagan Koc, ‘De Belangrijkste machine ter wereld: Hoe ASML verwikkeld raakte in een internationale machtsstrijd’ (2025) https://uitgeverijprometheus.nl/boeken/belangrijkste-machine-ter-wereld-paperback/

Reuters, ‘Exclusive: How China built its ‘Manhattan Project’ to rival the West in AI chips’

https://www.reuters.com/world/china/how-china-built-its-manhattan-project-rival-west-ai-chips-2025-12-17/

Diederik Baazil, en Cagan Koc, Financieel Dagblad, ‘Wat doet Nederland als Trump ASML op het menu zet?’

https://fd.nl/opinie/1583851/wat-doet-nederland-als-trump-asml-op-het-menu-zet

In deze uitzending kijken we vooruit naar 3 belangrijke ontwikkelingen die de waan van de dag overstijgen en niet te negeren zullen zijn in 2026. We hebben allemaal 1 onderwerp ingebracht en het lijkt erop dat ze allemaal wat met elkaar te maken hebben: de desintegratie van de band tussen Europa en de Verenigde Staten, de sleutelpositie van Taiwan en tot slot de noodzaak voor een Europese tech opbouw.

We bespreken hoe 2026 het jaar is waarin we van een internationale rechtsorde naar een op macht gebaseerde wereld gaan en wat dit betekent voor Europa en Nederland. De vraag is wat Europa gaat doen, nu de wereld waarvan we dachten dat die richting democratische rechtsstaten bewoog, toch een andere kant op gaat.

Zoals je van Studio Tegengif verwacht proberen we complexe zaken toegankelijk te bespreken.

Deze aflevering werd gemaakt met ondersteuning van Wim Brons van remotepodcast.nl. Een aanrader voor als je op afstand een podcast wil maken met fantastische geluidskwaliteit.

Wil je ons steunen? Dat kan: je kunt vriend van de show worden:
https://vriendvandeshow.nl/studio-tegengif

***SHOWNOTES***

Frank Ninkovich, ‘The Wilsonian Century: U.S. Foreign Policy Since 1900’ (1999)
https://www.bol.com/nl/nl/f/the-wilsonian-century/30430103/

Toms Dispatch, ‘Ending the American Dream by 2029?’

https://tomdispatch.com/ending-the-american-dream-by-2029/

Marije Vlaskamp, Volkskrant, ‘China toont kracht en intentie met grootste militaire oefening ooit rond Taiwan’

https://www.volkskrant.nl/buitenland/china-toont-kracht-en-intentie-met-grootste-militaire-oefening-ooit-rond-taiwan~bc86315c/

Reuters, ‘US strike on Venezuela to embolden China's territorial claims, Taiwan attack unlikely, analysts say’

https://www.reuters.com/world/china/us-strike-venezuela-embolden-chinas-territorial-claims-taiwan-attack-unlikely-2026-01-04/?utm_source=chatgpt.com

UN, International Standard Industrial Classification of All Economic Activities (ISIC) Revision 4

https://unstats.un.org/unsd/classifications/Family/Detail/27

Wikipedia, ‘Wilsoniamism’

https://en.wikipedia.org/wiki/Wilsonianism

We bespreken hoe China met ingenieurs, plannen en fabrieken de wereld verbouwt en wat dit ons leert over onze omgang met strategie, regels en onze economie.

Voor deze aflevering lazen we de bestseller 'Breakneck' van Dan Wang en het nieuwe 15e vijfjarenplan van Xi Jinping. We proberen China niet alleen als rivaal, maar vooral als spiegel te gebruiken. We bespreken China als “engineering state” die in duizelingwekkend tempo spoorlijnen, fabrieken en groene industrie uit de grond stampt, gedreven door proceskennis, industriepolitiek en een staat die echt kan uitvoeren. Tegelijk schuurt het: overcapaciteit, vastgoedcrisis, deflatie, sociale experimenten en massasurveillance laten zien wat er misgaat als je een samenleving als optimalisatie probleem behandelt.

Daartegenover staat een Westen – en dan vooral de Verenigde Staten – dat steeds meer lijkt op een “lawyerly society”: stapels procedures, bezwaar, fondsen en strategieën, maar moeite om te kiezen, te bouwen en door te pakken. We vragen ons af: kunnen wij net zo serieus worden over maakindustrie, energie-infrastructuur en strategische autonomie, zonder onze democratische rechtsstaat op te geven? Wat leert ons dit over Europa, of de 'Mausoleum economy'? Wat betekent China’s combinatie van langetermijnplannen, technologische zelfredzaamheid en veiligheidsdenken voor onze eigen keuzes over industriebeleid, migratie en talent, digitale technologie en de verleiding van social engineering met data en AI? En: zijn we in Nederland nu eigenlijk een land van ingenieurs of van juristen – en wat kost ons dat?

Zoals je van Studio Tegengif verwacht proberen we complexe zaken toegankelijk te bespreken.

Deze aflevering werd gemaakt met ondersteuning van Wim Brons van remotepodcast.nl. Een aanrader voor als je op afstand een podcast wil maken met fantastische geluidskwaliteit.

Wil je ons steunen? Dat kan: je kunt vriend van de show worden:
https://vriendvandeshow.nl/studio-tegengif

***SHOWNOTES***

Dan Wang, Breakneck: China’s Quest to Engineer the Future (2025)

https://www.bol.com/nl/nl/p/breakneck/9300000220027510/?cid=1765228195254-6068955890919&bltgh=eb568c96-2031-4c99-bd4b-1a302b288dab.ProductList_Middle.0.ProductImage

Xi Jinping, Explanation of the Recommendations of the Central Committee of the Communist Party of China for Formulating the 15th Five-Year Plan for National Economic and Social Development (2025)

https://english.www.gov.cn/news/202510/28/content_WS6900ad32c6d00ca5f9a07212.html

Full text: Explanation of the Recommendations of the Central Committee of the Communist Party of China for Formulating the 15th Five-Year Plan for National Economic and Social Development (2025)

https://english.news.cn/20251028/efbfd0c774fd4b1c8daeb741c0351431/c.html

In aflevering 135 van Studio Tegengif duiken we in de merkwaardige staat van Nederlandse stilstand: Randy realiseert zich dat inmiddels de helft van zijn Eerste-Kamerperiode het Kabinet demissionair is. Dat er nog maar twaalf wetsvoorstellen in de pijplijn zitten en dat we op steeds meer symptomen zien van een land dat niet vooruitkijkt.

Zijn we een land met enkel korte termijn risico denken dat het verleert is om strategisch na te denken over het belang van haar land? Zijn we een land dat wel reactief morele ophef kan organiseren over wat er mis gaat maar niet kan proactief kan nadenken? Is het ontbreken van strategie ook een strategie, maar dan een hele slechte?

Zoals je van Studio Tegengif verwacht proberen we ontzettend complexe zaken toegankelijk te bespreken.

Deze aflevering werd gemaakt met ondersteuning van Wim Brons van remotepodcast.nl. Een aanrader voor als je op afstand een podcast wil maken met fantastische geluidskwaliteit.

Wil je ons steunen? Dat kan: je kunt vriend van de show worden:
https://vriendvandeshow.nl/studio-tegengif

***SHOWNOTES***

Marije Vlaskamp, Volkskrant, ‘Op het wereldpolitieke toneel is Europa de patiënt: vier symptomen waaraan de EU lijdt’

https://www.volkskrant.nl/buitenland/op-het-wereldpolitieke-toneel-is-europa-de-patient-vier-symptomen-waaraan-de-eu-lijdt~b88f6224/

Minister van Economische Zaken, ‘Ontwikkelingen Nexperia’ 19-11-2025

https://open.overheid.nl/documenten/6acf2d1d-f2fe-49ea-a2c0-d94008f4a92d/file

In deze aflevering van Studio Tegengif duiken we in het explosieve verhaal van Nexperia — het in Nederland gevestigde Chinese chipbedrijf dat onverwacht in het hart van een mondiale geopolitieke storm terechtkwam. Wat begon als een kwestie over eigendom en veiligheid groeide uit tot een test voor Europa’s industriële autonomie én voor Nederland als handelsland.

We bespreken hoe minister Karremans met een zeldzame oorlogswet en de nieuwe Wet Vifo ingreep bij Nexperia, waarom dat tot woede in China leidde, en wat dit zegt over onze naïviteit rond geo-economie. Zijn we als open economie voldoende voorbereid op een wereld waarin technologie macht betekent?

In drie lagen ontrafelen we deze crisis:

* Economisch: hoe kwetsbaar is de Europese chipindustrie?

* Geopolitiek: wat speelt er echt tussen de VS, China en Europa?

* Politiek-bestuurlijk: waarom reageerde Den Haag zo laat en zo onhandig?

Zoals je van Studio Tegengif verwacht proberen we ontzettend complexe zaken toegankelijk te bespreken.

Deze aflevering werd gemaakt met ondersteuning van Wim Brons van remotepodcast.nl. Een aanrader voor als je op afstand een podcast wil maken met fantastische geluidskwaliteit.

Wil je ons steunen? Dat kan: je kunt vriend van de show worden:
https://vriendvandeshow.nl/studio-tegengif

***SHOWNOTES***

Frankfurter Allgemeine, ‘Aktiver Minister auf Abruf’

https://www.faz.net/aktuell/wirtschaft/unternehmen/vincent-karremans-wirtschaftsminister-im-zentrum-des-nexperia-eklats-accg-110744414.html

NRC, ‘Karremans zal eventuele schade van gedupeerden moeten vergoeden door zijn ingreep bij Nexperia’

https://www.nrc.nl/nieuws/2025/10/24/karremans-heeft-het-recht-aan-zijn-zijde-in-de-nexperia-zaak-maar-heeft-wel-veel-uit-te-leggen-a4910611

Bloomberg, ‘Nexperia warns Japanese automakers supply is not guaranteed’

https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-10-23/nexperia-warns-japanese-automakers-supply-no-longer-guaranteed?utm_source=website&utm_medium=share&utm_campaign=twitter&embedded-checkout=true

NRC, ‘Nexperia-topman Wing had al jaren lak aan regels, kreeg boetes en celstraf’

https://www.nrc.nl/nieuws/2025/10/16/nexperia-topman-wing-had-al-jaren-lak-aan-regels-kreeg-boetes-en-kreeg-celstraf-a4909796

NRC, ‘Strengere exportregels VS raken Nederlandse chipfabrikant Nexperia’

https://www.nrc.nl/nieuws/2025/10/01/strengere-exportregels-vs-raken-nederlandse-chipfabrikant-nexperia-a4908044

De Standaard, ‘Hoe een sjoemelende Chinese ceo een diplomatieke storm tussen Nederland en China ontketende’

https://www.standaard.be/economie/hoe-een-sjoemelende-chinese-ceo-een-diplomatieke-storm-tussen-nederland-en-china-ontketende/98659745.html

In deze aflevering van Studio Tegengif duiken we in het verhaal achter de fusie tussen GroenLinks en de PvdA. Dit doen we aan de hand van het boek van Coen van de Ven dat deze politieke samensmelting van binnenuit beschrijft.

We bespreken hoe Coen van de Ven het proces schetst als geen logge mammoettanker maar als een kwetsbare, veelkleurige vloot die samen koers moet houden. We gaan in op de cultuurverschillen tussen de actiegerichte GroenLinksers en de institutionele PvdA’ers, de botsing tussen ‘fundi’s’ en ‘realo’s’, en de rol van sleutelfiguren als Jesse Klaver, Marjolein Moorman, Liliane Ploumen, Frans Timmermans en Frank van de Wolde. Ook verkennen we hoe persoonlijke vertrouwensrelaties, toevalligheden en partijculturen dit proces hebben gevormd.

Wat leert deze fusie ons over macht, populisme en elitedenken in de Nederlandse politiek? En is dit het begin van een nieuw links verhaal of juist het slotstuk van een oude traditie?

Zoals je van Studio Tegengif verwacht proberen we ontzettend complexe zaken toegankelijk te bespreken.

Deze aflevering werd gemaakt met ondersteuning van Wim Brons van remotepodcast.nl. Een aanrader voor als je op afstand een podcast wil maken met fantastische geluidskwaliteit.

Wil je ons steunen? Dat kan: je kunt vriend van de show worden:
https://vriendvandeshow.nl/studio-tegengif

***SHOWNOTES***

Coen van de Ven, ‘Een links verhaal’ (2025)

https://dasmag.nl/product/een-links-verhaal-hoe-groenlinks-en-de-pvda-ondanks-alles-een-werden/

Frans Timmermans, Socialisme en Democratie, “Knokken voor de toekomst Laat links niet berusten in pessimistisch conservatisme”, 2006

https://dnpprepo.ub.rug.nl/10459/53/PvdA%20Socialisme%20en%20Democratie%20jrg-63%202006.pdf

We spreken deze aflevering over het prachtige boek ‘De lessen van Johan Remkes’ geschreven door Thijs Broer en Peter Kee. We gebruiken Johan Remkes en zijn 40 jarige tocht door bestuurlijk Nederland als leidraad om allerlei ontwikkelingen in de politiek te bespreken.

We vragen ons af waarom Johan Remkes zo tot de verbeelding spreekt? Waarom is zijn werkwijze zo interessant? Waarom werd hij gezien als de probleemoplosser van Nederland? Wat is de groep Tuinslang en waarom is de Wolthoorn zo fantastisch?

Een prachtig gesprek over een nuchtere Groninger die betrokken was bij bijna alle belangrijke ontwikkelingen in de Nederlandse politiek de afgelopen decennia.

Zoals je van Studio Tegengif verwacht proberen we ontzettend complexe zaken toegankelijk te bespreken.

Deze aflevering werd gemaakt met ondersteuning van Wim Brons van remotepodcast.nl. Een aanrader voor als je op afstand een podcast wil maken met fantastische geluidskwaliteit.

Wil je ons steunen? Dat kan: je kunt vriend van de show worden:
https://vriendvandeshow.nl/studio-tegengif

***SHOWNOTES***

Thijs Broer en Peter Kee, ‘Het kon minder’

https://uitgeverijpluim.nl/het-kon-minder-de-lessen-van-johan-remkes

In deze aflevering van Studio Tegengif duiken we in de Labour-regering van Keir Starmer. Sinds 2024 zwaait hij de scepter in het Verenigd Koninkrijk, gesteund door een royale meerderheid. Daarmee is hij de enige linkse leider met een groot mandaat in een belangrijk Europees land. Toch blijkt regeren, ondanks die sterke positie, lastiger dan beloofd. Waar loopt Starmer tegenaan, en welke lessen liggen er voor ons in Nederland en Europa?

We vragen ons af wat de plannen van de Starmer regering zijn? Hope werkt zijn kabinet en waar worstelt het mee? Vervolgens komen we tot de vraag waarom Starmer in het VK zo impopulair is. We eindigen met de vraag wat Nederland en Europa kan leren van het missie gedreven werken van Keir Starmer.

Zoals je van Studio Tegengif verwacht proberen we ontzettend complexe zaken toegankelijk te bespreken.

Deze aflevering werd gemaakt met ondersteuning van Wim Brons van remotepodcast.nl. Een aanrader voor als je op afstand een podcast wil maken met fantastische geluidskwaliteit.

Wil je ons steunen? Dat kan: je kunt vriend van de show worden:
https://vriendvandeshow.nl/studio-tegengif

***SHOWNOTES***

Tom Baldwin, ‘Keir Starmer: The Biopgraphy’

https://www.bol.com/nl/nl/f/keir-starmer-the-biography/9300000161694658/

Institute for Government, ‘Seven things we learned from Keir Starmer’s first reshuffle’
https://www.instituteforgovernment.org.uk/comment/seven-things-learned-keir-starmers-first-reshuffle

Labour website, ‘Mission Driven Government’

https://labour.org.uk/change/mission-driven-government/

Sky News, ‘One year of Starmer: Nine charts that tell us whether Labour's first year has been a success or failure’

https://news.sky.com/story/one-year-of-starmer-nine-charts-that-tell-us-whether-labours-first-year-has-been-a-success-or-failure-13391544?utm_source=chatgpt.com

The Guardian, ‘How Keir Starmer’s polling became one of the worst in the west – in charts’

https://www.theguardian.com/politics/2025/sep/09/how-keir-starmers-polling-became-one-of-the-worst-in-the-west-in-charts

The Guardian, ‘Crisis? What crisis? Starmer has a delivery plan – so chill out’

https://www.theguardian.com/politics/2025/sep/08/crisis-what-crisis-starmer-has-a-delivery-plan-so-chill-out

The Guardian, ‘For all the errors and crises, the blight on Starmer’s first year is still the lack of vision’

https://www.theguardian.com/commentisfree/2025/jul/03/keir-starmer-first-year-prime-minister-britain?utm_source=chatgpt.com

Volkskrant, ‘150.000 mensen liepen mee in een nationalistische mars door Londen. Waar komt die volkswoede vandaan?’

https://www.volkskrant.nl/buitenland/150-000-mensen-liepen-mee-in-een-nationalistische-mars-door-londen-waar-komt-die-volkswoede-vandaan~b51b7574/

We bespreken de verkiezingsprogramma’s van de VVD, JA21 en SP voor u nadat we ons hebben afgevraagd of in de huidige politieke chaos gedetailleerde programma’s nog wel zin hebben.

We bespreken uit elk programma the good, the bad and the ugly.

Hiernaast zijn we met een van onze vorige afleveringen, “#127 De effecten van een voorjaarsnota vol fastfoodbeleid” (https://open.spotify.com/episode/0Y9SdPkjKCytQnHU46A0LG?si=ea65bca8e1b94187), genomineerd voor de PrinsjesPodcastprijs 2025. Iets om echt trots op te zijn want wij zijn in een longlist van 10 podcastafleveringen de enige die niet door een groot medianetwerk gemaakt wordt. Zie: https://www.stichtingdwb.nl/post/longlist-prinsjespodcastprijs-2025

Zoals je van Studio Tegengif verwacht proberen we ontzettend complexe zaken toegankelijk te bespreken.

Deze aflevering werd gemaakt met ondersteuning van Wim Brons van remotepodcast.nl. Een aanrader voor als je op afstand een podcast wil maken met fantastische geluidskwaliteit.

Wil je ons steunen? Dat kan: je kunt vriend van de show worden:
https://vriendvandeshow.nl/studio-tegengif

***SHOWNOTES***

VVD - https://www.vvd.nl/wp-content/uploads/2025/07/Verkiezingsprogramma-TK-VVD-2025.pdf

JA21 - https://ja21.nl/fileadmin/user_upload/CONCEPT_Verkiezingsprogramma_JA21_TK25.pdf

SP - https://sp-mediabucket.s3.eu-north-1.amazonaws.com/2025/08/SP_Concept_Verkiezingsprogramma_TK25.pdf

Alexander Schimmelbusch, Hochdeutschland - https://www.bol.com/nl/nl/f/hochdeutschland/9200000084995893/

Deze zomer draait de politiek om de verkiezingsprogramma’s voor de verkiezingen van 29 oktober. Met Studio Tegengif duiken we in de belangrijkste ambtelijke adviesrapporten die de financieel-economische basis vormen voor die programma’s.

We bespreken de kaders waar partijen zich aan zullen moeten houden, en welke opties ambtenaren en denktanks presenteren. Dit is de inhoudelijke vulling waar politieke partijen straks hun ideologische saus overheen gieten.

Wat opvalt: in de ambtelijke rapporten klinkt de oproep tot het maken van pijnlijke keuzes steeds luider. Over de dubbele vergrijzing, over veiligheid en defensie, klimaat en stikstof, volkshuisvesting, het complexe belastingstelsel en de vastlopende uitvoering. Gaan politieke partijen hier harde keuzes over maken — of blijven we hangen in vooruitschuif politiek?

Aan het eind wagen we een paar voorspellingen: wat gaat er écht gebeuren met deze kennis?

Zoals je van Studio Tegengif gewend bent, maken we complexe thema’s toegankelijk en bespreekbaar.

Deze aflevering werd gemaakt met ondersteuning van Wim Brons van remotepodcast.nl. Een aanrader voor als je op afstand een podcast wil maken met fantastische geluidskwaliteit.

Wil je ons steunen? Dat kan: je kunt vriend van de show worden:
https://vriendvandeshow.nl/studio-tegengif

***SHOWNOTES***

18e Studiegroep Begrotingsruimte, ‘De toekomst begint nu’

https://www.rijksfinancien.nl/SBR-2025

Ministerie van Financiën, ‘Kamerbrief Rapport 18e Studiegroep Begrotingsruimte’

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2025/07/11/rapport-18e-studiegroep-begrotingsruimte?utm_source=chatgpt.com

Centraal Planbureau (CPB), ‘Startnotitie Keuzes in Kaart 2027-2030’

https://www.cpb.nl/startnotitie-keuzes-kaart-2027-2030

Centraal Planbureau (CPB), ‘Concept-Macro Economische Verkenning 2026’

https://www.cpb.nl/concept-macro-economische-verkenning-2026#docid-161697

Ministerie van Financiën, ‘Belastingplan 2026’

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2025/04/25/bijlage-1-overzicht-pakket-bp26-voor-fbua

NOS, ‘Experts: komende kabinet moet 7 miljard per jaar bezuinigen’

https://nos.nl/artikel/2574639-experts-komende-kabinet-moet-7-miljard-per-jaar-bezuinigen

Volkskrant, ‘Ambtenaren: Nederland moet van laagbetaald werk af om grip te krijgen op arbeidsmigratie’

https://www.volkskrant.nl/politiek/ambtenaren-nederland-moet-van-laagbetaald-werk-af-om-grip-te-krijgen-op-arbeidsmigratie~b0a8ac29/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F

Volkskrant, ‘Het doorrekenen van een verkiezingsprogramma is nooit allesomvattend, maar kent vele voordelen’

https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/het-doorrekenen-van-een-verkiezingsprogramma-is-nooit-allesomvattend-maar-kent-vele-voordelen~bc0e171c/