6 ขุดเพชรในพระไตรปิฎก

By ปัญญา ภาวนา ฟังธรรมะ ปัญญาภาวนา Panya BhavanaReligion & Spirituality Buddhism

6 ขุดเพชรในพระไตรปิฎก episodes

November 27, 2020 ทุติยปัณณาสก์ | สมณวรรคข้อที่ 87 - 91 (6348-6t)
"ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ทำได้บริบูรณ์ย่อมให้สำเร็จได้บริบูรณ์ ผู้ทำได้เพียงบางส่วนย่อมให้สำเร็จได้บางส่วน ด้วยประการฉะนี้แล เรากล่าวว่าสิกขาบททั้งหลายไม่เป็นหมันเลย"
ในข้อที่ 87 - 88 พูดถึงความแตกต่างกันของอริยบุคคลในแต่ละระดับ ไล่มาจากการมีศีลเต็ม สมาธิปัญญาพอประมาณ คือ โสดาบัน ศีลเต็มสมาธิเต็มปัญญาพอประมาณ คือ อนาคามี จนถึงเต็มบริบรูณ์ทั้งหมด คือ อรหันต์ และยังมีการแบ่งตามสังโยชน์ที่ละได้ตามลำดับด้วย นอกจากนี้จะได้ทราบการแยกแยะที่ละเอียดลงไปของแต่ละขั้นของอริยบุคคลในขั้นนั้น ๆ ด้วย ทั้งหมดนี้จะได้ข้อคิดกำลังใจที่ว่า ความเพียรที่ทำมาตามอธิศีลอธิจิตอธิปัญญานั้นย่อมมีผล ในข้อที่ 90 และ 91 นั้นคล้ายกัน ต่างกันตรงข้อปัญญา ในข้อที่ 91 จะเป็นการรู้อริยสัจสี่ขั้นลึกลงไป รู้ถึง 3 รอบ นั่นคือ ขั้นอรหันต์นั่นเอง ในข้อสุดท้ายเป็นการแสดงความสำนึกผิดเห็นโทษ และต้องการประกาศโทษของตัวภิกษุเองแด่พระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าเปรียบมาในภิกษุ 3 ระดับ จบสมณวรรค
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.
53 min
November 20, 2020 ทุติยปัณณาสก์ | อานันทวรรคข้อที่ 80 - 81 และสมณวรรคข้อที่ 82 - 87
อธิบายอานันทวรรค 2 ข้อสุดท้าย คือ คันธชาตสูตรทรงตอบเรื่องศีลที่มีกลิ่นหอมเหนือกลิ่นหอมทั้งปวง จูฬนิกาสูตรเปรียบเทียบให้เห็นถึงความสามารถที่แตกต่างในระดับสาวกกับพระพุทธเจ้า ดั่งนกนางแอ่นกับพญาครุฑ เริ่มสมณวรรคข้อที่ 82 - 87 สมณสูตรกล่าวถึงความเป็นสมณะต้องมีการสมาทานในอธิศีล อธิจิต และอธิปัญญา คัทรภสูตรเปรียบคนที่ประกาศตนว่าเป็นภิกษุ แต่ไม่ได้ปฏิบัติในไตรสิกขา ก็เป็นได้เพียงลาในฝูงโค เขตตสูตรเมื่อเป็นสมณะมีหน้าที่ที่ต้องทำในศีล ในจิต ในปัญญา เหมือนการทำกิจของชาวนา วัชชีปุตตสูตรถ้าแม้นรักษาสิกขาบท 150 ไม่ได้ทั้งหมด ให้รักษาอธิศีล อธิจิต อธิปัญญาก็สามารถเป็นสมณะได้ รักษาได้ก็ละราคะโทสะโมหะได้ ไม่ทำกรรมที่เป็นอกุศล เสกขสูตรกล่าวถึงบุคคลที่ยังต้องศึกษาในศีลจิตปัญญาให้ยิ่งขึ้นไป สิกขาสูตรที่ 1 จะได้คำตอบว่าทำไมการมีศีลเต็ม มีสมาธิ และปัญญาพอประมาณ แม้ต้องอาบัติเล็กน้อย จึงไม่เป็นไร ยังไม่ตกไปจากทาง
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.
54 min
November 13, 2020 ทุติยปัณณาสก์ | อานันทวรรคข้อที่ 74 - 79 (6346-6t)
มหานามสักกสูตรตอบเรื่องสมาธิเกิดก่อนญาณเกิดทีหลัง แยกเป็นในระดับของเสขะ และอเสขะ ในสมาธิมีทั้งปัญญา และศีลเป็นมาตามลำดับ ญาณเป็นส่วนของอรหันต์ ในนิคัณฐสูตรว่าด้วยการสิ้นกรรมที่แตกต่างกัน ในคำสอนนี้ศีลสมาธิปัญญาเป็นปฏิปทาเพื่อความสิ้นกรรม ในนิเวสกสูตรควรชักชวนคนใกล้ชิดให้มีศรัทธาที่หยั่งลงมั่นในพุทธธรรมสงฆ์ ที่เมื่อมีแล้วจะไม่แปรเปลี่ยนไปในภพที่ต่ำ และการมองความสัมพันธ์ไปถึงการมีศีลเข้ามาเกี่ยวก็จะเป็นได้ถึงโสตาปัตติยังคะสี่ ในภวสูตรทั้ง 1 และ 2 ว่าด้วยการเกิดแห่งภพทั้ง 3 มีความต่างกันตรงที่เปลี่ยนจากวิญญาณมาเป็นเจตนา สุดท้ายสีลัพพตสูตรให้พิจารณาว่าถ้าเสพสิ่งใดแล้วอกุศลธรรมหรือกุศลธรรมเพิ่มหรือลด
"มหาภูต ๔ คือ ปฐวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ และวาโยธาตุ อาจกลายเป็นอย่างอื่นได้ แต่พระอริยสาวกผู้ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้า ไม่พึงแปรเป็นอย่างอื่นได้เลย"
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.
56 min
November 06, 2020 ทุติยปัณณาสก์ | มหาวรรคข้อที่ 71 และอานันทวรรคข้อที่ 72 - 73
"การครองราชย์ของพระราชาพระองค์นั้นยัง มีค่าไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑๖ แห่งอุโบสถที่ประกอบด้วยองค์ ๘ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะราชสมบัติของมนุษย์เมื่อนำไปเปรียบกับสุขที่เป็นทิพย์ ถือว่าเป็นของเล็กน้อย ๕๐ ปีของมนุษย์เท่ากับวันและคืนหนึ่งของเทวดาชั้นจาตุมหาราช"
ในอุโปสถสูตรกล่าวถึงการเข้าอยู่เพื่อรักษาศีลที่แตกต่างกัน 3 ประการ คือ โคปาลอุโบสถ (อุโบสถที่ปฏิบัติอย่างคนเลี้ยงโค), นิคัณฐอุโบสถ (อุโบสถที่ปฏิบัติอย่างนิครนถ์) และอริยอุโบสถ (อุโบสถปฏิบัติอย่างอริยสาวก) ในประการหลังถือว่าประเสริฐที่สุด ทรงตรัสถึงการระลึก 5 อย่าง ที่เมื่อทำแล้วจะทำให้จิตใจผ่องแพ้ว และการเข้าอยู่ในอริยอุโบสถยังได้ชื่อว่า เป็นการเข้าใกล้พระอรหันต์แม้ในวันหนึ่งคืนหนึ่งก็มีค่ามาก ในฉันนสูตรเป็นการตอบคำถามของพระอานนท์ เกี่ยวกับการกำหนดความของราคะโทสะโมหะ การเห็นโทษ จบลงที่ปฏิปทาเพื่อกำจัดออก ในอาชีวกสูตรจะเห็นความฉลาดของท่านพระอานนท์ในการตอบปัญหา โดยถามให้คนถามตอบเอง ในที่นี้เกี่ยวกับการกำจัดราคะโทสะโมหะเมื่อกำจัดแล้วดีหรือไม่อย่างไร
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.
55 min
October 30, 2020 ติกนิบาต | ทุติยปัณณาสก์ มหาวรรคข้อที่ 68 - 70 (6344-6t)
ในกถาวัตถุสูตรเป็นเรื่องที่พูดถึงบุคคลที่ควรพูดด้วยหรือไม่ควรพูดด้วยในนัยยะ 5 ประการ ทั้งในอดีต อนาคต และปัจจุบัน แต่ถ้าพูดเรื่องอดีตอนาคตปัจจุบันแล้ว ทำให้รู้ถึงอริยสัจ 4 เป็นสิ่งที่ควรทำ อัญญติตถิยสูตรพูดถึงราคะ โทสะ และโมหะเป็นอย่างไร มีความต่างกันอย่างไร และทางแก้ไข อกุสลมูลสูตรว่าด้วยรากเหง้าของอกุศลมูล คือ โลภะ โทสะ โมหะ ที่เมื่อมีแล้วจะก่อทุกข์ให้ผู้อื่นในทางใจ 3 ทางวาจา 4 และทางกาย 3 ส่วนกุศลมูลก็คืออโลภะอโทสะและอโมหะ
"ภิกษุทั้งหลาย บาปอกุศลธรรมที่เกิดจากโลภะ โทสะ โมหะ เป็นอันบุคคลเช่นนี้ละได้เด็ดขาด ตัดรากถอนโคนเหมือนต้นตาลที่ถูกตัดรากถอนโคนไปแล้ว เหลือแต่พื้นที่ทำให้ไม่มี เกิดขึ้นต่อไปไม่ได้ เขาย่อมอยู่เป็นสุข ไม่ลำบาก ไม่คับแค้น ไม่เดือดร้อนในปัจจุบัน ย่อมปรินิพพานในอัตภาพปัจจุบัน"
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.
59 min
October 23, 2020 ติกนิบาต | ทุติยปัณณาสก์ มหาวรรคข้อที่ 65-67 [6343-6t]
"กาลามะทั้งหลาย เมื่อใด ท่านทั้งหลายพึงรู้ด้วยตนเองเท่านั้นว่า “ธรรมเหล่านี้เป็นกุศล ธรรมเหล่านี้ไม่มีโทษ ธรรมเหล่านี้ผู้รู้สรรเสริญ ธรรมเหล่านี้ที่บุคคลถือปฏิบัติบริบูรณ์แล้วย่อมเป็นไปเพื่อเกื้อกูล เพื่อสุข” เมื่อนั้น ท่านทั้งหลายควรเข้าถึง (ธรรมเหล่านั้น) อยู่"
มาใน 3 พระสูตรมีความน่าสนใจ ดังนี้ ในสรภสูตรจะได้ทราบถึงฐานะสามอย่างที่จะเกิดขึ้นในบุคคลสามจำพวกเมื่อถูกพระพุทธเจ้าไตร่สวน ในเกสปุตติสูตรหรือที่มักเรียกกันว่ากาลามสูตรเป็นพระสูตรที่น่าสนใจมาก เป็นกระบวนการที่จะกำจัดความลังเลสงสัยไม่เข้าใจออกไป ทำไมจึงไม่ควรด่วนสรุปตัดสินใจเชื่อหรือไม่เชื่อในเรื่องต่าง ๆ เพียงเพราะเหตุผลจากใน 10 ข้อ แต่ควรพิจารณาด้วยเงื่อนไข 4 ข้อ โดยดูจาก 3 ข้อ คือ โลภะ โทสะ และโมหะ ว่าลดลงหรือเพิ่มขึ้น และพรหมวิหาร 4 ที่เมื่อทำแล้วจะมีความเบาใจสี่ประการ ส่วนในสาฬหสูตรเนื้อหาคล้ายกับเกสปุตติสูตรเพียงเปลี่ยนบุคคล และจบลงที่นิพพาน
"คุณอย่าเพิ่งหยุดที่ตรงนี้ ที่เห็นข้อใดข้อหนึ่งแล้วจบ อย่าเพิ่ง แล้วก็ไม่ใช่ว่ามันไม่จริง แล้วก็อย่าเพิงไปเชื่อว่าจริงอย่างเดียว แต่เดี๋ยวก่อนยังไม่ใช่ ต้องรู้ด้วยตนเองว่าธรรมเหล่านี้เป็นกุศลหรืออกุศล มันเป็นโทษหรือเป็นคุณ เวลาที่ถ้าทำถึงมาตรฐานของมันแล้ว มันจะเป็นไปเพื่อทุกข์หรือมันจะเป็นไปเพื่อสุข"
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.
56 min
October 16, 2020 ติกนิบาต | ทุติยปัณณาสก์ มหาวรรค ข้อที่ 62 - 64 (6342-6t)
ยังคงอยู่ในติกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ เริ่มมหาวรรคในข้อที่ 62 - 64 พระสูตรแรกเกี่ยวกับทิฏฐิที่เป็นท่า 3 ต่อด้วยทิฏฐิที่ถูก 4 ทิฏฐิที่เป็นท่า 3 คือ สุขทุกข์ทั้งหมดมาจากรรมแต่ปางก่อน มาจากบุคคลอื่นบันดาล หรือไม่มีเหตุไม่มีปัจจัย ที่ถูก คือ ธาตุ 6 อายตนะ 6 มโนปวิจาร 18 และอริยสัจ 4 ต่อมาเป็นเรื่องของภัยที่คนทั่วไปเชื่อว่าเป็นภัยที่แม่ลูกช่วยกันไม่ได้แต่จริง ๆ แล้วช่วยได้ กับภัยที่ช่วยกันไม่ได้จริง ๆ คือ ภัยจากความแก่ ความเจ็บ และความตาย ทางออกจากภัยที่ช่วยได้ และไม่ได้ คือ อริยมรรคมีองค์ 8 ในพระสูตรสุดท้ายเป็นเรื่องของที่นั่งที่นอนอันสูงใหญ่ที่หาได้โดยไม่ยากไม่ลำบากในธรรมวินัยนี้ คือ ที่นั่งที่นอนอันสูงใหญ่อันเป็นทิพย์ อันเป็นพรหม และอันเป็นอริยะ
"ภิกษุทั้งหลาย มรรคปฏิปทานี้แล ย่อมเป็นไปเพื่อละ เพื่อก้าวล่วงสมาตาปุตติกภัย ๓ อย่างนี้ และอมาตาปุตติกภัย ๓ อย่างนี้"
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.
56 min
October 09, 2020 ทุติยปัณณาสก์ | พราหมณวรรค ข้อที่ 58 - 61 (6341-6t)
“พราหมณ์ทั้งหลายบัญญัติพราหมณ์ว่าเป็นผู้ได้วิชชา 3 เป็นอย่างหนึ่ง ส่วนผู้ได้วิชชา 3 ในอริยวินัยเป็นอีกอย่างหนึ่ง”
วันนี้จบพราหมณวรรค ข้อที่ 58 - 61
วัจฉโคตตสูตร เมื่อถูกถามว่า ควรให้ทานในพระพุทธเจ้าและสาวกเท่านั้น ไม่ควรให้ในบุคคลอื่น ทรงตอบว่าถ้าทำเช่นนั้นจะเป็นดั่งโจรดักปล้นวัตถุ 3 อย่าง ทานที่จะมีผลมาก ควรให้ในผู้ละองค์ 5 และประกอบด้วยองค์ 5
ติกัณณสูตร ความต่างของวิชชา 3 ในพราหมณ์และวิชชา 3 ในอริยวินัย
ชานุสโสณิสูตร ลักษณะของผู้มีวิชชา 3 ที่ต่างกันของพราหมณ์ และในอริยวินัย
สังคารวสูตร เมื่อพราหมณ์ยกเรื่องปฏิปทาที่ต่างกัน พระพุทธเจ้ายกเรื่องปาฏิหาริย์ 3 อย่างทีสามารถมีได้เมื่อปฏิบัติมาตามธรรมวินัยนี้
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.
1 hr 1 min
October 02, 2020 ทุติยปัณณาสก์ | พราหมณวรรค ข้อที่ 52 - 57 (6340-6t)
"เมื่อเรือนถูกไฟไหม้ สิ่งของที่นำออกไปได้ย่อมเป็นประโยชน์แก่เขา สิ่งของที่ถูกไฟไหม้ในเรือนนั้น ย่อมไม่เป็นประโยชน์แก่เขา ฉันใด
เมื่อโลกถูกชราและมรณะแผดเผาแล้วก็ฉันนั้นเหมือนกัน บุคคลควรนำออกมาด้วยการให้ สิ่งที่ให้แล้วชื่อว่านำออกไปดีแล้ว ความสำรวมทางกาย วาจา และใจในโลกนี้ ย่อมมีเพื่อความสุขแก่บุคคลผู้ตายไปแล้ว ซึ่งได้ทำบุญไว้ขณะเมื่อมีชีวิตอยู่"
ยังคงอยู่ในติกนิบาต วันนี้เริ่มทุติยปัณณาสก์ พรหมณวรรคข้อที่ 52 - 57 ในปฐมและทุติยเทวพราหมณสูตรเป็นเรื่องที่พราหมณ์ผู้ประมาท ได้ถามว่าชีวิตที่เหลือควรทำเช่นไร พระพุทธเจ้าได้ยกธรรม 3 ข้อ คือความแก่ ความเจ็บ และความตายที่เป็นเครื่องร้อยรัด จึงควรมีการสำรวมกายวาจาใจและสร้างบุญ ในข้อที่ 53 เพิ่มเรื่องการนำออกด้วยทาน การให้ทานเป็นการได้ซึ่งลาภทาน
อัญญตรพราหมณสูตร, ปริพาชกสูตร, นิพพุตสูตร เป็นคำถามเกี่ยวกับความเป็นสวากขาตธรรม ทำไมธรรมะจึงรู้ได้เฉพาะตน และนิพพานเป็นอย่างไร ทรงยกเรื่องราคะโทสะโมหะที่เมื่อมีแล้ว ใจจะมีทุกขโทมนัส จะทำให้เกิดการเบียดเบียนกัน ไม่รู้ประโยชน์ชัดทั้งสองฝ่าย เมื่อปฏิบัติมาตามธรรมราคะโทสะโมหะหมดไป ความทุกข์ในใจก็ไม่เกิด มีความไม่เบียดเบียน เห็นประโยชน์ทั้งตนเองและผู้อื่น แล้วจะเห็นความดับในใจได้ด้วยตนเอง
ปโลกสูตร เหตุที่ว่าทำไมมนุษย์จึงมีน้อย เป็นเพราะมนุษย์ประกอบอกุศลธรรม 3 อย่าง
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.
56 min
September 25, 2020 ปฐมปัณณาสก์ | จูฬวรรค ข้อที่ 41-51 (6339-6t)
จบบริบรูณ์ปฐมปัณณาสก์ ในติกนิบาต วรรคสุดท้าย คือ จูฬวรรคหมวดว่าด้วยเรื่องเล็กน้อย ตั้งแต่ข้อที่ 41-51 มีรายละเอียดที่น่าสนใจหลายประเด็น เช่น ในปัพพตราชสูตรที่เปรียบเทียบต้นไม้กับผลที่จะได้รับเมื่อชนนั้นอาศัยในพ่อบ้านที่มีศรัทธา ศีล ปัญญา ดั่งในพระสูตร ดังนี้
"ภูเขาหินมีอยู่ในป่าใหญ่หมู่ไม้เหล่านั้นอาศัยภูเขานั้นเจริญงอกงามเติบโตในป่า แม้ฉันใดบุตร ภรรยา พวกพ้อง อำมาตย์ หมู่ญาติและชนผู้อาศัยเขาเลี้ยงชีพ ก็ฉันนั้นเหมือนกันอาศัยพ่อบ้านผู้มีศรัทธา สมบูรณ์ด้วยศีลย่อมงอกงามในโลกนี้ชนผู้มีปัญญาเห็นแจ้ง เห็นศีลจาคะ(ความเสียสละ) และสุจริต(ความประพฤติดี)ของพ่อบ้านผู้มีศีลนั้นแล้วย่อมทำตามบุคคลประพฤติธรรมซึ่งเป็นทางนำสัตว์ไปสู่สุคติย่อมเพลิดเพลินในโลกนี้สมปรารถนาย่อมบันเทิงในเทวโลก"
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.
59 min

About 6 ขุดเพชรในพระไตรปิฎก

From the publisher's feed

ในพระไตรปิฏกมีอะไร ทำความเข้าใจไปทีละข้อ, เปิดไปทีละหน้า, ให้จบไปทีละเล่ม, พบกับพระอาจารย์พระมหาไพบูลย์ อภิปุณโณ และ คุณเตือนใจ สินธุวณิก, ล้อมวงกันมาฟัง มั่วสุมกันมาศึกษา จะพบขุมทรัพย์ทางปัญญา ในช่วง…