Yeditepe Fatih Dergisi

2020 Tokyo Paralimpik Oyunları’nda yüzmede 50 metre sırtüstü S5 kategorisinde bronz madalya alarak bu branşta Türkiye’ye tarihinin ilk madalyasını kazandıran 18 yaşındaki Sevilay Öztürk, gösterdiği azim ve kararlılıkla ayakta alkışlanacak bir başarıya imza attı. Madalyalarına yenilerini eklemek isteyen millî sporcumuzun sıradaki hedefi dünya şampiyonasında altına ulaşmak.

DÜN BUGÜN İSTANBUL (3 EYLÜL - 28 KASIM) , CANDEĞER FURTUN (16 EYLÜL 2021 – 17 NİSAN 2022), GÜLSİN ONAY – RESİTAL, İŞİTİN EY YÂRENLER - Yunus Emre, MARK ELİYAHU, 25. İSTANBUL TİYATRO FESTİVALİ, İSTANBUL ULUSLARARASI DENEYSEL FİLM FESTİVALİ (12 KASIM - 16 KASIM), 

Cumhuriyet öncesi ve sonrası kültür, edebiyat hayatımızda önemli bir yer tutan, İstanbul’un semtlerini, hayatını, çarşı ve pazarını, semt ve mahallelerin maruf tiplerini gayet canlı, gayet renkli bir suretle anlatan; şehrin çok kültürlülüğünü, folklorik ögelerini, eğlence kültürünü, mimari estetiğini, etnik yapı ve dinî inanışlardaki kozmopolit yapıyı işlemeyi seven bir İstanbul yazarıdır Osman Cemal Kaygılı [1890-1945].

Her şehrin “yemeden olmaz” diyebileceğimiz kendine mahsus bir tadı, yiyeceği illaki vardır. Öyle yiyecekler de vardır ki her şehirde farklı bir tatla karşımıza çıkarlar. İşte bunların en meşhuru: Simit. İzmir’in Gevreği, Rize’nin Kerkelisi, Nevşehir’in Beksimeti… Türkiye’nin dört bir yanından mis gibi envaiçeşit simit kokuları gelir. Zevkleri yarıştırmak doğru olur mu, bilemem ama benim damak tercihimde birincilik ipini göğüsleyen pekmezleme farkıyla İstanbul simididir.

“Şimdilerde altından geçtiğim bütün ağaçlar yapraklarını döküyor. Havada hazan var, yüreğimde hüzün”  diyordu Cemal Süreya sonbahar için. Ancak kimilerine göre hüznün değil, yenilenmenin mevsimi turuncunun hâkimi sonbahar… Resimde, müzikte, edebiyatın her dalında sanatçılara ilham veren sonbaharın sanattaki yansımalarına birlikte bakmaya ne dersiniz?

Diyet üzerine insanların en merak ettiği konuların başında gelir, limonlu su gerçekten yağ yakar mı? Yağ yakması için ılık mı olmalı soğuk mu? Aç karna mı içelim tok karna mı? Hadi cevaplamaya başlayalım.

Limonlu su yağları eritmede direkt etki etmez. Yapılan çalışmalar diyette C vitaminini arttırmanın ve egzersiz sırasında alınan C vitamininin yağ yakımını desteklediğini göstermiş. Her ne kadar C vitamini yağ yakımını desteklese de yedikten sonra veya önce içilecek bir limonlu suyun tüm besinleri yok etme, yağları eritme gibi mucizevi bir sonucu yoktur. Tüm dünya obezite ile mücadele ederken, insanlar mide ameliyatına varıncaya kadar birçok külfetli çözüm yolunu denemek zorundayken konu keşke limonla çözülecek kadar basit olsa. Doğru yollarla yağ yakmak ve sağlıklı kilo kaybı ancak uzman eşliğinde uygulanan diyet programıyla gerçekleşir.

Kapalıçarşı’da her sokağın belli bir ürüne ayrılması, lonca geleneğine bağlı olarak yaşatılmış ve uygulanmıştır. Mallar, bir mağaza vitrini gibi camlar arkasından gösterilmeden, çıplak gözle görülen bir düzende, bolluk ve zenginlik içinde birbiri ardınca dizilerek alıcıya sunulurdu. Ayrıca, sergilenen eşya sadece raflarda kalmayıp kumaş gibi malzemeler demir çubuklardan aşağı doğru sarkıtılırdı. Aşağıdaki kartpostalın sol tarafında içeriye doğru uzanan dükkânlarda şal ve peştamal satılmaktadır.

Soldaki ilk dükkânın kapısının üstünde hem Osmanlıca hem günümüzdeki rakam yazısı ile “190” yazılıdır. İki sütun arasında demir korkuluklar içinde tulumba sandığı görülür. Yangınların sıklıkla çıkmasına karşın anında müdahale amaçlı konulmuştur. 1826 Hocapaşa yangını sonrası her semt ve her mahalleye tulumba tedarik edilmiştir. Soldaki ilk sütunun üzerine baltalar ve tulumba hortumu asılıdır. Sütunun hemen yanında ise tezgâhına somun ekmeği koymuş bir satıcı arkasından bir başka tulumba sandığı ve nargile içen bir vatandaş görülmektedir. Sütunlar arasında ayakta dizilen vatandaşların birinin elinde gazete bulunmaktadır. Kapalıçarşı’da aydınlatma, sokakların üstünü örten tonozlardaki pencerelerden giren gün ışığı ile sınırlıdır. Kartpostalda sokakları örten tonozlardaki pencerelerin etrafı, kemerlerin iç ve dış yüzeyleri kalem işleri ile süslüdür.

Tarihî esnaf lokantaları, dürümcüler, kebapçılar, ciğerciler… Hızla akan günün ortasında hem dinlenip hem eşsiz lezzetleri tadabileceğiniz Kapalıçarşı’nın müdavimi bol, en eski ve en sevilen yeme içme mekânlarını sizler için derledik.

Eski dünyanın en büyük çarşısı (Grand Bazaar) sayılan Kapalıçarşı, kapalı çarşılar içinde de eskilerindendir. Eski dünya dememizin sebebi herhâlde anlaşılmıştır. Modern zamanların “iş merkezi” yahut “plaza” dedikleri gökdelenleriyle mukayese edildiğinde Kapalıçarşı’nın ne kadar da eski bir zamana ait olduğu hemen fark edilir. Tamamı zemine yayılmış olan bu devasa çarşının inşası şimdiki anlayışla yapılacak olsaydı herhâlde bu kadar büyük bir alan asla böylesine cömertçe “heba” edilmezdi ve bina, gökyüzüne doğru yükselebildiği kadar yükselirdi.

İstanbul dışına çıktığımızda gerek Anadolu ve gerekse Trakya’daki herhangi bir şehrimize yolunuz düştüyse, genellikle “Taş Han” adıyla anılan ve eski kent merkezinin göbeğinde yer alan hanlarda kahve içmenin keyfini bilmeyeniniz yoktur. Edirne, Bursa, Sivas, Tokat, Afyon… İstanbul’da ise belki de en güzel çaylar bu tip hanlarda demlenir, eski, ahşap bir sandalyede oturulup, masa vazifesi gören, ters çevrilmiş bir kasada çayın eşsiz tadına varılır. Asıl içecekse kahvedir. Bu, yüzlerce yıldır devam eden bir kültürdür.

Hanlar, Türk mimarisinin geliştirdiği, yapıldıkları yıllardan bu tarafa işlevini devam ettiren, bu yönüyle ön plana çıkan ticaret yapılarıdır. Diğer bir tabirle her dönemin moda yapılarıdır. Anadolu Selçukluları döneminde ticaret yolları üzerinde belli aralıklarla inşa edilen hanlar daha çok konaklama işlevine dönük çalışırken Osmanlı döneminde kent içlerine, bir veya benzer birkaç ticari ürüne yönelik olarak inşa edilmekte ve kullanılmaktaydı. Yaptıranın adıyla anılan hanlar olsa da çoğunun adı işlevlerine dönüktü: Çuhacı, Yağcı, Astarcı gibi.