1001 شب

«ای خاتون، چون است که تا نام بغداد بردم گریان گشتی؟ مگر ترا کسی بدانجا هست؟ اگر ترا پیوند با بازرگانان است با من بازگو که من همۀ بازرگانان می‌شناسم و پیغام ترا برسانم.»

در قصۀ دراز و پرراز ملک نعمان و فرزندانش شنیدیم که نزهت‌‌الزمان، شاه‌دخت ملک نعمان، به کنیزی افتاد تا اینکه بازرگانی مهربان و قدرشناس به قیمتی بسیار او را از مرد بدوی خرید. ماجرای نزهت‌الزمان و بازرگان را در شب ۵۸ بشنوید.

بعضی واژه‌های دشوار شب ۵۸:

قرطاس: کاغذ

میل: (بر وزن بیل) میله، وسیلۀ سرمه‌کشی

اکتحال: سرمه کشیدن

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

«گفت: و ای خاتون، نام تو چیست؟

به پاسخ گفت: کدام نام من بازپرسی؟

بازرگان گفت: مگر دو نام داری؟

گفت: نامی که از پیش داشتم نزهة‌الزمان بود و اکنون مرا نام غصة‌الزمان است.»

شنیدیم که نزهت‌الزمان بعد از گم شدنش گرفتار مرد بدوی عربی شد و مرد عرب او را به بازار برد تا به کنیزی بفروشد. بازرگانی قدر او را فهمید و تصمیم گرفت بر سر خریدنش با مرد عرب چانه بزند. سرنوشت دختر ملک‌نعمان را در شب ۵۷ بشنوید.

بعضی واژه‌های دشوار شب ۵۷:

سفله: پست، حقیر

جبین: پیشانی

رأس‌المال: اصل مال، قیمت خرید

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

«همی‌خواهم که هرکس به او مشتری شود با او به‌نرمی سخن گوید و با او بگوید که برادرت در شهر قدس نزار و رنجور است و در نزد من بود.»

شنیدیم که ملک نعمان از کنیزش دو فرزند دردانه داشت که در نوجوانی تصمیم گرفتند مخفیانه به سفر حج بروند. در میانۀ راه از هم جدا شدند و گم شدند. ضوءالمکان را تون‌تابی از مرگ نجات داد و به بغداد برد و نزهت‌الزمان فریب مردی عرب را خورد و به کنیزی گرفته شد. ادامۀ داستان را در شب ۵۶ بشنوید.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

«چون ضوءالمکان نام پدر خود بشنید، چشمان پر اشک کرده، این بیت برخواند: روز وصل دوست‌داران یاد باد / یاد باد آن روزگاران یاد باد...»

شنیدیم که ضوءالمکان و نزهت‌الزمان در سرزمین قدس از هم جدا شدند. ضوءالمکان را نزدیکِ مردن، تون‌تابی نجات داد و در خانه‌اش تیمار کرد و بعد از بهبودی تصمیم گرفتند به سمت بغداد بروند تا پسر به خاندانش بازگردد. ادامۀ داستان را در شب ۵۵ بشنوید و از عاقبت نزهت‌الزمان باخبر شوید.

بعضی واژه‌های دشوار شب ۵۵:

درازگوش: الاغ

انبساط: شادی

متألّم: غمگین

مسا: شب

سنین: سال‌ها

شهور: ماه‌ها

دغا: فریبکار

مملوک: برده

قاطع‌الطریق: راهزن

تیهو: پرنده‌ای شبیه کبک

مخلب: چنگال

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

«حدیث خویشتن بگو که چرا به اینجا آمده‌ای و از کدام شهری؟ من از جبین تو نشان بزرگی و نجابت همی‌بینم...»

شنیدیم که ملکه ابریزه مرد و شرکان حاکم دمشق شد و دو فرزندِ ملک نعمان مخفیانه برای رفتن به سفر حج فرار کردند. اما در راه فقیر و مریض شدند و ضوءالمکان نزدیک بود بمیرد و نزهت‌الزمان به کنیزی افتاد. ادامۀ حکایت دور و دراز فرزندان ملک نعمان را با صدای فاطمه سالاروند در شب ۵۴ بشنوید‌.

بعضی واژه‌های دشوار شب ۵۴:

مرافقت: همراهی و دوستی

وِساده: بالش، بستر

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

«گفت: چگونه دختری از قصر بیرون شد و کس بر او آگاه نگردید؟ اگر مرا مملکت بدین‌گونه باشد سلطنت سودی ندارد...»

شنیدیم که ابریزه تصمیم گرفت از بغداد فرار کند، اما در میانۀ راه به خیانت غلامی کشته شد. همین شد که نفرت ملک حردوب از ملک‌نعمان چند برابر شد و تصمیم گرفت برای حرمسرای بغداد جاسوس تربیت کند. ادامۀ حکایت را در شب ۵۳ بشنویم.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

«مرجانه پسری را که ملکه زاده بود در کنار داشت و بر ملکه همی‌گریست که ناگاه گردی جهان را فروگرفت...»

شنیدیم که چون شرکان ملکه ابریزه، معشوقۀ خود و دختر ملک حردوب را، به بغداد آورد، ناچار شد او را به ملک نعمان بسپارد و شاه هوسران به ملکه ابریزه دست‌درازی کرد. ابریزه نیز تصمیم گرفت به قیصریه فرار کند اما گرفتار غلامی هوسباز شد.

بعضی واژه‌های دشوار شب ۵۲:

منادمت: ندیم و هم‌صحبت بودن

بکر: باکره

مفتون: شیفته

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

«چون ملک نعمان از نیکویی‌های ملکه ابریزه آگاه شد رتبۀ ملکه در نزد او افزون شد و به دیدارش آرزومند گردید...»

قصۀ جنگ ملک نعمان و ملک حردوب به آنجا رسید که فرزندان آن دو، شرکان و ملکه ابریزه، دل به یکدیگر بستند و با هم به بغداد آمدند. حالا گوشت دست گربه است...

بعضی واژه‌های دشوار شب ۵۱:

حقه: جعبۀ کوچک نفیس

متفق: متحد

قدح: پیاله

مفتون: شیفته

مملوک: برده

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

او را خصلتی است که از دیگران ندیده بودم و آن این است که هرگاه به خصم چیره می‌شود و مجال طعن می‌یابد نیزه به کف بگرداند و با ته نیزه بزند...

شنیدیم که شرکان پسر ملک‌نعمان در راه جنگ با سپاه نصرانی‌ها بر حسب اتفاق با دختر شاه قیصریه -دشمنش- آشنا شد و مهمان او شد و ملک حردوب، شاه قیصریه بو برد که شرکان به دخترش دل بسته است و همین شد که بین شرکان و مأموران شاه مبارزه‌ای درگرفت. حالا بشنویم که مرد میدان کیست.

بعضی واژه‌های دشوار شب ۵۰:

فدیه: قربانی

خدعه: فریب و نیرنگ

جیره و علیق: نیازمندی‌های اتراق سپاه در منطقه، شامل غذا و علوفه

اشهب: اسب سیاه و سفید

صیت: شهرت

جلادت: زرنگی و چابکی

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

«پس شطرنج آورده به بازی بنشستند. اما شرکان را دیده بر جمال او بود و اسب به جای فیل و فیل به جای اسب همی‌گذاشتی.»

شنیدیم که شرکان در راه رفتن به قساریه از سپاه جدا افتاد و بر سر راه دختر شاه مسیحیان قرار گرفت. شرکان مهمان دختر شد و دختر به او وعده داد که بلایی بر سرش نخواهد آمد. اما ادامۀ داستان را در شب ۴۹ بشنوید.

بعضی واژه‌های دشوار شب ۴۹:

تغنی: آوازخوانی

استبرق: پارچۀ نفیس ابریشمین

تفقد: دلجویی و مهربانی

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.