1001 شب

«بدان ای وزیر که خدای تعالی راحتیِ شما را خواسته و چنان شده است که آرزو داشتید، چون که خداوند ضوءالمکان را به شما برگردانیده و او و خواهرش نزهت‌الزمان به همراهی من به خدمت پدر می‌شتافتند.»

شنیدیم که نزهت‌الزمان و ضوءالمکان به هم رسیدند و در راه رفتن به بغداد بودند که خبر رسید ملک‌نعمان با سم کشته شده و وزیر دندان به دنبال آن بود که یکی از شاهزاده‌ها را بیابد و به جای او به تخت سلطنت بنشاند. ادامۀ داستان را در شب ۷۷ بشنوید.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

«او را عزیز بدارید و اگر مویی از او کم شود یکی از شما به عوض آن مو کشته خواهد شد.»

شنیدیم که نزهت‌الزمان و ضوءالمکان بالاخره در راه بغداد اتفاقی و بر اساس آواز سوزناک ضوءالمکان یکدیگر را پیدا کردند و حالا نوکران نزهت‌الزمان رفته‌اند تون‌تاب را به خیمهٔ خودشان بیاورند.

بعضی واژه‌های دشوار شب ۷۶:

مزبله: زباله‌دانی

دستارچه: دستمال

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

«نزهت الزمان را اندوه و محنت برطرف شد و این ابیات برخواند: بعد از این نور به آفاق دهم عالم را/که به خورشید رسیدیم و غبار آخر شد.»

ضوءالمکان که چند شب پشت سر هم در فراق نزهت‌الزمان می‌خواند، به دست غلام او به خیمه‌اش می‌رود و خودش را معرفی می‌کند و سرگذشتِ رفته را می‌گوید، اما هنوز خبر ندارد که خاتون روبه‌رویش کیست.

بعضی واژه‌های دشوار شب ۷۵:

نیابت مملکت: فرمانداری بخشی از کشور

خیل: گلۀ است

مرکوب: مَرکَب، چهارپایی که سوارش شوند.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

«ضوءالمکان گفت: از پدر و مادر و پیوندان خویش جدا گشته‌ام، اما عزیزترین ایشان نزد من خواهری بود که روزگار من را از او دور کرده. نزهت‌الزمان گفت: خدای تعالی تو را به ایشان برساند.»

هنوز شب‌ها ضوءالمکان در فراق نزهت‌الزمان، که خیمه‌اش در همان‌جاست، می‌خواند و یکی از غلام‌های نزهت‌الزمان بعد از چند بار دست خالی برگشتن پیش خاتون، بالاخره ضوءالمکان را پیدا می‌کند. دیدار و وصال خواهر و برادر را در شب ۷۴م بشنوید.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

«پس از آن ضوءالمکان به هوش آمد‌ و دید که ماه به میان آسمان آمده و نسیم سحرگاه همی‌وزد. حزن و اندوهش به هیجان آمد و خواست که بخواند...»

ضوءالمکان هنوز شب را با شعر خواندن بیتوته می‌کند و نزهت‌الزمان که اسم خودش را میان شعرهای سوزناک می‌شنود دستور می‌دهد خواننده را برایش بیاورند، اما پیدایش نمی‌کنند. ادامۀ ماجرای فراق‌خوانی ضوءالمکان را در شب ۷۳م با صدای فاطمه سالاروند بشنوید.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

«ضوءالمکان گفت: از خواندن شعر ناگزیرم تا شاید آتش دل فرونشیند.»

ضوءالمکان با پیرمرد تون‌تابش در قافله‌ای روانه به سمت بغداد است و شب که می‌شود، شعرهایی سوزناک را به آواز بلند می‌خواند. در شب ۷۲م بشنوید که نزهت‌الزمان از شنیدن صدای این آوازها چه حالی پیدا می‌کند.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

«پس ضوءالمکان پس از شنیدن نام ملک نعمان و بغداد گریان شد و با تون‌تاب گفت: پس از این من در اینجا نتوانم زیست. ناچار با همین قافله باید سفر کنم.»

شنیدیم که ملک‌نعمان در نامه‌ای به شرکان نوشت که همراه با خراجش کنیزی را که تازه پیدا کرده برای او بفرستد. نزهت‌الزمان هم مشتاقانه سفر را شروع کرد و از قضا ضوءالمکان هم که در دمشق بود با آن‌ها به بغداد روانه شد. حالا شب ۷۱م را بشنوید.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

«نزهت‌الزمان گفت: به دختر چه نام باید نهاد؟ شرکان گفت: قضی‌فکان. یعنی مقدر بود پس شد.»

شنیدیم که شرکان و نزهت‌الزمان فهمیدند که به گناه بزرگ افتاده‌اند و همین شد که شرکان نزهت‌الزمان را به عقد یکی از نزدیکانش درآورد و بچه‌ای را که قضا بهشان تحمیل کرده بود، بر گردن او انداخت. هفتادمین شب از شب‌های هزارویک‌شب را با صدای فاطمه سالاروند بشنوید.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

«گریان شد و سیلی بر خود زد و روی و سینه همی‌شکافت و می‌گفت که ما به خطای بزرگ درافتادیم.»

شنیدیم که شرکان با کنیز فاضل و زیبایی که به او هدیه داده شده بود، ازدواج کرد و از او بچه‌دار شد و بعدتر در مشاجره‌ای صدایش را بالا برد و همین شد که کنیزک دست آخر هویت خودش را فاش کرد و آشکار شد که نزهت‌الزمان خواهر شرکان است.

بعضی واژه‌های دشوار شب ۶۹:

حاجب: ندیم، پرده‌دار

ملول: غمگین

خراج: مالیات

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

💠💠💠

تفاوت ادبیات عامیانه و ادبیات نخبگانی چیست؟ داستان‌های بلند عامیانه چیستند؟ کارکرد این داستان‌ها چه بوده و چه کسی آن‌ها را می‌خوانده؟ نقال‌ها به جز شاهنامه چه می‌خوانده‌اند و مضامین ملی و حماسی و حکمی و اخلاقی چطور از خلال این داستان‌ها منتقل می‌شده‌اند؟ سمک عیار و حسین کرد و هزارویک‌شب و شاهنامه چه نسبتی با هم دارند؟

در نهمین ضمیمه از پادکست هزارویک‌شب که حاشیه‌ای است بر داستان ملک نعمان و فرزندانش، از داستان‌های بلند عامیانه و جایگاه و انواعشان می‌گوییم.

▪️ضمایم و تعلیقات: علیرضا فتاح

▪️قصه‌خوان: فاطمه سالاروند

▪️نگارگر: حمید قدسی (استودیو سواد)

▪️رژیسور: فاطمه مهربان

▪️فجازی‌گردان: فاطمه خسروانی

▪️طرح و تهیه: امید مهدی‌نژاد

💠 تهیه‌شده در: استودیو سه‌نقطه

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.