Yeditepe Fatih Dergisi

Dr. Taha Yasin Arslan Bilim Tarihi Uzmanı

Milattan sonra 8. yüzyılın sonları ile 9. yüzyılın başlarında İslam medeniyetinde Pers, Hint ve Grek bilim eserlerinin Arapçaya tercümesiyle başlayan bir bilimsel hareketlilik olmuştur. Özellikle matematiksel ilimler alanında yaşanan bu hareketlilik, astronomi, geometri ve trigonometri gibi bilim dallarının İslam’a hizmet edecek konuları ele alacak şekilde kullanılması sayesinde yüzyıllar boyunca sürmüştür. Namaz vakitlerinin günlük olarak tespiti, Ramazan ayının başlangıç ve bitişinin belirlenmesi veya kıble yönünün ölçümü gibi hususlar, matematiksel bilginin gelişimine paralel olarak yüksek hassasiyetle gerçekleştirilmeye başlamıştır.

Dr. Zeynep Emel EKİM Sanat Tarihi Uzmanı

İstanbul’un fethiyle birlikte Ayasofya’nın camiye çevrilmesinden sonra, Fatih Sultan Mehmet, Ayasofya Camii için bir vakfiye hazırlatmıştır. Ayasofya Camii, eklenen şadırvan, türbeler, sıbyan mektebi, imaret, muvakkithane, sebil ve medrese gibi ek yapılarla külliye hâline getirilmiştir. Fatih Sultan Mehmet’in ardından gelen padişahlar, Ayasofya Camisi’ne hat levhalarını bağışlayarak, caminin onarımlarını yaptırarak, külliyeye birtakım yapılar ekleyerek hizmet etmişlerdir.

Doç. Dr. Hasan Fırat Diker Y.Mimar- Konservatör-Restoratör

Ayasofya kendi bünyesindeki izlerle bize sadece yaşadıklarını değil, İstanbul’un tarihini de anlatır. Dolayısıyla onu anlamanın yolu, görünür olduğu kadar görünmeyen kısımlarını da anlamayı elzem kılmaktadır. Bir kültür varlığının sorunlarına çözüm getirmek, onu altyapısı ve üstyapısıyla birlikte bütüncül bir şekilde ele alınmasını gerektirir. 2019 yılında Ayasofya İdaresinin iç mekânın rutubet sorunlarının anlaşılmasına yönelik yapının yer altı yapılarının araştırılmasına dair istemi medyaya yansımıştı. Biz de arkadaşlarımızla bu durumdan vazife çıkardık ve Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi olarak bu çalışmaya gönüllü talip olduk.

Hayrullah Cengiz İstanbul Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü Şube Müdürü (Ayasofya Müzesi Son Müdürü)

Yedi tepeli İstanbul’un bir numaralı tepesinden şehre tüm ihtişamı ile bakan Ayasofya, yaklaşık 1500 yaşındadır ve onun görüp geçirdiklerini bu şehirde ayakta duran neredeyse hiçbir varlık görmemiştir. Bugün bulunduğu yerde kendisinden önce inşa edilen iki mabet, şehirde çıkan isyanlarla yanmış ve yıkılmıştır. Bu felaketi tahminimizce göz önüne alan yeni mabedin banisi İmparator Jüstinyen ve mimarlar, Ayasofya’da yok denecek ölçüde ahşap kullanmışlardır. Ancak bu dahi Ayasofya’nın zaman zaman yıkılmasına kısmen mani olamamıştır. Çünkü İstanbul’da her 100-120 senede bir meydana gelen büyük depremler mabede birçok kez zarar vermiş ve mabet her defasında yeniden onarılmıştır.

SİNAN’IN AYASOFYA’SI

 Prof. Dr. Suphi SAATÇİ Mimar- Restoratör 

Tarihi yarımadanın en prestijli tepesinde yer alan Ayasofya, İstanbul’un her yerinden kolayca görülebilmektedir. İstanbul’un en çok ilgi çeken anıtı olarak Ayasofya, her devirde üstünde durulan ve değişik yanlarıyla tartışma konusu olan bir mabettir. Ayasofya’nın ilk yapılışının günümüzdeki binayla ilgisi yoktur. Bugüne gelene kadar üç defa inşa edilen Ayasofya, değişik dönemlerde farklı statülere sahip bir yapı olmuştur. İstanbul’da ayakta kalmış en eski anıtlardan biri olan Ayasofya, dünya mimarlık ve sanat tarihi açısından da önemli bir yapı sayılır.

Bizantolog ve Sanat Tarihçisi Prof. Dr. Semavi EYİCE’nin anısına

Ayasofya- 1 kitabından birebir alıntıdır.

Ayasofya’nın adı ve inanç âlemindeki yeri:

Dünya sanat tarihinin en başta gelen anıtlarından olan Ayasofya, İstanbul’un da görünümüne damgasını vurmuş olan bir eski eserdir. İlk yapıldığında bu kilise, Büyük Kilise (Megale Ekklesia) olarak adlandırılmıştı. Ancak V. yüzyılda buraya sadece Sophiadenilmeye başlanmıştı. Burası bazen yanlış olarak sanıldığı gibi Sophia adında bir azizeye sunulmuş olmayıp, Theia Sophia’ya yani Hristiyan üçlemesinin ikinci unsuru olan Kutsal Hikmet’e adanmıştır. Fakat uzun süre Bizans halkı Ayasofya’ya Büyük Kilise demeye devam etmiştir. Fetihten sonra da, adı Ayasofya biçimini alarak günümüze kadar yaşamıştır.