Teren po fabryce FSO na warszawskim Żeraniu to 62 hektary w rękach jednego właściciela i masterplan rozpisany na 25 lat – jeden z największych projektów urbanistycznych w Polsce.

Rozmawiam z Martą Sękulską-Wrońską z pracowni WXCA o projektowaniu w wielkiej skali i o tym, czy istnieje już „Polish way" w urbanistyce – tak jak istnieje „ The Copenhagen Way".

W ODCINKU:

• Czym jest masterplan i dlaczego w polszczyźnie brakuje na to słowa
• FSO na Żeraniu: jak inwestor powiedział, że chce wspólnoty, nie budynków
• Retencja wody i wymiana ciepła między biurowcem a mieszkaniami – rzeczy, których nie da się zrobić na małej działce

• Dlaczego Central Park jest prostokątem i czemu w Warszawie by nie zadziałał
• Zieleń: polska obsesja, której brakuje Kopenhadze
• Koszty eksploatacji zamiast ceny za metr – zmiana, która dopiero nadchodzi

Marta Sękulska-Wrońska – architektka, współwłaścicielka WXCA (80 osób, Warszawa i Gdańsk). Nad FSO pracuje z pracownią Sabawa dla inwestora OKAM.

ROZDZIAŁY:

00:00:00 – Wstęp

00:04:45 – Copenhagen Way a Polish Way

00:07:19 – Masterplan: dlaczego brakuje nam na to słowa

00:09:21 – FSO na Żeraniu: 62 hektary i 25 lat

00:14:00 – „Nie chcę budynków, chcę wspólnoty"

00:16:31 – Konserwator zabytków: które hale zostają

00:22:14 – Zasady urbanistyczne, plan ogólny, ZPI

00:33:10 – Dlaczego Central Park nie zadziała w Warszawie

00:34:20 – Frederiksberg: zieleń widoczna z każdego okna

00:35:36 – Retencja wody i wymiana energii między budynkami

00:39:09 – Koszty eksploatacji zamiast ceny za metr

00:41:52 – Gdzie legislacja nie nadąża

00:43:44 – Polecenie gościni: statystyki ONZ

LINKI:

- WXCA

- Raport „New Urban Poland", ULI Polska

- Statystyki ONZ

POSŁUCHAJ TAKŻE:

- Jak poprawić marketing polskich miast? | ULI Poland (#259)

- Ile realnie warte są drzewa w mieście? | Zbigniew Szkop (#132)

———

📬 URBLIST – newsletter o miastach: https://substack.com/@urbcast

🤝 Prelekcja, warsztat, doradztwo: https://urbcast.pl/collaboration

🔗 Wszystkie odcinki: https://urbcast.pl

☕ Wsparcie: https://patronite.pl/urbcast

💬 Social media: https://linktr.ee/urbcast

#urbcast #FSO #Żerań #Warszawa #masterplan #urbanistyka #WXCA #OKAM

Urbcast is back after summer!

I'm really excited to share this conversation with Tore Banke – architect, PhD, Head of Impact and Associate Partner at THIRD NATURE (Tredje Natur) in Copenhagen.

Rain falls on a roof an architect designed, crosses a landscape someone else drew and ends up in a pipe owned by a utility. Physically it's one system — but we design, budget and manage it in separate pieces. This episode is about how to bridge those silos.

• Link to THIRD NATURE: https://www.thirdnaturearchitects.com
• Link to Enghaveparken, the climate park we discuss: https://www.thirdnaturearchitects.com/case/adaptation-park

Topics:

✅ From objects to relationships: what computational design really changed

✅ Why water doesn't know any boundaries — and our budgets do

✅ Combining functions is easy, combining budgets isn't

✅ How one project becomes a method that travels to other cities

✅ AI as computational design 20 years later: the tools got democratised, expertise didn't

📘 Book recommendation from my guest: The Gospel of the Eels — Patrik Svensson

More about the podcast:

• Website: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://urbcast.pl⁠⁠⁠⁠⁠⁠
• Social media: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://linktr.ee/urbcast⁠⁠⁠⁠⁠⁠
• Support the podcast on Patronite: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://patronite.pl/urbcast⁠⁠⁠⁠⁠
• ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Or buy me a virtual coffee: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://buymeacoffee.com/urbcast⁠⁠⁠⁠⁠⁠

See you in the next episodes of Urbcast — in Polish and in English.

Zostały już tylko trzy miesiące na uchwalenie planów ogólnych gmin, które mają rozwiązać problem niekontrolowanej zabudowy i ograniczyć chaos przestrzenny.

Choć samorządy przyspieszyły, dokumenty uchwaliło dotąd tylko ok. 360 gmin z blisko 2500 tysiąca. Wszystko wskazuje na to, że 4 na 10 gmin nie zdąży przed ustawowym terminem i straci możliwość wydawania decyzji o warunkach zabudowy, a to grozi paraliżem inwestycyjnym na terenach bez miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.

O tym jakie będą tego konsekwencje i jak możemy temu zapobiec opowiada Ilona Gosk z Fundacji Sendzimira.

Aktualna informacja o liczbie uchwalonych planów ogólnych jest na stronie: https://geoportal-krajowy.pl/na-mapie#x=18.597680705700547&y=51.76913807461909&z=7.27&tool=map-toolbar-pog

Materiały o planach ogólnych dostępne są pod linkami:

• Plan ogólny jako narzędzie adaptacji do zmiany klimatu https://uslugiekosystemow.pl/plan-ogolny-jako-narzedzie-adaptacji-do-zmiany-klimatu/
• Zieleń w planie ogólnym. Jak nie stracić tego, co najcenniejsze?https://uslugiekosystemow.pl/zielen-w-planie-ogolnym-jak-nie-stracic-tego-co-najcenniejsze/
• Jak wykorzystać konsultacje planu ogólnego do ochrony przyrody i klimatu?https://uslugiekosystemow.pl/jak-wykorzystac-konsultacje-planu-ogolnego-do-ochrony-przyrody-i-klimatu/

Więcej o podcaście:

Strona: https://urbcast.pl

Social media: https://linktr.ee/urbcast

Wesprzyj podcast na Patronite: https://patronite.pl/urbcast

Lub postaw wirtualną kawę: https://buymeacoffee.com/urbcast

Do usłyszenia w kolejnych odcinkach Urbcastu – po polsku i po angielsku.

Placemaking: What is a good street really worth? 🤔

I'm really excited to share this conversation with Kristian Riis – CEO of Volcano A/S and Co-Chair of the ULI European Placemaking Council. Kristian is also a Danish musician (co-founder of the band Nephew, 10 Danish Grammys, shows up to 50,000 people) who brought the logic of the stage into the way he builds cities.

From festivals and venues to master plans in the UK, Portugal, Italy, Sweden, Mongolia and Bhutan, he brings a rare perspective: culture is not decoration — it's infrastructure for community.

Link to The Value of Placemaking in Urban Transformation report: https://cdn.realdania.dk/media/nddb3grf/value-of-placemaking-in-urban-transformation-experience-based-findings-and-methods-1.pdf

Topics include:
✅ From the music stage to urban development
✅ Why a diverse city is a better — and more valuable — city
✅ Getting culture into the master plan before anyone digs a hole
✅ Gentrification: who really creates value in a city?
✅ The new report on the value of placemaking (and the "site score" tool)

More about the podcast:

• Website: ⁠⁠⁠⁠⁠https://urbcast.pl⁠⁠⁠⁠⁠
• Social media: ⁠⁠⁠⁠⁠https://linktr.ee/urbcast⁠⁠⁠⁠⁠
• Support the podcast on Patronite: ⁠⁠⁠⁠⁠https://patronite.pl/urbcast⁠⁠⁠⁠
• ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Or buy me a virtual coffee: ⁠⁠⁠⁠⁠https://buymeacoffee.com/urbcast⁠⁠⁠⁠⁠

See you in the next episodes of Urbcast — in Polish and in English.

Bagdad to miasto pełne kontrastów. Z jednej strony kojarzy się z kalifami Abbasydów, baśniami Tysiąca i Jednej Nocy oraz wielką historią świata arabskiego. Z drugiej – z wojnami, sankcjami, terroryzmem i polityczną niestabilnością.

W tym odcinku rozmawiam z dr Dorotą Woroniecką-Krzyżanowską oraz Aleksandrą Wojtaszek, badaczkami realizującymi projekt Made in Iraq, o tym, jak Bagdad rozwijał się przez kolejne dekady kryzysów i dlaczego doświadczenia tego miasta mogą być zaskakująco aktualne także dla współczesnych urbanistów, planistów i samorządowców.

To opowieść o mieście, które jeszcze w XX wieku przyciągało takich architektów jak Le Corbusier, Walter Gropius czy Frank Lloyd Wright, a później zostało odcięte od świata przez wojny i sankcje. Rozmawiamy o tym, jak urbanistyka przestała być projektowaniem przyszłości, a stała się zarządzaniem przetrwaniem.

Zagadnienia odcinka:

✅ Jak Bagdad stał się jednym z najważniejszych miast Bliskiego Wschodu

✅ Ropa naftowa, modernizacja i zagraniczni architekci w Iraku

✅ Jak sankcje lat 90. zmieniły rozwój miasta

✅ Urbanistyka jako narzędzie przetrwania, a nie rozwoju

✅ Pierwszy iracki masterplan i lokalni eksperci przejmujący odpowiedzialność za miasto

✅ Jak wojna, bezpieczeństwo i migracje zmieniły strukturę Bagdadu po 2003 roku

✅ Prywatne inwestycje, osiedla zamknięte i nieformalna zabudowa

✅ Dlaczego Bagdad do dziś nie posiada nowego zatwierdzonego planu rozwoju

✅ Czego współczesne miasta mogą nauczyć się z doświadczeń Bagdadu

Więcej o projekcie Made in Iraq:
https://madeiniraq.edu.pl/

Więcej o podcaście:

Strona: https://urbcast.pl

Social media: https://linktr.ee/urbcast

Wesprzyj podcast na Patronite: https://patronite.pl/urbcast

Lub postaw wirtualną kawę: https://buymeacoffee.com/urbcast

Do usłyszenia w kolejnych odcinkach Urbcastu – po polsku i po angielsku.

Can urban innovation save Europe’s cities? 🤔

I’m really excited to share this conversation with Ditte Lysgaard Vind - Chief Science & Innovation Officer at BLOXHUB, one of Europe’s leading urban innovation ecosystems.

Ditte brings a fascinating perspective: connecting cities, innovation, climate adaptation, architecture and European competitiveness.

Instead of asking how to create more innovation, we explore how cities can become platforms for solving real societal challenges.

We discuss:

✅ Cities as engines of innovation
✅ Why Europe struggles to scale good ideas
✅ Kendall Square, Stockholm & innovation districts
✅ Universities, capital & public-private collaboration
✅ Climate adaptation as the next urban innovation frontier

The Copenhagen Way publication

More about the podcast:

• Website: ⁠⁠⁠⁠https://urbcast.pl⁠⁠⁠⁠
• Social media: ⁠⁠⁠⁠https://linktr.ee/urbcast⁠⁠⁠⁠
• Support the podcast on Patronite: ⁠⁠⁠⁠https://patronite.pl/urbcast⁠⁠⁠
• ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Or buy me a virtual coffee: ⁠⁠⁠⁠https://buymeacoffee.com/urbcast⁠⁠⁠⁠

See you in the next episodes of Urbcast — in Polish and in English.

Jak poprawić marketing polskich miast? 🤔

W tym odcinku rozmawiam z Kubą Snopkiem i Maximilianem Mendlem — współautorami raportu New Urban Polandprzygotowanego przez ULI Poland — o tym, jak bardzo zmieniły się polskie miasta i dlaczego wciąż tak słabo umiemy o tej zmianie opowiadać światu.

Rozmawiamy o dawnych fabrykach, browarach, halach i terenach postindustrialnych, które w ostatnich latach stały się nowymi miejscami pracy, kultury, gastronomii, mieszkania i spotkań. I o tym, dlaczego za granicą Polska nadal bywa postrzegana przez stare obrazy: szarości, transformacji i lat 90.

Zagadnienia odcinka:
✅ Dawne fabryki jako nowe miejskie destynacje
✅ Polskie miasta poza stereotypami
✅ Transformacja, której nie umiemy opowiedzieć
✅ Kultura, mixed-use i dziedzictwo przemysłowe
✅ Jak poprawić marketing polskich miast za granicą?
✅ Czy Polska potrzebuje własnego „Poland Way” w urbanistyce?

Goście odcinka:
Kuba Snopek — badacz miast, autor i współtwórca Direction, zajmujący się tworzeniem opowieści o miastach, architekturze i kulturze wizualnej.

Maximilian Mendel — partner zarządzający w Sphere Asset Management, ekspert rynku nieruchomości i członek ULI Poland zaangażowany w tematy rozwoju miast i urban living.

Rozmawiamy o raporcie New Urban Poland, który pokazuje 14 projektów transformacji miejskiej z Warszawy, Łodzi, Poznania, Gdańska, Gdyni i Wrocławia — od Manufaktury i Starego Browaru, przez Koneser, Browary Warszawskie i Fabrykę Norblina, po Fuzję, Montownię, Renomę, Waterfront czy FSO Park.

Raport znajdziesz tutaj: https://poland.uli.org/new-urban-poland-report/

Więcej o podcaście:
Strona: https://urbcast.pl
Social media: https://linktr.ee/urbcast
Wesprzyj podcast na Patronite: https://patronite.pl/urbcast
Lub postaw wirtualną kawę: https://buymeacoffee.com/urbcast

Do usłyszenia w kolejnych odcinkach Urbcastu – po polsku i po angielsku.

Can we defeat housing crisis by sharing homes? 🤔

I’m really excited to share this conversation with Louise Heebøll (architect, strategic urban planner, founder of DelHus). Louise brings an interesting perspective: connecting housing, climate and everyday life in cities.

Instead of asking how to build more, we explore how to use what we already have.

We discuss:

✅ Housing as a systemic urban challenge

✅ Mismatch between space and real needs

✅ Climate limits vs. “build more” logic

✅ Sharing homes as a new housing model

More about the podcast:

• Website: ⁠⁠⁠https://urbcast.pl⁠⁠⁠
• Social media: ⁠⁠⁠https://linktr.ee/urbcast⁠⁠⁠
• Support the podcast on Patronite: ⁠⁠⁠https://patronite.pl/urbcast⁠⁠
• ⁠⁠⁠⁠⁠Or buy me a virtual coffee: ⁠⁠⁠https://buymeacoffee.com/urbcast⁠⁠⁠

See you in the next episodes of Urbcast — in Polish and in English.

Jak Polak zaprojektował Singapur? 🤔

W tym odcinku rozmawiam z Piotrem Wolińskim — architektem i kuratorem wystawy o Krystynie Olszewskim — o jednej z najbardziej zaskakujących historii w urbanistyce. O polskim planiście, który współtworzył rozwój Singapuru, i o tym, co ta historia mówi nam dziś o miastach, państwie i planowaniu.

Zagadnienia odcinka:
✅ Rola Krystyna Olszewskiego w planowaniu Singapuru
✅ Jak wyglądała transformacja miasta po uzyskaniu niepodległości
✅ Planowanie jako narzędzie rozwoju — czy wciąż je rozumiemy?
✅ Silne państwo vs partycypacja — gdzie jest równowaga?
✅ Dlaczego o urbanistyce mówi się mniej niż o architekturze

Rozmawiamy o wystawie, która miała miejsce w ZODIAKU - Warszawskim Pawilonie Architektury: https://pawilonzodiak.pl/wystawy/singapur-krystyn-olszewski-miasto-urbanistyka-przyszlosc/

Co prawda, nie można już jej zobaczyć, ale powstanie publikacja, a także jest szansa na kolejne edycje wystawy w innych miejscach.

Więcej o podcaście:

Strona: ⁠⁠⁠⁠⁠https://urbcast.pl⁠⁠⁠⁠⁠

Social media:⁠⁠⁠⁠⁠ https://linktr.ee/urbcast⁠⁠⁠⁠⁠

Wesprzyj podcast na Patronite: ⁠⁠⁠⁠⁠https://patronite.pl/urbcast⁠⁠⁠⁠⁠

Lub postaw wirtualną kawę: ⁠⁠⁠⁠⁠https://buymeacoffee.com/urbcast⁠⁠⁠⁠⁠

Do usłyszenia w kolejnych odcinkach Urbcastu – po polsku i po angielsku.

Why is housing no longer just a social issue — but a political risk? 🤔

I’m really excited to share this conversation with Alice Charles (Arup, former World Economic Forum).

Alice brings a rare perspective — connecting planning, finance, public policy and urban development on a global scale.

Together, we unpack why housing is no longer just about affordability — but about how cities function as systems.

We discuss:

✅ Why housing has become a systemic risk for cities
✅ Why the market delivers the wrong type of housing
✅ How cities underestimate the power of public land
✅ Why ownership culture shapes entire housing systems

👉 Can cities actually regain control over housing?
👉 Are we building what people need — or what capital demands?
👉 What can Europe learn from different housing models?

🗣️ “We will never bring demand and supply into equilibrium unless both the public and private sector provide supply.”

More about the podcast:

• Website: ⁠⁠https://urbcast.pl⁠⁠
• Social media: ⁠⁠https://linktr.ee/urbcast⁠⁠
• Support the podcast on Patronite: ⁠⁠https://patronite.pl/urbcast⁠
• ⁠⁠⁠Or buy me a virtual coffee: ⁠⁠https://buymeacoffee.com/urbcast⁠⁠

See you in the next episodes of Urbcast — in Polish and in English.