
Sign up to save your podcasts
Or


Isebe lemfundo esisiseko kuzwelonke liveze ukuba zingapha kwamakhulu amahlanu iziganeko zokuxhatshazwa kwabafundi, ubukhulu becala ngabanye abafundi kwizikolo zeli, oko uqalile unyaka wokufunda ka-2025. Iphondo iLimpopo lichazwe njengelona lihamba phambili ngezi ziganeko, xa kuthelekiswa namanye amaphondo. IBullying kumaxesha athile ikhokhelela ekubeni abantwana bayeke isikolo, ngelixa abanye baye bazibulale. UAyabonga Kekana ka30MinutesLive uncokole nonikezela ngeenkonzo zoxinizelelo lwengqondo nomphefumlo, unjingalwazi Jabulani Keswa nophuma kwi-univesithi yaseFort Hare.
Sele iyiminyaka elishumi sukela oko abafundi kumaziko emfundo ephakamileyo kweli loMzantsi Afrika bathi bemisa ngxi yonke into, beqhankalaza. Olu qhankqalazo luyimbali, nolubizwa iFees Must Fall protest, lwalugxile ekubeni abafundi bakwazi ukufikelela kumaziko emfundo aphakamileyo kungekho sithintelo semali. Ukuxoxa banzi ngalo mba, nangenkqubela esele yenzekile sukela ngoko, emnxebesi sinophuma kumbutho wabafundi iSASCO, uYandisa Ndzoyiya, kwakunye nolilungu lecandelo labafundi kumbuzo i-EFF, uYamkela Situnda...
Umlimi oqeqeshwe kwiYunivesithi yaseNelson Mandela eMpuma Koloni, uzakuvula iziko lokuqala elizakuba namayeza okukhathalela imfuyo, nelidingeka ngamandla kwidolophana yakuQoboqobo. UBathandwa Ntshingwa ukwiphulo lokunceda amafama asakhasayo emfuyo kumasipala waseAmahlathi ngokuthi eze neliziko lizakugxila kunyango lwemfuyo kuQoboqobo. UNtshingwa ungene kwicandelo apho banqabileyo abantu abantsundu abasebenza ngonyango lwemfuyo eMpuma Koloni. Ingingqi yakuQoboqobo izele ngamafama amancinane kwezolimo nokufuya, neyinto ebangela kubaluleke ukuba libekhona iziko elibonelela ngamayeza onyango lwemfuyo. Ukusabela ngeli phulo, emnxebeni uMkhokeli Bandla ubambe ongumlimi nengcali kwimpilo yezilwanyana, uBathandwa Ntshingwa...
Kukho izityholo zabasebenzi baseburhulumenteni ekuthiwa banyanzelisa ukuhlawulwa imali ngabanini beendawo zokulala, iGuest Houses. Kutyholwa ngokuba le mali banyazelisa ngayo yileyo ihlawulwa ngumqeshi kwaba banini be-Guest House ukuba balungiselelwe ukutya nokulala, xa bethe baphuma nomsebenzi. Kodwa bona abasebenzi baye banyanzelise ukuba eyokutya bayinikwe ngaba somashishini. Kuye kwafakwa isikhalazo kwi-ofisi yomphathiswa wesebe lophuhliso lwezoqoqosho eMpuma Koloni, Mlungisi Mvoko malunga noku. Kwaye ukusabela banzi masamkele enkqubeni yena kanye uMphathiswa Mvoko…
Nanjengoko sele iyiminyaka engamashumi amane anesixhenxe walishiyayo eli uRobert Sobukwe, iDyunivesiti iNelson Mandela ihlabe ikhwelo lokuba iinkokheli zilandele ekhondweni lakhe, kwaye zibe lilizwi lenyaniso kwabo bahlelelekileyo, noninzi lwabo ingabantu abanyama. Unjingalwazi Simphiwe Sesanti uyibalule indima enkulu eyadlalwa nguSobukwe ekunikeni iPan Africanism ithuba, nto leyo eyavumela iinkokheli ezimnyama ukuba zikwazi ukuvakalisa ukuchasa kwazo urhulumente wocalucalulo. UNjingalwazi Sesanti ukutsho oku kwintetho yakhe kule Dyunivesiti, nesihloko sayo sithi " Re-imagining the legacy of Robert Sobukwe". UNtombozuko Balintulo ebelapho, waza wasiqulunqela le ngxelo...
Kurhaneleka ukuba kukho iqela labantu abangabasebenzi kwiArhente yezibonelelo zikarhulumente uSASSA, neliqhuba izenzo zobuqhophololo kule arhente. Ingxelo ithi, umanejala ophezulu kwi ofisi ekwilokishi yase Zwide unqunyanyisiwe, emva kwezityholo zokuba akakhange alibeke emsebenzini iminyaka emibini. Ukanti amatyala abanye abasebenzi abarhanelwa ngezenzo zobuqhophololo adluliselwe kumaziko aphanda izenzo zolwaphulo mthetho, kule arhente iphantsi kophando. Kusenjalo, abakwa SASSA bakhuphe isilumkiso kwabo banqwenela ukufaka izicelo zesibonelelo sokufumana imali eyi 350 Rand ukuba basebenzise ii Websites ezifanelekileyo ukufaka izicelo, kuba kukho nezo zizezomgunyathi. Ukuva banzi ngale miba, emnxebeni ngoku sinaye umphathi ophezulu kwa SASSA u Bandile Maqethuka...
Usihlalo wekomiti yemfundo ephakamileyo epalamente uTebogo Letsie, ukholelwa ukuba inkqubo yokuxhasa abafundi ngemali iyakuncedisa kakhulu ekuxhaseni abafundi abaziwa nge-missing middle. Aba bafundi bajamelene nomngeni omandla, nanjengoko bengakwazi ukufumana inkxaso kuNSFAS, ngenxa yemivuzo yabazali babo, kwelinye icala abazali abakwazi kuhlawula izifundo zabo zamaziko emfundo ephakamileyo. Ngethuba umongameli uCyril Ramaphosa ebesenza intetho yobume besizwe kwinyanga ephelileyo, uthe urhulumente uzakuxhasa abafundi abangamawaka alishumi kunyaka wokuqala, nosele uqalile. Le nkqubo yemali mboleko yokufunda iphantsi kuka-NSFAS. UVuyolwethu Mabeqa usenzela ingxelo kaBusi Bopela...
Umasipala osezingxakini i Makana ulindeleke ukuba wenze iinguqu kulawulo, achaze namaphulo amatsha azakusombulula imingeni ejongene nalomasipala. Kweminye yalemingeni lunikezo lwamanzi kubahlali balomasipala nabasele beneeveki bengafumani manzi, ngenxa yokuba umasipala ebhenele ekunikezeni amanzi ngokomlinganiselo. Kwinkqubo ndaba yethu izolo sikhe sancokola nosodolophu walomasipala, sase senza idinga lokuba sincokole naye banzi namhlanje ukuyidakanca ngokubanzi lemiba. Ukuncokola banzi ke ngoku emnxebeni sinaye usodolophu waseMakana uYandiswa Varha....
Ikomishoni kamakulinganwe ngokwesini ikhuphe ingxelo yophando ediza ukuba izikolo ezithile zeMpuma Koloni, zinyanzelisa abafundi abangamantombazana ukuba bayeke esikolweni ngenxa yokuba bekhulelwe. Oku nakubeni umgaqo nkqubo kazwelonke wolawulo nokukhulelwa kwabafundi, uchaza ukuba akukho mthethweni ukuba banyanzeliswe ukuba bayeke isikolo abafundi abakhulelweyo. Lo mgaqo nkqubo uhambisa uthi, abafundi mabavunyelwe ukuba bahlale esikolweni ngexesha lokukhulelwa kwabo ze bavunyelwe nokubuyela esikolweni emva kokubeleka. Uphando lwale komishoni lunikezelwe kwikomiti yepalamente ejongene nemiba yamanina, ulutsha nabantu abaphila nokukhubazeka. Emnxebeni ngoku sinalo igosa lezomthetho kwiKomishoni kamakulinganwe ngokwesini eMpuma Koloni uNoma-Afrika Wakashe, ukusabela kwelabo icala ngalomba...
Zilishumi iziganeko zesifo sochwane kwizandla, iinyawo, nenyebethu, ezingqiniweyo eMonti eMpuma Koloni uzakuthi ga ngoku. U Ayabonga Kekana ubambe udliwano ndlebe nophuma kwisebe lezempilo ephondweni ukuvundlisa uluntu ngesi sifo, uZoleka Mbange
From the publisher's feed
trufm News and Current Affairs. Brought to you by SABC News.