Bernard Hammelburg | BNR

Toen Rusland in 2015 plotseling in Syrië de luchtmacht werd voor Assad en Hezbollah, op gezag van Iran Assads grondleger werd, zag Israël onmiddellijk het gevaar. Ooit zou Assad winnen en dan zouden Hezbollah en Iran vanuit nieuwe bases in Syrië de pijlen richten op Tel Aviv en Haifa. De Israëliërs maakten toen een geheime deal met Poetin: zij zouden de resultaten van hun dagelijkse spionagevluchten boven Syrië met de Russen delen, in ruil voor een toezegging dat Poetin Iran en Hezbollah zou afhouden van acties tegen Israël.

Dat Israël stelselmatig in Syrië Hezbollah-raketten wegbombardeert, is geen nieuws. Dat er nu Iraanse bases in Syrië zijn en dat Israël zich ook daartegen richt, is wel degelijk nieuws. Het is Poetin die Iran nu inderdaad onder druk zet, waarbij opmerkelijk is dat ook Assad van die Iraanse bases af wil. Meevechten tijdens zijn oorlog, prima. Maar nu hij wint, wil ook Assad de Iraniërs kwijt.

In dit spanningsveld speelt Amerika totaal geen rol. Trump wekte, door de erkenning van Jeruzalem als hoofdstad van Israël de schijn zijn bondgenoot door dik en dun te steunen. Maar nu het er echt op aankomt, houdt Washington het op stilzwijgen en een paar obligate dooddoeners.

Dit sluimerende conflict is het rechtstreekse gevolg van het winnen van de oorlog tegen IS en ook dat komt vooral op rekening van Rusland. De westerse alliantie, onder leiding van de Amerikanen, voelt zich niettemin de winnaar. Maar over de consequenties is kennelijk nooit nagedacht. Wat doe je met gevangen genomen IS-strijders? Omdat het kalifaat nooit een erkend land was, zijn het geen krijgsgevangenen, zoals vastgelegd in de Derde Geneefse Conventie. Die zegt dat je ze netjes moet behandelen en uiteindelijk moet vrijlaten.

Wat dan wel? Trump wil ze terugsturen naar hun landen van oorsprong om ze daar te laten berechten. Dagastan, Tsjetsjenië, de Europese landen moeten daar natuurlijk niets van hebben. Guantanamo, dan? Gaat natuurlijk ook niet gebeuren. En de Russen? Die hebben, om het eufemistisch uit te drukken, niet zoveel gevangenen. Want Poetin koos voor de harde lijn. En juist hij lijkt de enige die met die hardheid het aflopende en het nieuwe conflict kan beheersen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de wedstrijd armpje drukken blijkt Vladimir Poetin opnieuw de meerdere van Donald Trump. Het is Poetin, niet Trump, die in de politieke clusterbom van het Midden-Oosten de spil vormt. Dat geldt voor zowel dat wat begint te lijken op de slotfase van de Syrische oorlog, als voor het conflict dat iedereen zag aankomen: Israël tegen Syrië en Iran.

Het is de waanzin ten top. Het krioelt van de bewijzen dat het antisemitisme in Polen vóór, tijdens, en zelfs na de oorlog toen er zowat geen Jood meer over was welig tierde. Er waren Polen die actief aan moordpartijen hebben deelgenomen, of die de bezetter een helpende hand boden. Is dat zo vreemd? Nee, het gebeurde in alle landen die door nazi-Duitsland waren bezet. In Nederland, bijvoorbeeld, had je de NSB. De vaak foute Nederlandse politie en mensenjagers die voor elke aangegeven Jood 7,50 gulden ontvingen het zogenaamde kopgeld. Nederlandse politieagenten arresteerden Joodse en niet-Joodse onderduikers.

Nederland, en ook bijvoorbeeld Frankrijk, zijn in de loop van de jaren veel eerlijker geworden over de rol van hun eigen land en bevolking. Dat is verstandig, want juist daardoor krijgen diegenen die zich hebben verzet een nóg eervoller plaats in de geschiedenis. In alle bezette landen waren er helden, misschien wel nergens zoveel als in Polen. En behalve drie miljoen Poolse Joden, werden er ook drie miljoen niet-Joodse Polen vermoord.

De Poolse wet kwam tot stand door begrijpelijke woede. Barack Obama sprak in 2012, zoals zoveel mensen vaak doen, over Poolse vernietigingskampen: Auschwitz, Sobibor, Treblinka, Majdanek, Belzec en Chelmno, waar miljoenen mensen werden vergast. Dat is natuurlijk grievend, want het waren geen Poolse, maar Duitse kampen, met opzet gebouwd in een afgelegen deel van het bezette gebied.

Maar zelfs als elke Pool een held zou zijn en niemand de bezetter op welke wijze dan ook had geholpen, dan nog is die nieuwe wet krankzinnig. Als lid van de Europese Unie, een verbond van democratieën waarin de vrije meningsuiting een van de belangrijkste hoekstenen is, zet Polen een nieuwe stap naar de onttakeling van de rechtsstaat. Eerst gaan de onafhankelijke rechtbank en de media op het slachtblok en nu ook de gewone burger. De laatste hoop is een veto van de president, maar de lont zit in het kruitvat. Polen neemt niet alleen afscheid van de democratie, maar is nu ook begonnen met het herschrijven van zijn geschiedenis. Wie niet meedoet, krijgt drie jaar cel.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als ik binnenkort naar Polen zou gaan, moet ik waarschijnlijk voor drie jaar de bak in. Ik beweer namelijk dat een aantal Poolse burgers tijdens de Tweede Wereldoorlog fout was en dat het land dus medeschuldig was aan de Holocaust. Die bewering wordt in Polen strafbaar.

Die boze Groningers snappen we allemaal, dus Slochteren sluiten is een goed idee. Maar stoppen met aardgas, ook import? Dat snap ik niet. Ja, als de hele wereld dat deed, maar in Amerika, Azië en de meeste Europese landen wordt aardgas, vergeleken met olie en kolen, nog steeds gezien als een knuffel. Duitsland is er totaal verslingerd aan en zet zijn kaarten op toenemende, gigantische invoer uit Rusland. Ook België ziet aardgas als beste brandstof onder het niet-hernieuwbare aanbod. Dus waarom moet je in een nieuwbouwwoning in Nijmegen of Woerden krankzinnige, peperdure capriolen uithalen om je piepers te koken? Waar is de logica?

We zijn niet zo goed in de logica. Autos moeten en zullen elektrisch mij best, trouwens. Maar waarom beginnen we niet met de scheepvaart? Eén zon groot cargoschip veroorzaakt net zoveel verontreiniging als 50 miljoen autos. Dus vijftien grote cargoschepen vervuilen net zoveel als alle autos ter wereld.

En dan de luchtvaart, een andere mega-vervuiler die niet onderdoet voor s werelds wagenpark. Niet alleen CO2, maar ook zwavel en fijnstof. Hoe kan het dan dat in de discussie over het verbannen van toeristenvluchten van Schiphol naar Lelystad alleen maar wordt gediscussieerd over geluidshinder? Die 45.000 vluchten op Lelystad, die er gaan komen, leggen een deken van vervuiling op het hele oosten van Nederland. Bovendien: de meeste reizigers wonen niet in de buurt van Lelystad, dus er komen honderdduizenden weg- en treingebruikers bij. Nu zeggen sommigen: nee, want in totaal neemt het aantal vliegbewegingen niet toe, het gaat om het ontlasten van het overvolle Schiphol. Maar in de officiële toelichting van het Koninkrijk der Nederlanden staat: Zo ontstaat op Schiphol ruimte voor zakelijk verkeer en intercontinentale vluchten. Ze zeggen dus zélf: we gaan uitbreiden. Het gaat krioelen van de jets.

Wie kan me dan uitleggen waarom dat relatief onschuldige aardgas de dupe wordt? Ik wil een gewone, ouderwetse wok, op een gewone, ouderwetse gasvlam. Ook in zon gloednieuwe doorzonwoning.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Aardgas ondergaat een soort #metoo-lot. Vanaf de vondst van het gasveld in Slochteren in 1959, wilde iedereen ermee knuffelen. Tot een paar jaar geleden, in Groningen, waar de nationale knuffel je huis bleek te kunnen vernietigen. En in Den Haag, waar de knuffel een viezerik werd, die ons allen betast met zijn smerige CO2-tengels. Dus weg met het aardgas, te beginnen in de nieuwbouw.

Met nadruk kreeg team-Trump in 2017 de oekaze om het stadje in de Alpen te mijden, want een fatsoenlijke Trumpiaan werd niet geacht zich te begeven onder zon elitaire meute van miljardairs, hautaine staatshoofden en regeringsleiders en voor de gelegenheid opgetrommelde filmdivas en popsterren. Dit jaar zijn dat trouwens Cate Blanchett en Elton John.

En nou gaat Trump toch, voor een toespraak die al die miljardairs, staatshoofden en regeringsleiders met samengeknepen billen afwachten. Niet dat het iets uitmaakt, want ook de 47ste editie van dit prestigieuze Alpenfestijn zal, net als de 46 voorgaande, niets concreets opleveren. Net als altijd is het thema weer lekker zweverig: Het creëren van een gezamenlijke toekomst in een verdeelde wereld.

Staatshoofden en regeringsleiders en hun medewerkers krijgen vrijkaartjes, maar dat zijn er maar 300. De 1.900 deelnemende CEOs, oligarchen, gesponsorde hoogleraren en trendwatchende orakels hebben de ticketprijs van 50.000 tot een half miljoen euro over voor deze jaarlijkse sneeuwpret voor miljonairs. Zodat ze tegen hun relaties kunnen zeggen dat ze hun visie aan tafel uitvoerig hebben doorgenomen met Merkel, Modi of Macron.

Het creëren van een gezamenlijke toekomst in een verdeelde wereld, hoe verzinnen ze het. En wie heeft het antwoord? Elton John? Cate Blanchett? Politieke junks kijken het meest uit naar de confrontatie tussen Frankrijk en Amerika. Voor president Macron is het Europa Eerst. Voor Trump is het America First. Dat is dus precies het omgekeerde: het gezamenlijk creëren van een verdeelde wereld. Op een fraai besneeuwde Alp.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat valt me nou tegen van Donald Trump: dat hij naar Davos komt om het World Economic Forum toe te spreken over America First. Vorig jaar bleef hij demonstratief weg, want wat moest hij tussen al die opgetrokken neuzen en minachtende blikken van s werelds bestuurlijke en politieke crème de la crème?

Een hele ploeg dikbetaalde VN-functionarissen en diplomaten in Parijs slijt zijn dagen over de vraag of een Noorse fjord erfgoed is het antwoord is ja en of een wildreservaat in Oman dat ook is antwoord: eerst wel, maar toen weer niet. Unesco kent ook zogeheten immaterieel cultureel erfgoed'. Daaronder valt bijvoorbeeld opmerkelijk veel voedsel, zoals de Mexicaanse, Mediterrane, Japanse en Franse keuken, Kroatisch gemberbrood en Turkse koffie. De Franse president Macron wil nu dat de baguette cultureel erfgoed wordt. Dat beroemde stokbrood waarmee de gemiddelde Fransman vanuit de bakkerij onder de oksel naar huis sprint, want na een uur is het zo oud dat je er iemand de hersens mee kan inslaan. De Fransman eet stokbrood bij de maaltijd, om te soppen of zijn bord schoon te vegen.

En wat heeft Nederland voor het eerst op de lijst van immaterieel cultureel erfgoed laten zetten? De ouderwetse molenaar. Minister Ingrid van Engelshoven van Cultuur heeft zich er enorm voor ingezet. Ja, het is een uitstervend beroep, en jonge molenaars ronselen is een enorme klus. Maar kom zeg, kunnen we niets beters verzinnen? Hutspot? Haring? Of nog beter: boerenkool!

De begroting van Unesco is ongeveer een miljard dollar, waarvan één procent naar immaterieel cultureel erfgoed' gaat. Tien miljoen, dus, voor het in stand houden van de Nederlandse molenaar, de Mexicaanse keuken en het Franse stokbrood. Maar geen cent voor de Nederlandse parel van de westerse cultuur: boerenkool. Met zon kuiltje voor de jus en dat andere kroonjuweel, de rookworst. Wat president Macron doet voor het stokbrood, moet premier Rutte kunnen doen voor de ziel van het Nederlandse culinaire erfgoed. Zodat we wéten waarvoor we Unesco hebben.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zou er íemand zijn die hoort dat Venetië of de Amsterdamse grachtengordel officieel Unesco-erfgoed zijn en dan denkt: verhip, dit is cultureel erfgoed nooit bij stilgestaan? Maakt het werkelijk wat uit dat Schokland, de Waddenzee en de Van Nelle-fabriek op de Unescolijst staan?