Uzun zamandır İstanbul’un sosyokültürel tarihiyle ilgili insan hikâyelerini de içine alan araştırmalar yapıyorum. Pandemi döneminin başındaydık, yaşamakta olduğum Fatih sur içinde kısa bir yürüyüşe çıkmıştım. Ali Öker imzalı naif bir duvar resmiyle karşılaştım. İlgimi çektiği için bu konuyu araştırmaya karar verdim. Fatih’te apartman duvar resimlerinin 1940-1970 yılları arasında çok yaygın olduğunu öğrendim. Geçen sürede sadece Ali Öker’e ait 60’ın üzerinde resim çalışmasını, 24 yeni ressam ismini ve yüzlerce duvar resmini kayıt altına aldım. Ardından resimliapartmanlar.com sitesini kurarak google map üzerinden moderleşmenin başladığı Beyoğlu ve Şişli bölgesinden Fatih’e, Beşiktaş’tan Sarıyer’e tespit ettiğim tüm apartmanları resimleriyle birlikte haritada konumlandırdım. Hâlen “resimliapartmanlar” instagram hesabında resimle ilgili teknik okumalar, apartmanda yaşayanların resimle olan ilişkileri ve ressamlarla ilgili detaylandırılmış bilgiler vermeye çalışıyorum.

Aralık 2019’da ilk olarak Çin’in Hubei eyaletine bağlı Wuhan şehrinde ortaya çıkan ardından tüm dünyayı etkisi altına alan yeni koronavirüs enfeksiyonu COVİD-19 insanlık için küresel bir tehdit oluşturdu. Son derece ağır ve ölümcül seyreden hastalık Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından “salgın” olarak nitelendirilerek tüm dünyada bir sağlık seferliğinin başlamasına neden oldu.

Hem kendi sağlığımızı hem de toplum sağlığını gözeterek hastalığın bulaş riskini azaltmak amacıyla “Sosyal İzolasyon”, “Hayat Eve Sığar”, “Evde Kal”  yaklaşımlarını benimsedik. Tam anlamıyla hayatın akışını bir süreliğine durdurmak zorunda kaldık. Salgının fiziksel etkilerine karşı aldığımız önlemler tehdidin hiç şüphesiz sosyal, psikolojik, ekonomik alandaki olumsuz sonuçlarıyla yüzleşmemize neden oldu. Seyahatler sınırlandı, iş yerleri kapatıldı, çoğu kişi evden çalışarak işlerini yürütmeye çalıştı, zaruri ihtiyaçlar dışında evden çıkılmadı. Yakın çevremizle, hatta aile bireylerimizle aramıza mesafeler koymak zorunda kaldık.

1951 yılının nisan ayında Adana’dan İstanbul’a göç eden Orhan Kemal ailesi kısa bir süre Tepebaşı’nda yaşadıktan sonra, oradan Fatih’in Fener semtine daha sonra da Cibali’ye taşınmışlardı. Benim hikâyemde Cibali’de başladı. Bu nedenle ne zaman Unkapanı-Cibali’ye gitsem 1960’lı yıllar gözümde canlanır. Oturduğumuz iki katlı müstakil kiralık evin içinde dolaştığım odalar film şeridi gibi gözümün önünden geçer.

İlk iki cildi 29 Mayıs’ta okurla buluşan ve 5 cilt olması planlanan Revnakoğlu’nun İstanbul’u Fatih Belediyesi Kültür Yayınları’ndan çıktı. En yalın ifadesiyle sur içi İstanbul’unun kültür tarihini değiştirmeye aday bu eser büyük bir emeğin ürünü. Sur içini ilmek ilmek işleyerek şehrin derinliklerinde seyrana davet ediyor. Topkapı, Şehremini, Samatya, Yedikule, Kocamustafapaşa, Yenikapı, Aksaray, Mevlanakapı, Belgradkapı, Silivrikapı, Haseki, Samatya gibi semtlerin görülmedik mekânlarına girip bilinmedik şahsiyetleriyle hasbihal etmenin zevkini yaşatıyor.

Bugüne kadar yayımladığı eserlerle ilim ve kültür hayatımıza değerli katkılar sunan Prof. Dr. Mustafa Koç yine zor olana talip olarak 53 yıldır bekleyen hazineyi açığa çıkardı. Kendisiyle, son eseri Revnakoğlu’nun İstanbul’u üzerine konuştuk.

Amfi şeklindeki oturma salonunda, kulaklıkla hafif bir müzik dinlerken bir yandan da bu yazıyı kaleme alıyorum. Burası Fatih Belediyesinin hizmete yeni giren Merkez Kütüphanesi. Vatan Caddesi üzerinde bulunan Fatih Belediyesi ana hizmet binasının içinde açılan bu kütüphane pek çok açıdan dikkatleri üzerine çekiyor. Merkezî konumu, iç mimarisi, kitap kapasitesi, öğrenci dostu ikramlarıyla ders çalışmak, kitap okumak veya benim gibi yazı yazmak isteyenler için biçilmiş kaftan. Şimdi bu yeni kütüphaneyi diğerlerinden ayıran özelliklere kısaca değinelim.

Fransız yazar Marcel Proust, “Okumak bir dostluk kurmaktır.” der. Kuşku yok ki kütüphaneler kitapla arasında dostluk bağı oluşmuş, okuyup öğrenmeyi vazife edinmiş herkesin buluşma noktasıdır. Günümüzde irili ufaklı kütüphanelerin sayısında ciddi bir artış var. Kamu kurumları, özellikle de belediyeler lise çağından başlayarak akademik kariyer planlayan öğrencilerin ders çalışabileceği, araştırma yapabileceği kütüphaneler kuruyorlar. İstanbul’da kütüphane denildiğinde aklımıza bir çırpıda Atatürk Kütüphanesi, İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi, Beyazıt Devlet Kütüphanesi, İSAM gibi günde binlerce insanın faydalandığı mekânlar geliyor. Bu büyük kütüphanelere son eklemlenen Fatih Belediyesi Merkez Kütüphanesi oldu ve bölgede çok önemli bir boşluğu doldurdu.

Türklerde kuş evlerinin tarihi muhtemelen İslam öncesi döneme kadar gider. Kuşlar Orta Asya’daki şaman köklerden Osmanlı’ya, Türk inancında ve kültüründe kutsal ve seçkin bir imge olarak var olagelmiştir. Bütün bir Türk sanatının hemen her cephesinde bin bir çeşitte, birbirine yakın metaforlarla, ama farklı tekniklerle kendini gösterir. Kuşlara verilen değer özellikle mimaride bir süsleme unsuru olmanın ötesine geçerek bambaşka bir anlama bürünmüştür. Türk mimarisinin estetik bir formu olarak karşımıza çıkan kuş evleri, aynı zamanda merhamet medeniyetinin somut göstergeleridir. Yüzlerce yıl önce yapılmış bu evleri kendisine sığınak yapmış sayısız kuştan sonsuza yayılan şükran şakımaları sokaklarımızı, mahallelerimizi kuşatan gök kubbede hâlâ dolaşmaktadır.

“Türkiye’de Resim ve Politika” ile “Cumhuriyet ve Modernleşme” kitaplarının yazarı Ahmet Emre Ateş’in yeni kitabı “Her Sayfası Altın Değerinde: Ahmed Ateş Ailesi: Hatıralar, Belgeler, Resimler” edebiyat dünyasındaki yerini aldı.

Politik felsefe, kültür tarihi, sanat ve estetik üzerine akademik çalışmaları da bulunan Ahmet Emre Ateş yeni kitabında ülkemizin yetiştirdiği değerli bilim insanlarından Prof. Dr. Ahmed Ateş ve ailesinin hayat hikâyesine odaklanıyor. Merhum şarkiyatçı profesör aynı zamanda yazarın dedesi. Ateş ailesi oldukça renkli kişiliklerden oluşuyor, ayrıca üç nesil boyunca akademisyen yetiştirmiş. Anlatının merkezinde her ne kadar Ahmed Ateş yer alsa da kitabın gizli kahramanı karısı Fikret Ateş. Zira yazar genç yaşta vefat eden dedesini hayattayken görme şansını elde edememiş, ama ilginç bir şahsiyet olan babaannesiyle uzun süre vakit geçirmiş. Dolayısıyla kitabın sayfalarında akıp giden olayların anlatımında ailede her işi çekip çevirmiş, son derece becerikli bu hanımefendinin güçlü varlığı hissediliyor. Amca Toktamış Ateş ise bir siyasetbilimci, o da kültür hayatımıza damga vurmuş önemli isimlerden. Halide Edip Adıvar, Şerafettin Yaltkaya, Hellmut Ritter, Bernard Lewis kitapta bahsedilen isimlerden bazıları.

Kanonun geçmişi Milattan öncelere dayanmaktadır. Dünya üzerinde bilinen en eski ulaşım araçlarından biri olmuştur ve bilinen en eski Kano’ya ise bu gün Hollanda’da rastlamaktayız. Bu kanonun tarihi Milattan önce 800‘lü yıllara dayanmaktadır. İlk insanlar ağaç gövdelerini oyarak veya eskimolar gibi balina kemiklerini birleştirerek ve etrafını fok derisiyle kaplayarak yapmışlardır. Eskimoların yaptıkları bu kanolar daha çok buzlu, engebeli ve akıntısı yüksek alanlar için uygundur. Günümüzde modern kanolar iki ana gruba ayrılmaktadır.

E sporcu tanımıyla yeni yeni tanıştığımız bugünlerde League of Legends oyunu ile Avrupa liginde MAD Lions takımına transfer olan İrfan Tükek, takımının şampiyon olmasında büyük rol oynadı. Daha önce Türkiye Şampiyonluk Liginde HWA, Royal Youth, Super Massive gibi takımlarda oynayan İrfan Tükek namı değer “Armut” çevrimiçi röportajımızda bilgisayar oyunları dünyası hakkında sorularımızı yanıtladı.

Sosyal medya ve telefonlar hayatımızın büyük bir kısmını işgal etmeye başladı. Özellikle gençlerin çok kullandığı sosyal ağların ve mobil uygulamaların denetimsiz oluşu onları; siber zorbalık, tehdit, cinsel istismar, psikolojik istismar, kültürel dezenformasyon gibi birçok olumsuzluğa açık hale getiriyor. Burada ebeveynlere çok iş düşüyor. Anne babaların artık telefon ve tabletleri eleştirip bir kenara ötelemek yerine onları bilinçli kullanması, çocukların nelere ilgi duyduğunu bilmesi, hatta onlarla aynı sosyal medya ortamlarında bulunması gerekiyor.