تاریخ تازه‌ها

شش سال پیش در ۱۳ نوامبر ۲۰۱۵ شهر پاریس و یکی از حومه‌های نزدیک آن به نام «سَن دُنی» هدف حملات مرگبار تروریست‌های داعش قرار گرفت. آنان در سه گروه جداگانه و در چند جای شهر دست به عملیات تروریستی زدند. نخستین حمله در ساعت نُه و بیست دقیقۀ شب نزدیک در ورودیِ بزرگ‌ترین استادیوم فوتبال فرانسه در سَن دُنی در گرماگرم مسابقۀ دوستانۀ فوتبال میان تیم‌های ملی فرانسه و آلمان روی داد.

تصمیم کم‌سابقۀ دولت الجزایر به قطع روابط دیپلماتیکش با مراکش نتیجۀ چندین رویداد پیاپی بود : رسوایی نرم‌افزار جاسوسیِ اسرائیلی «پگاسوس» در ماه ژوئیه، حمایت آشکار مراکش از استقلال القبائل، پیوستن مراکش به پیمان ابراهیم و سخنان تند وزیر امور خارجۀ اسرائیل در پایتخت مراکش برضد الجزایر، آتش‌سوزی‌های اخیر جنگل‌های الجزایر و رسمیت یافتن حاکمیت مراکش بر صحرای غربی از جمله رویدادهایی بودند که کاسۀ صبر رهبران الجزایر را لبریز کردند.

به گفتۀ محی‌الدین مهدی، نمایندۀ پیشین مجلس افغانستان و پژوهشگر تاریخ سیاسی، شریعت برای طالبان نقابی است به منظور پیشبرد هدف‌های قومی. به عقیدۀ محمدنسیم جعفری، روزنامه‌نگار افغانی، پشتون‌ها و در رأس آنان «اشرف غنی» به این نتیجه رسیده بودند که دوام نظام انتخاباتی در افغانستان به زیان پشتون‌ها تمام خواهد شد و در انتخابات آینده قدرت به دست غیرپشتون‌ها به ویژه تاجیک‌ها خواهد افتاد. به همین سبب، پشتون‌های در قدرت با موافقت اشرف غنی افغانستان را به طالبان تسلیم کردند.

طرح تقسیم خوزستان را پس از انقلاب نخستین بار نمایندۀ مردم دزفول پیشنهاد کرد. ادعاهای ارضی صدام حسین به بهانۀ حضور جمعیت عرب در آن سرزمین و رشد جریان هویت‌طلبی در میان عرب‌های خوزستان مسئولان کشور را به چاره جویی‌‌های عجولانه واداشت. منتقدانِ طرح تشکیل «استان خوزستان جنوبی» با استناد به خاطرات رفسنجانی، محسن رضایی را یکی از طراحان اصلیِ تقسیم خوزستان به دو یا سه استان می‌دانند.

در حال حاضر جمهوری اسلامی ایران تنها نظام سیاسی در جهان است که حجاب اجباری در آن از پشتوانۀ قانونی برخوردار است و«ستاد امر به معروف و نهی از منکر» وظیفه دارد آن قانون را در فضای عمومی به اجرا بگذارد. این ستاد چگونه تشکیل شد و چرا نظارت بر حجاب زنان به نخستین وظیفۀ آن تبدیل شد؟

شامگاه یکشنبه دهم مرداد ماه سایت رسمی علی خامنه‌ای ویدئوکلیپی زیر عنوان «عبرت آیندگان» منتشر کرد که محتوای آن، به نوشتۀ آن سایت، بیانات منتشر نشدۀ رهبر انقلاب «دربارۀ تجربۀ اعتماد به آمریکا» است. این ویدئوکلیپ را صدا وسیما نیز هم‌زمان پخش کرد. بدبینی خامنه‌ای نسبت به برجام و مذاکرۀ تعهدآور با آمریکا برای مردم ایران تازگی ندارد. مضمون سخنان او در این ویدئوکلیپ نیز چیزی نیست جز بدبینی  او نسبت به مذاکراتی که به توافق هسته‌ای انجامید.

یک هفته پیش، چند روز پس از آغاز اعتراض‌های مردم خوزستان به بی‌آبی، خبرگزاری صدا و سیمای جمهوری اسلامی نوشت: رسانه‌های بیگانه مثل همیشه به دنبال این هستند که از گلوی خشک مردم خوزستان به جای صدای بی‌آبی، صداهای دیگری شنیده شود. منظور خبرگزاری صدا و سیما از صداهای دیگر، شعارهایی بود که مردم خوزستان برضد علی خامنه‌ای و به طور کلی نظام جمهوری اسلامی ‌دادند به ویژه پس از آن که نیروهای امنیتی به سوی تظاهرکنندگان شلیک کردند و چند تنی از آنان را در شهرها کشتند.

چهل و یک سال پیش در ۱۹ تیرماه ۱۳۵۹ برابر با دهم ژوئیۀ ۱۹۸۰ گروهی از افسران، همافران و درجه داران ارتش شاهنشاهی به اتهام شرکت در کودتایی برضد نظام نوبنیاد جمهوری اسلامی دستگیر شدند. خبر خنثی شدن آن کودتا را که سپس به کودتای نوژه معروف شد، رادیو ایران در ۲۰ تیرماه یعنی یک روز پس از دستگیری گروه‌هایی از دست اندرکاران و طراحان کودتا به آگاهی ایرانیان رساند. گفته می‌شود در مجموع ۱۲۱ نفر بازداشت شدند و بیشتر آنان به حکم محمد محمدی ری‌شهری، رییس وقت دادگاه ارتش، تیرباران شدند.

دو هفته پیش، اول تیرماه، نمایندۀ سازمان ملل در افغانستان از محاصرۀ شهرهای بزرگ آن کشور به دست طالبان خبر داد و گفت: آنان آماده می‌شوند پس از خروج نیروهای خارجی از افغانستان بلافاصله مراکز استان‌ها را تصرف کنند و اختیار کشور را در دست گیرند. یک هفته بعد سعید خطیب‌زاده، سخنگوی وزارت امور خارجۀ ایران، در نشست هفتگی‌اش با خبرنگاران گفت: طالبان همۀ افغانستان نیست و نخواهد بود بلکه بخشی از افغانستان است و بخشی از راه حل آتی افغانستان است.

بازگشت آمریکا به برجام یکی از وعده‌های انتخاباتی جو بایدن بود. مذاکراتی که برای رسیدن به توافقی جدید در پایتخت اتریش از اواسط فروردین ۱۴۰۰ (اوایل آوریل ۲۰۲۱) میان ایران و کشورهای ۱+۴ آغاز شد هنوز به نتیجۀ مشخصی نرسیده است. در این دور از مذاکرات رهبر جمهوری اسلامی مذاکرۀ مستقیم و غیرمستقیم با آمریکا را منع کرده است. با این حال، نمایندۀ آمریکا جز اولین نشست تاکنون در نشست‌های دیگر وین- البته بدون مذاکرۀ مستقیم با ایران- حضور داشته است.