De termen die Gidi Markuszower en Hidde Heutink voor hun idool en partij van voorheen gebruikten klonken in elk geval bekend. 'Niks bereikt', 'schrikbewind', 'sterallures', 'niks aannemen', 'kritiek verbieden'. Wie dat eerder observeerden werden ‘vijanden van het volk’ genoemd. Nu kwamen liefst zeven PVV'ers er zelf mee.

Jaap Jansen en PG Kroeger analyseren het mysterie rond deze splitsing, de effecten op Geert Wilders; zijn resterende club en het bredere radicaalrechtse milieu en de consequenties voor het krachtenveld rond de kabinetsformatie.

***

Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!

Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact.

***

Hoewel de PVV-scheuring volgens de afscheiders niet ideologisch was en het verkiezingsprogramma ‘steengoed’ was, begonnen de zeven al direct af te wijken van de kern van Wilders' politieke obsessies. De Islam moest niet alles overheersen, ‘grenzen dicht is niet het eerlijke verhaal’ en het was de PVV zélf die er in het kabinet-Schoof niets van had gebakken. Ook mysterieus is dat de zeven toch wel wisten wat voor club de PVV is, dat de fractie een autocratie van vazallen was en dat Wilders zélf de bemensing van het team bij Schoof had bepaald - inclusief de deconfiture van beoogd vicepremier Markuszower?

Niettemin lieten zij zich vrijwillig selecteren, inpalmen en onder de duim houden. Hun verklaring is adembenemend: ze leden aan een 'Stockholmsyndroom'. Oftewel een psychologisch affect dat slachtoffers van een gijzeling nog lang kan achtervolgen.

Wat direct opviel was het zelfbeklag waarmee de zeven zichzelf zieligheidsbonussen verleenden. Ze waren door Wilders slecht behandeld, ze moesten hem voortdurend bij alles dienen. Zetelroof was sowieso geen verwijt dat hen kon treffen, vonden ze. Ze bleven het PVV-ideaal immers trouw en Wilders begon zelf toch ook ooit als zetelkaper van de VVD.

Een duidelijke koers was wellicht nog wat vroeg voor de club van zeven. Niettemin wilden ze een stevig migratiebeleid van het aanstaande kabinet-Jetten best steun verlenen. En flink investeren in Defensie ook. Dat hoefde niet ten koste van Henk en Ingrid en de zorg te gaan. Ze beriepen zich hierbij op Ursula von der Leyen. De Europese Commissie had toch geregeld dat extra defensie-investeringen in de staatsschuld konden worden opgevangen? Dat de zeven daarmee faliekant in strijd waren met de door de PVV van harte gesteunde motie-Eerdmans die dat verbood, leek ze te ontgaan.

Hoe nu verder met de PVV en haar enig lid? Wilders oogst wat hij twintig jaar lang verwoed wilde vermijden. Hij was voor velen de ware opvolger van 'onze Pim' en is nu de aanvoerder van een volgende LPF, vervuld van chaos, haat en nijd. "Ratten en matennaaiers" in de onsterfelijke woorden van de immer loyale Dion Graus.

Blijft het bij de zeven afhakers? Zou de Patriots for Europe-fractie in het Europees Parlement nog met de PVV-wrakstukken geassocieerd willen blijven? Tussen de chef van die club, Jordan Bardella, en de PVV zijn nu al duidelijk politieke verschillen te merken over de Europakoers.

Het radicaal-rechtse milieu heeft hiermee nog eens geïllustreerd dat afsplitsingen, zuiveringen, haat en nijd en elk gebrek aan enige vorm van onderling respect of solidariteit het vaste DNA van dit milieu vormt. Het sociaal darwinisme uit de 19e eeuw blijft de essentiële filosofische grondslag op deze flank.

Voor GroenLinks-PvdA is de nieuwe situatie voordelig. Wilders moet vrezen dat zijn 'Fundamentalopposition' hem zozeer marginaliseert dat zijn dreigen met moties van wantrouwen waarschijnlijk alleen nog gevolgd wordt door FVD. Jesse Klaver kan erop wijzen dat radicaal-rechts één grote LPF-draaikolk is. Daarmee in zee te gaan is een zo heikel avontuur dat de handreiking van de ‘groene sociaaldemocraten’ maar beter serieus genomen kan worden. D66 en CDA hadden al gepleit voor 'stabiel, gedegen regeren vanuit het midden met nadrukkelijke gunfactor naar elkaar'. Daarmee is de VVD haar troefkaart kwijt.

***

Verder lezen

Interview Gidi Markuszower en Hidde Heutink (De Telegraaf)

***

Verder luisteren

69 - Vijftien jaar Partij voor de Vrijheid van Geert Wilders https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/4d64ef4e-63f6-46d6-b808-9dd33bc7d429

31 – Populisten tot mislukken gedoemd https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/c8f4c90e-6673-4d97-a3e4-69670dc0de35/

152 - De 19e-eeuwse wortels van FvD en PVV https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/a05712e2-2b42-4b92-baff-5b5f617ca624/

48 - Wilders gewogen: Koen Vossen en Gerrit Voerman over de PVV https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/6dc4b17d-c28c-46a7-bc80-93e6509fc853

505 - Donald Trump, een ramp voor radicaal-rechts in Europa https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/f0fb8fa8-3cae-401c-8d71-ab5ef4db7f23

474 – Parlementair historicus Joop van den Berg: “De democratie is in groot gevaar. Je moet niet denken: het loopt wel los" https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/cc04f1a0-75fa-4300-9ba6-a40b893f4c03

210 - Herman Tjeenk Willink over het verval van de democratische rechtsorde https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/f31b6f2e-b970-4359-82f4-e8c3faa9187b

304 - Waarom Nederland een Wet op de politieke partijen nodig heeft en wat we hierbij kunnen leren van Duitsland https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/35ac51fd-1d2a-4738-bbfa-78c666950482

***

Tijdlijn

00:00:00 – Deel 1

00:21:20 – Deel 2

00:39:16 – Deel 3

01:09:53 – Einde

See omnystudio.com/listener for privacy information.