
Sign up to save your podcasts
Or


Amaziko oluleko elizwe loMzantsi Afrika agcwele ngokumangalisayo, nto leyo ebangela ukuba amabanjwa ahlale kwiimeko ekunzima ukuphila phantsi kwazo, nezinefuthe elibi nakumagosa ezoluleko okanye amadindala ezintolongweni. Ngokweengxelo, lixhome kakhulu inani lamabanjwa asalindele ukuchotshelwa kwamatyala awo, nagcinwe kula maziko. Iintolongo zeli zineebhedi ezibalelwa kwi 105 000, ngeli lixa amabanjwa wona ebalelwa kwi 156 000. Loo not ithethe ukuba uMzantsi Afrika unamabanjwa aku 50 000 angenazibhedi kumaziko oluleko eli. Ngethuba ephendula imibuzo epalamente, umphathiswa weenkonzo zoluleko uthe baqikelela kwelokuba ukwakhiwa kweentolongo ezintsha, kwakulidla eli imali ebalelwa kwi R36-billion, endulula ngokukhutshwa kwamabanjwa awenze amatyala amancinci. Ukuxoxa banzi ngalo mba, emnxebeni sinomongameli wemanyano yabasebenza kumaziko oluleko, iPOPCRU, uThulani Ngwenya, kwakunye noyingcali kwimiba yolwaphulomthetho, uHlumela Boqwana-Mzili...
Babalelwa kwishumi elinesixhenxe abakhwetha ababikwe njengababhubhileyo kweli xesha lolwaluko lasehlotyeni, eMpuma Koloni. Sele kubanjwe abantu abasibhozo mayela nokuvula izikolo zolwaluko ezingekhomthethweni, nokolusa abantwana ngomgunyathi. Iingcali zezempilo zinoluvo lokuba ubukhulu becala isithatha siye sibekwe ekubhubheni kwabakwetha, kunganikwa ngqwalasela yaneleyo kumakrwala abuya esuthwini onakalelwe bubudoda babo; kumaxesha athile abanye baye baphulukane namalungu obudoda ngenxa yolwaluko olungaqhubanga ngendlela. Masincokole ngoku, nengcali kwimiba yezempilo nonika iingcebizo zezempilo kwisiko lolwaluko, uGqirha Mthembeni Tebelele…
Iziko i-Business Against Crime South Africa (BACSA) libongoza uluntu ukuba luqaphele ubuqhophololo obuthe tshitshilili kumaqonga onxibelelwano, apho izikrelemnqa zisebenzisa amagama eenkampani ezaziwayo kunye nabaphathi bazo, zithembisa abantu "imali yasimahla" okanye izabelo zemali eninzi (ezibizwa ngokuba yidividendi) ukuba bathenga izabelo. UAyabonga Kekana ube nodliwano ndlebe nophuma kwi BACSA uNil Flaatten.
Iziko elijongene nezifo ezosulelayo i NICD, ithi kuqhambuke isifo irubella eMzantsi Afrika. Esisifo sosulelayo sifumaneka kakhulu kubantwana abangaphantsi kweminyaka elishumi noomama abakhulelweyo. Ingxelo zithi esisifo sinobungozi kakhulu koomama abakhulelweyo kwiinyanga ezintathu zokuqala kwaye singabangela umntwana azalwe neengxaki zentliziyo, abeyimfama okanye angeva. UAyabonnga Kekana uncokole nebambela sekela mlawuli kwisebe lezempilo kwicala elijongene nezifo ezosulelayo, Ramphelane Morewane.
Ikomishoni ejonge nendlela urhulumente asebenza ngayo iPublic Service Commission, eMpuma Koloni, ithi idinga izixhobo ezaneleyo ukukwazi ukwenza umsebenzi wayo ngokupheleleyo. Bakwathi badinga amandla okwenza uphando nakwezinye izigaba zorhulumente, ingabi ngamasebe kuphela. UAyabonga Kekana ubambe udliwano ndlebe nomkomishinala wePublic Service Commission eMpuma Koloni uVuyani Mapolisa.
Umongameli uCyril Ramaphosa ubhengeze ukuba kuzakubanjwa iingxoxo zikazwelonke kulo nyaka uzayo, ezijolise ekujonganeni nemeko yentlalontle yeli lizwe. Ebesenza intetho yakhe kwimibhiyozo esemthethweni yosuku loxolelwaniso eVredendaal, eNtshona Koloni. URamaphosa, uthe abemi beli kufuneka babe yinxalenye yeengxoxo ezifuna ukuqhubela ilizwe phambili. UAyabonga Kekana ubenodliwano ndlebe nomhlalutyi wezopolitiko ugqirha Nkosikhulile Nyembezi.
Kwiphulo lokuphelisa ukuthengiswa kotywala ngokungekho mthethweni, ingakumbi ngelixesha leziyunguma, amagosa onyanzeliso mthetho kumasipala i Mnquma, athimbe utywala obungangee litha ezilikhulu kwiindawo zentselo ezikwiilokishi neendawo zamaphandle zalomasipala. Obutywala buthinjwa kwiindawo ezithengisa utywala kuba zingahambiselananga nemithetho yakwa Eastern Cape Liquor Board emiselwe ukuthengisa utywala. Lisaqhuba njalo eliphulo, amagosa aphinde athimba ukutya okuphelelweyo okugcinwe kwisakhiwo esikufuphi naku Ndabakazi okungange zigadla ezibini. Ukuva banzi ngeliphulo, emnxebeni sinaye othethela umasipala uMnquma, u Loyiso Mpalantshane....
Nangona i-SACP uzakuphinda ubenentlanganiso ne-ANC, ukushukuxa isigqibo samakomanisi sokungenela unyulo loomasipala lwango-2026 uzimele geqe, unobhala jikelele wamakomanisi uSolly Mapaila uthi bona bengulo mbutho basamile kwisigqibo sabo. UMapaila ukuthethe oku ngethuba enikeza ingxelo ngemo yombutho kwinkongolo ekhethekileyo, neqhubayo sithetha nje eBoksburg kwiMpuma yeRhawuti. UMapaila, ukwathi oku kukumiliselwa kwesindululo esathathwa kinkomfa yalo mbutho ngo-2022, emva kokuba bephoxwe zizigqibo ze-ANC kubudlelane abanalo. Iinkokheli ezisuka kwi-ANC, iCOSATU, kunye ne-SANCO, neyimibutho ebambisene ngoqhogwano lolawulo, iyinxalenye yale nkomfa intsuku ne. Abanye abantu abakudidi oluphezulu abazimase le nkomfa kuquka lowo wayengumongameli we-ANC uThabo Mbeki, umninawa wakhe uMoeletsi Mbeki, kunye nosomashishini uPatrice Motsepe. Ingxelo kaNtebo Mokobo siyilungiselelwe nguVuyo Mabeqa…
Ikomishoni kamakulinganwe ngokwesini ibambe iingxoxo ngophando olwenziweyo ngokuxhaphaka kwezehlo zokuxhatshazwa ngesondo kwabantu kumaziko emfundo ephakamileyo. Oluphando luqwalasele izimvo zabafundi ngezinto ezibangela ukuba zivame izehlo zokuxhatshazwa ngesondo kulamaziko, luphinde luqwalasele namanyathelo athatyathwa ngamaziko emfundo ephakamileyo ukuphelisa lemikhuba. uAmanda Xhala wenze udliwano ndlebe nophuma kwi ofisi yezomthetho kwi komishoni kamakulinganwe u NomaAfrika Wakashe
Igunya-bantu lecandelo elijongene nendlela yokuphatha imali, iFinancial Sector Conduct Authorithy, liveze ukuba phantse ibe ngabaqeshi abayi Seven-thousand 770 abasileleyo ukuhlawula ingxenye yabo kwingxowa-mali yomhlala phantsi susela kweyoMnga kunyaka ophelileyo. Oku kulandela ukuziswa kwenkqubo ye two pot kwinyanga yoMsintsi. Le nkqubo yenziwe ngokuthi kwenziwe iinguqu kumthetho ojongene nerhafu. Ivumela abasebenzi ukuba babenako ukucuntsula kwingxowa yabo yomhlala phantsi bengakhange babe kanti bayalahla emsebenzini. Nangona kunjalo, emva kokuqala kwale nkqubo, kuvele ukuba abanye abaqeshi abakhange baziphathe kakuhle njengokuba besilele ukuhlawula ingxowa-mali yomhlala phantsi njengengxenye yabasebenzi babo. Le ndlela yokuziphatha itenxileyo ishiye abasebenzi abangamawaka abafake izicelo besengxakini. UAbongwe Kobokana usenzele le ngxelo...
From the publisher's feed
trufm News and Current Affairs. Brought to you by SABC News.