Çağlayan Dergisi

Gönlüm ilhamla dolu bu ilkbahar sabahı,
Duyar gibiyim sanki yüreğimde Allah’ı,
Ruhun huşȗ içinde vecde geldiği bu dem,
Secdeye varılacak mescittir sanki âlem;
Seccadedir altımda baharın yeşil yüzü,
Ve üstümde kubbedir o masmavi gökyüzü.
Uzayan bu uçsuzluk ve bu masmavi gökler,
Ruhlara sonsuzluğu, ebediyeti söyler.
Şimdi sonsuz ufuklar beni davet ediyor:
Mekânı orda bırak, sineme koş gel, diyor.
Sonsuza gidip varmak gönlümüzde emelken
Açarak korkusuzca ufka doğru bir yelken,
Bırakıp kendimizi bir bahar rüzgârına
Gitsek bu sonsuz ufkun ebedi diyarına…

Ali Ihsan Er

Beyan bir anahtarsa, o anahtarla açılan
ışıktan dünyanın adı gönüldür. Her
sözün kıymeti onun gönül ile irtibatı ölçüsündedir. Bence dil ve dudakla
ifade edilen şeyler sadece gönül beyanının bir
gölgesinden ibarettir. Ne var ki, Hak kelâmının bir izdüşümü sayılan gönül dilini de ancak
ona açık duranlar ve ondan yükselen nefesleri
duyanlar anlarlar. Mantık, muhâkeme, üslup,
meânî kurallarına riayet söz cevherinin önemli
unsurlarıdır.. evet, beyanın birer rengi, deseni,
şivesi kabul edilen hakikat, mecaz, teşbih, istiâre, kinaye… gibi esaslar söze derinlik katan mühim hususlardandır. Her biri ayrı bir süsleme
ve sözü sevdirme sanatı sayılan “muhassinât-ı
lâfzıye”den cinas, seci’, iktibas… gibi hususların
ve “muhassinât-ı mâneviye”den tevriye, tıbak,
mukabele, hüsn-ü ta’lîl… türünden unsurların
ifadeleri renklendirip bediî bir derinliğe ulaştırdığı da muhakkak. Ne var ki, temelde beyanı
beyan yapan, onun gönül diliyle irtibatı ve iç ihsasların sesi-soluğu olmasıdır.
Lâfızlar mânâların kalıpları olmaları itibarıyla, bir yere kadar meânî, beyan, bedî’
–şimdilerde bu tabirlere biraz yabancı olabiliriz– kural, kaide ve disiplinlerinin de önemli
oldukları söylenebilir; ancak, beyanda aranan
gerçek zenginlik ve enginliğin kalb ve ruhun
derinliklerinden fışkırıp ortaya çıkmasıyla
“mebsuten mütenasip” olduğu da bir gerçektir.
İmandan kaynaklanan bir heyecanla mızrap
yemiş bamteli gibi inleyen gönüllerdir ki, dinleyenler üzerinde mütemâdî tesir icra eder ve
bir aşk u alâkaya vesile olurlar.

Vatnajökull’u misa�ir eden İzlanda, isim olarak “Buz Ülke” anlamına gelse de Körfez Akıntısı
denilen sıcak su akıntısının da tesiriyle genelde
ılıman iklime sahiptir. Büyük değişimlerin sahnelendiği adada, hava durumu da çok hızlı değişim
gösterir. Bu ada, buzullarıyla birlikte, volkan faaliyetlerinin ve jeotermal kaynakların yoğun olduğu, “Buharlar Ülkesi” de denilebilecek benzersiz
jeolojik hususiyetlerde yaratılmıştır. Bu coğrafyayı görmek isteyen ziyaretçiler, adeta her yerden yükselen buharlar tarafından karşılanır ve
sürekli volkan patlaması riski ile karşı karşıyadır.
Buzul Çağı’ndan bu yana, İzlanda’daki aktif volkan sayısının 150’den fazla olduğu tespit
edilmiştir. Her beş yılda bir bunlardan birinin
püskürdüğü gözlenmiştir. Hatta 1500 yılından
beri, yeryüzündeki tüm lav akıntılarının üçte
birinin, İzlanda’da gerçekleştiği ifade edilmiştir.
Ülkedeki aktif volkanların büyük kısmı buzullar altında yer alır. Buzul altı volkanik patlamalar, büyük ve yıkıcı buzul sellerine sebep
olur. Bunun dışında buzul patlamaları sırasında,
buz yüzeyindeki erimenin sebep olduğu kalderalar da (toprağın çökmesiyle oluşan şekiller)
ortaya çıkabilir.
İzlanda 6,4 km kalınlığındaki bazalt bir kaya
üzerinde bulunur ve yüzeyi büyük ölçüde volkanik kayalardan oluşur. Yüzeyde aynı zamanda, 2
milyon yıl süren ve 10.000 yıl önce sona eren
Buzul Çağı’ndan kalan 1,6 km kalınlığındaki buzullar yer alır. Volkanik püskürmeler sebebiyle
ada topraklarının onda biri lavlarla kaplıdır.

Altı Yaş Öncesi Çocuklarda Göçün
Anlamlandırılması
Altı yaşına kadar olan dönem, çocuğun zihnî ve
idrakî gelişiminin olduğu önemli bir dönemdir.
Bu dönemde çocuklar yaşadığı olayların hepsini doğru bilgi olarak alabilir. Bu dönemde
yaşanan olaylar çocukluk çağı travması oluşturabilir ve daha sonraki hayatını etkileyebilir.
Özellikle göç durumunda �izikî ve hissî ihmal,
çocukları olumsuz yönde etkiler. Çocuğun ebeveyninden ayrı kalması, birlikte oyun oynanmaması, �izikî temasın az olması; çocuğun gelişimine men�i tesirde bulunur. Göç öncesi, göç
sırası ve göç sonrasında ebeveynlerin de yaşadığı stres sebebiyle farkında olmadan çocuklarını ihmal etmesi sık görülen bir durumdur.
Göç eden çocuklar yetişkinlerden daha fazla
strese maruz kalır. Çocukların ağır ve tahmin edilemez hayat şartlarıyla karşı karşıya kalmaları,
evlerini, okullarını terk etmeleri, akraba ve arkadaşlarından ayrılmaları, ebeveynlerinin şiddete
maruz kalması; göç sürecinde yaşanan stres faktörleri olarak sıralanabilir.2
Elbette her göç eden
çocuk travma yaşamaz. Çocuk ve ergenlerin göç
sürecinde ruh sağlığını koruma adına öncelikle
çocukla iletişim halinde olunmalıdır.
Çocuklar bu süreçte geçmiş tecrübelerinden
ziyade son zamanlarda yaşadıkları sıkıntıları,
zorlukları anlatmaya ihtiyaç duyarlar. Ailelerin
ise çocukları korumak adına yaşanan sıkıntıları anlatmaktan kaçındığı sık sık karşılaşılan bir
durumdur, ancak bu davranış ve tutumlar farkında olmadan çocuğa zarar verebilir. Yapılan
çalışmalarda yaşadığı olayları anlamlandıramayan çocuğun, bunlarla baş etmekte zorlandığı
ve daha fazla kaygı yaşadığı ifade edilmektedir.
Tecrübeleri hakkında konuşmaları için çocuklara ve ergenlere izin verilmeli, duygularının anlaşıldığı içtenlikle ifade edilmelidir.

Rızanla Sen en a’lâ bir emelsin,
Gönlün istediği sevgili Sensin;
Benzeri yoktur Sana iştiyakın,
İştiyakınla Sen bir söz kesensin…
Sensiz bir gecenin sabahı olmaz,
Kararan günlere güneşin doğmaz;
Zindana dönüverir bütün eyyâm,
Bu iklime hiç ışık tayfı yağmaz.
Şafak yetimidir O’nsuz geceler,
Yenik düşer karanlığa niceler..
Ziya-zulmet birbirine karışır;
Duygu, düşünce vesvese heceler…
Ey Rab, n’olur bize rahmetinle gel!..
Senden cüdâ düştük, himmetinle gel!..
Bizler ettik, Sen etmezsin bilirim,
Bizi ta’zîz için izzetinle gel!..
Yükseliyor Senin için nağmeler,
Niyaza durmuş ağızlarda diller;
Medet feryatları arşa dayandı,
Hep “Hû.. Hû..” ile inliyor gönüller…

A, B ve C genlerini, çekinik (a) ve baskın (A)
karakterler olarak tanımladığımızda, mesela bir
AaBbCc erkek köpek ile AaBbCc dişisi bir araya
geldiğinde, yavru köpeklerdeki özellikler, 27 farklı
kombinasyon (AABBCC… aabbcc) şeklinde ortaya
çıkabilir. Bu üç genin sadece köpeklerin kürküne
ait özellikleri için kodlandığını düşünürsek; uzun
ve kalın, kısa ve ince olmak üzere birçok farklı kürk
özelliğine sahip yavru köpekler meydana gelebilir.
Bu köpekler dünyanın dört bir yanına göç ettikçe
farklı iklimlerle karşılaşırlar. Soğuk Kuzey’in çevresine daha iyi uyanlar uzun kalın ve sık kürkleri
sebebiyle hayatta kalarak seçilmiş olurlar. Sıcak iklimlere gidenler için ise bunun tam tersi doğrudur.
Bu örnekte olduğu gibi, önceden var olan
bir genetik karakter giderek daha öne çıkmakta veya başka bir karakter gerilemektedir. Tabiî seleksiyonla sadece mevcut bilgilerin uygun
olan kısmı seçilmiş olur, yoktan yepyeni bir
özellik ilave edilmez, aksine elverişsiz genler
popülasyondan çıkarıldığı için bilgi kaybına sebep olur. Mutasyonlar, genom için yeni bilgiler
ekleyemezler (ileride ele alınacak).
Hayatta kalma mücadelesi aslanlar ve zebralar arasında değildir, zebra popülasyonunun
içindedir. Bu özel mücadele, türler içinde değişime izin verir, bir türden diğerine değil. Tabiî
seleksiyonun yeni adaptasyonlara yol açabileceğini gösteren sınırlı delil vardır, ancak geniş
deliller adaptasyonların tabiî seleksiyona yol
açabileceğini göstermektedir, yani tabiî seleksiyon, herhangi bir fert üzerinde harekete geçmeden önce bir adaptasyon görünmelidir.
En uygun olanı, sadece hayatta kaldıktan
sonra belirleyebilirsiniz. Hayatta kalanın “en
uygun” olduğu iddiasını, bazı vası�larının o
ferdi en güçlü kılmasından dolayı hayatta kaldığını görerek yapmaktayız. Bir mânâda, dairevî şekilde akıl yürütme yapılmaktır. Hayatta
kalanların hayatta kalması, evrimi ispatlamak
için kullanılıyorsa, bu totolojik veya dairevî bir
akıl yürütmedir ve mantıklı değildir.
Güçlü olmak veya zindelik, organizmanın
hayatta kalmasını ve çoğalmasını sağlayan birçok faktör tarafından kontrol edilir. En hızlı
zebra sağır ve koku alma duyusu kötü olabilir.
Kasları ve akciğerleri çok güçlü bir aslan da
immün sistemindeki bir bozukluk sebebiyle
hasta ve zayıf düşebilir. Ağzına yediği güçlü bir
zebra tekmesiyle köpek dişi kırılan bir aslanın
artık avlanma şansı kalmamış olabilir. Bütün
bir vücuda ait toplam genlerden ortaya çıkacak
kombinasyona göre bir canlı hayata uygundur
veya değildir denilebilir. Uygunluğu anlamanın
tek yolu, ilk neslin sahip olduğu özellikleri çok
iyi incelemek ve daha sonra, art arda gelen nesillerde zaman zaman bu özelliklerin devam
edip etmediğini takip etmektir.
Büyük bir balık, küçük bir balığın veya karidesin ağzından parazitleri temizlemesine izin
verir ve ona dokunmaz. Küçük canlı karnını
doyururken, büyük canlı ona zarar vermez, diğer düşmanları da o küçük canlıya yanaşamaz.
Buna benzer birçok yardımlaşma münasebeti
gibi çok sayıda kompleks davranış sisteminin
işleyişi de tabiî seleksiyona aykırıdır.

Zübeyir ağabey askerliğini yaptıktan sonra
Konya’da memurken Halıcı Sabri ağabeyle tanışır. Küçük Sözler ve Gençlik Rehberi kitaplarını,
bir lise talebesi olan Rıfat Filiz ağabeyden alır.
Sabri ağabeyin oğlu Feyzi Halıcı’nın tertiplediği Risale-i Nur sohbetlerine dâhil olur. Böylece Konya’da Risale-i Nurları okuyan bir grup
teşekkül eder. Bunlar; Muhsin Alev, Ziya Arun,
Ziya Nur Aksun, Kâmil Öztürk, Ahmet Atak (Hatip), Feyzi-Mehdî ve Ömer Halıcı’dır.
Zübeyir ağabey Üstad Hazretlerini ilk defa
1945’te, Emirdağ’da ziyaret eder. Üstad ona
ders verirken “Mesleğimiz meşakkattir. Meşakkat ise makbuliyet alâmetidir” demiştir. Meşakkatler hayatı boyunca hep kendisini takip
etmiştir. Üstad ile görüşmesi ona derinden tesir etmiştir. Bunu şöyle dile getirmişti: “Üstad
Hazretlerinin vech-i mübarekini (mübarek yüzünü) çevreleyen heybet ve celâl ifadesinin yanında projektör gibi parlayan fart-ı zekâ (yüksek derecede zekâ) şuleleri parlayan gözlerinin
derinliklerinde şe�kat, merhamet, rikkat ve
asâlet görünüyordu.”
Zübeyir ağabey, İslahiye’de postane memuru
iken lise müdürüne ziyarete gider, dost olur. Gelip giderken bazı öğrencilerle tanışır. Onlarla bir
hizmet bağı kurar ve orada bir cemaat oluşur.
İslahiye’de bir polis memuru ile de dostluk kurar. Bu memur bir gün gelip kendisine;
“Bugün emniyete çift yıldızlı bir mektup geldi.
Sanırım seni takip için gönderildi” der. Zübeyir ağabey buna hiç önem vermez. Birkaç gün
sonra aynı polis gelip “Beni de seni takip için
görevlendirmişler! Onlara ne cevap vereceğimi
bilirim. Ha bir de ‘Bu kurnaz bir Nurcudur, haberi olmadan takip edilsin’ diye not düşmüşler”
der. Bu inançlı ve mert polis daha sonra, “Eğer
bütün memurlar Zübeyir Gündüzalp gibi olsa,
devletin sırtı yere gelmez” diye bir rapor yazar.
23 Ocak 1948 tarihinde Emirdağ’dan Afyon
hapsine gönderilen Bediüzzaman Hazretlerinin ileri gelen bütün talebeleri de yanındadır.
Yalnız bunlar arasında Zübeyir Gündüzalp ağabey yoktur. Buna çok üzülen Zübeyir ağabey,
Üstad’la hapiste olmamayı büyük bir eksiklik
olarak görür. Bir hapishane ziyaretinde bu sıkıntısını Ceylan Çalışkan ağabeye açar. O da,
“Ondan kolay ne var! İnönü’ye bir telgraf çek,
ertesi gün yanımıza gelirsin” der. O da hemen
“Siz Nurcuları Afyon Hapishanesinde topluyorsunuz, ama Akşehir’de posta memuru Zübeyir
Gündüzalp’i görmüyorsunuz. O durmadan Nurculuk yapıyor” mealinde İnönü’ye bir telgraf
çeker. Ardından gelen bir emirle hemen tutuklanıp Afyon Hapishanesine konur

Geleneksel tıp uygulaması olarak papaya eskiden beri astım, deri ve mide ülserleri, bağırsak parazit-solucan hastalıkları, egzema, şeker
hastalığı ve çeşitli ateş durumlarında kullanılmaktadır.1
Bunun dışında son yıllarda yapılan
ilmî çalışmalarda, bu meyvenin yara iyileşmesinde, kalp-damar hastalıklarının tedavisinde,
sivrisinekler vasıtasıyla bulaşan şiddetli eklem
ve kas ağrıları veren sıcak ülkelere has bulaşıcı
bir tür viral hastalık olan Dang humması, kanser, sıtma (malarya) ve mantar hastalıklarının
tedavisinde faydalı tesirleri ispatlanmış, kandaki yağ yükselmesi veya ani şeker düşmelerine karşıda da iyi geldiği tespit edilmiştir.2
Son yıllarda genel olarak tropikal meyve ve
sebzeler üzerine ilmî araştırmaların sayısında
büyük bir artış söz konusudur. Bu ilginin özel
sebebi, tropikal meyvelerde insandaki savunma sistemlerini güçlendiren çok özel maddelerin bulunmasıdır. Tropikal bölgelerdeki sıcak
ve yağışlı iklim, mikropların çoğalmasına ve
bulaşıcı hastalıklara yol açtığından, immün sistemlerine uygun bu meyve o bölgede yaşayanlar için çok önemli bir şifa vesilesi olmaktadır.
Dünyada toplam tropikal meyve üretiminde mango % 52,9 ile birinci, % 26,6 ile ananas
ikinci ve 15,4 ile papaya üçüncü sırada gelmektedir.3
Kristof Kolomb, papayaya “meleklerin
meyvesi” adını vermiştir. Papaya bitkisi toprağa
dikildikten sonra üç yıl içinde meyve vermeye
başlar. Yılın hemen hemen bütün mevsimlerinde bulunabilir ancak çoğunlukla erken yaz ve
sonbahar aylarında tüketilmektedir.
Soğuğa dayanıksız bir bitki olduğundan sadece tropik iklimlerde yetişir. Ancak seralarla
gerekli şartların sağlanması ile belki Türkiye
gibi ülkelerde de yetiştirilebilir. Büyük bir armut veya uzun bir kavun şeklinde, tatlı ve misk
kokulu bir meyvedir. Olgun bir papaya yumuşaktır ve sarımsı-turuncu bir renge sahiptir.
Vücudun normal işleyişi için çok önemli olan,
adeta ilaç tesirli vitamin, mineral ve çok önemli
kimyevî maddelere sahip meyvenin içinde antioksidanlar, beta-karoten, A, B ve C vitaminleri, potasyum, magnezyum, pantotenik asit, folik asit ve li�ler bulunur. Bütün bu vitaminler ve
mineraller metabolizmanın güçlendirilmesinde tesirlidir. Folik asit, C vitamini, beta-karoten
ve E vitamini muhtevası sayesinde papaya kolon kanseri riskini azaltmaya yardımcı olabilir.
Düzenli alındığı takdirde metabolizmayı
hızlandırarak enerji üretimi için yağların yakılmasını sağlar. Yağların yakılması, kişiye başta
kalp-damar sağlığı olmak üzere birçok faydaya vesile olur. A vitamini bakımından zengin
oluşu, akciğer problemlerini engellemeye yardımcı olur. Akciğer kanserine yatkınlığı olan
insanların günlük beslenmelerine bu meyveyi
eklemeleri faydalı olabilir

Seyahat ve musâhabelerini Hz. Ruh-u Seyyidi’l-Enâm’ın mişkât-ı
nübüvveti altında gerçekleştiremeyenler, dinin ruhundaki
muvazeneyi her zaman tam koruyamayacaklarından, yer yer
laubaliliklere girebilir, zaman zaman söz ve davranışlarıyla,
seviyesinin huzuru sayılan makama saygısızlıkta bulunabilir; hatta
bazen, vilâyeti nübüvvete tercih etme gibi küstahlıklara düşebilir;
dolayısıyla da, pîrlerinin söz, sistem ve vaz’ettikleri esasları
peygamber yolunun esas, erkân ve âdâbına tercih ederek, güneşi
bırakıp mum ışığına sığınma gibi hatalar irtikap edebilirler.

Pipa pipa, ismini şeklinden almaktadır. Gövdesi
tamamen yassı ve düzdür. Sanki bir kazaya uğrayıp da ezilmiş gibi görünür. Diğer kurbağaların
aksine, arka ayakları üzerinde dik durmaz. Bu
yüzden düzleşmiş bir görüntü sergiler. Canlının
başı üçgen, geniş gövdesi ise ince bir beşgene
benzer şekildedir. Portekizcede pipa “uçurtma”
mânâsına gelir. Gerçekten de kurbağanın şekli, yukarıdan bakıldığında uçurtmayı hatırlatır.
Canlının boyu, ortalama 10–13 cm civarında olsa
bile 20 cm’ye ulaşan örnekler de kaydedilmiştir. Erkek kurbağalar, dişilerden daha küçük boyuttadır, ama ön bacakları daha kalındır. Surinam
kurbağalarının gözleri siyah ve küçüktür. Göz kapakları olmadığı gibi, dişleri ve dili de yoktur.
Kurbağanın ön bacaklarındaki uzun parmaklarının ucunda, yıldız şeklinde çıkıntılar bulunur. Bu yüzden kendisi, yıldız parmaklı kurbağa
olarak da anılır. Yıldız yapıların uçlarında li�ler
vardır. Bu li�ler dokunmaya çok hassas yaratılmıştır. Ön bacaklara göre arka bacaklar da itme
vazifesi yapabilecek şekilde daha güçlüdür. Bunun dışında ön ayakların aksine, arka ayaklar
perdeli ve oldukça geniştir. Yapılan gözlemlerde, erkek kurbağaların sık sık kavga ettiği ve bu
sırada baş ve ön ayaklarını kullandıkları tespit
edilmiştir.
Surinam kurbağası, mükemmel bir kamu�laj
örneği sergiler, genel yapısı ve gri, kahverengi
veya zeytin yeşili rengiyle, suda yüzen benekli
kahverengi bir yaprağa da benzetilebilir. Hayvanın soluk rengi, düz gövdesi ve diplerde genelde hareketsiz duruşu, onun bir bitki kalıntısı veya ölü hayvan gibi algılanmasını sağlar. Bu
kamu�laj özelliği onun pusu kuran bir avcı olmasıyla da alakalıdır. Çevresinden ayırt edilemeyip fark edilememesi, ona verilen kıymetli
ikramlardan biridir.
Derisi siğil gibi çıkıntılar ile kaplıdır. Çenesinin köşelerinden, küçük dokunaç benzeri uzantılar çıkar. Bazı kurbağaların alt yüzlerinde, boğazlarının ortasından karınlarının sonuna kadar
uzanan koyu gri bir çizgi vardır. Bu çizginin üst
kısmı, zaman zaman göğüs boyunca yatay bir çubukla karşılaşarak T şekli oluşturur