Mevcut güzelliği bir tür yansıma olarak da
görebiliriz. Yansıtan, kaynak değildir; kendisine ulaşanı aksettirir. Norveçli �ilozof Steinar
Mathisen, “Bütün güzellikler, mutlak kemalin
bir yansımasıdır” der.4
Zatın esere yansıyan güzelliğini, Bediüzzaman Hazretlerinin “güneşin renkli akisleri”
misaliyle de ele alabiliriz.5
Mevcudattaki güzellikler, sonsuz güzellik sahibi Hazreti Cemil’in
esmasının cilveleri, cemalleri ve nakışlarıdır.
Fethullah Gülen Hocaefendi ise, her güzel nesnenin, Hak güzelliğinin bir aynası, bir aks-i sadâsı; O’nun güzelliğinin küçük bir parıltısı ve
varlığının zayıf bir ziyası olduğunu hatırlatır.6
Yeri gelmişken, mevcudattaki güzelliklere
eşlik eden sȗri çirkinliklerin hikmetlerine de
değinmek icap eder. Zira güzelin yanında çirkinin varlığının ne gibi maslahatları olduğu, insanın kafasını her zaman kurcalamıştır. Hatta insan bazen haddi aşıp kaderi tenkit eden sözler
bile sarf etmiştir. Montaigne’in dikkat çektiği,
“İnsan, güzeli belirgin kıldığı için çirkini dahi sever’’ realitesini herkes, her zaman fark edemez.

Eski Romalılar, genellikle saat 16.00 civarında, ciddi olarak yenilen bir öğüne sahipti
ve günde bir kereden fazla yemenin sağlıksız
olduğuna inanıyorlardı. Sabah ve öğlen yemekleri ha�if ve hızlıydı.1
Sonraları manastırlardaki
usul ve kaideler, insanların yemek yeme davranışına tesir etti. Sanayi Devrimi sırasında, ağır
iş yüküne bağlı olarak, işe gitmeden önce yapılan bir kahvaltı önem kazandı. Elektrikle aydınlanmanın yaygınlaşmasıyla birlikte, şafaktan önce ve karanlıktan sonra yemek yemenin
kolaylaşması, akşam yemeğinin zamanlamasını değiştirdi ve giderek bu durum popüler hâle
geldi.2
Günde üç öğün yemek yemenin daha
sağlıklı bir seçim olduğu konusundaki inanç,
belli bir kültür ortamının ve erken epidemiyolojik çalışmaların karışımının sonucudur.3
Düzenli bir yemek alışkanlığına sahip olmanın, öğün sıklığına bakılmaksızın sağlık sonuçları üzerinde müspet tesirleri olduğunu söyleyen
çalışmalar mevcuttur. Yeni ve geniş zeminde yapılmış bir çalışmada, ABD ve Kanada’daki kiliselerinin 50.660 yetişkin üyesi araştırılmış; günde bir veya iki öğün yemek yemenin, günlük üç
öğün ile karşılaştırıldığında nispeten daha düşük kiloluluğa ve gece aç kalma süresi ne kadar
vücut kitle indeksi: vücut ağırlığı (kg) / boy uzunluğunun
karesi (m)
uzun olursa vücut kitle indeksinde o nisbette
azalmaya sebep olduğu gösterilmiştir.4
Araştırmacılar, bu tür beslenme rejiminin olumlu etkilerinin zamanlama, öğün sıklığı ve gece boyunca
aç kalmanın birleşiminden kaynaklandığını ve
öğünlerin daha seyrek bir zamanlama içinde olmasının kilo alma riskini azaltabileceğini ifade
etmektedir. Bu sonuçlar günde bir veya iki öğün
beslenmenin, üç veya daha fazla sayıda öğünden daha iyi olduğunu göstermektedir.
Efendimiz'in (sallallâhu aleyhi ve sellem)

Arzım ey dost hevâîlik içindeki hâlim,
Bırakmadı yakamı hiçbir zaman o zâlim;
Haşyetle ürpermesi kalbimin tüm âmâlim,
Aşk u iştiyaktan mahrumiyettir melâlim.
Geçsin ayrılık demleri birer serap gibi,
Cayır cayır yansın ciğerlerim kebap gibi,
Doğsun teveccüh günü gökteki mehtap gibi,
Kuşatsın benliğimi sevgin â�itâp gibi…
Hep bülbül sesleri duyayım gönül bağından,
Tutuşturulsun mumum Senin öz çerağından;
Her yanda revh ü reyhan essin ışık çağından,
Duyalım duyan gibi Habîb’in dudağından.
Savrulsun riyâhla sararmış bütün yapraklar,
Kuvve-i inbâtiye elde etsin topraklar,
Hep hayat zemzemesiyle çağlasın ırmaklar.
Gelip otağlar kursun o çehresi apaklar…
Keremler kıl ey Yâr, bırakma bizleri yolda!..
Kurtar bendegânı, sürünmekte sağda solda!..
Izdırapla inliyorlar canları dudakta,
Destigîr ol onlara ne olur son durakta!..

Tıp otoriteleri, bilhassa şişmanlığın en
önemli sağlık problemi hâline geldiği günümüzde, kansere varıncaya pek çok hastalıkta
tetiği çeken birinci faktörün, aşırı beslenme
olduğunu düşünmektedir. Hâlbuki çok eski olmayan bir geçmişte, oruç yüzünden aç ve susuz
kalındığında vücudun büyük tahribata uğrayacağı, doku ve organların zaafa uğradığı için verimli çalışamayacağı, özellikle de susuzluğun
böbrekleri bitirip tüketeceği ve böbrek yetmezliğine sebep olacağını iddia ederek, orucun
insan fıtratına uygun olmadığını ve ilâhî bir
buyruk olamayacağını söyleyenler epey çoktu.
Allah’ın en hassas ölçülerle ve mükemmel
sanatlarla teçhiz ederek yarattığı insanlara,
ölmeleri için aç ve susuz bırakan bir ibadeti
teklif etmesi, en başta akla ve sağduyuya aykırıdır. Kulluğunun şuurunda olan bir insan için
ihlası ve samimiyeti ölçüsünde ibadetlerin zorluğu ve sıkıntısı, imtihanın gereği olduğundan
hiçbir zaman problem olmaz, ama Allah (celle
celâluhu) da kullarına katlanamayacağı ve zarar
verici bir ibadeti teklif etmez.
Çağlayan’ın 2018 Haziran ve Temmuz sayılarında, orucun tıbbî hikmetleri, çok geniş iki
makale ile ele alınmıştı. Ancak yeni araştırmalarda, orucun henüz bilmediğimiz, yeni keşfedilen iki faydasından daha bahsedilmektedir.

Tıp otoriteleri, bilhassa şişmanlığın en
önemli sağlık problemi hâline geldiği günümüzde, kansere varıncaya pek çok hastalıkta
tetiği çeken birinci faktörün, aşırı beslenme
olduğunu düşünmektedir. Hâlbuki çok eski olmayan bir geçmişte, oruç yüzünden aç ve susuz
kalındığında vücudun büyük tahribata uğrayacağı, doku ve organların zaafa uğradığı için verimli çalışamayacağı, özellikle de susuzluğun
böbrekleri bitirip tüketeceği ve böbrek yetmezliğine sebep olacağını iddia ederek, orucun
insan fıtratına uygun olmadığını ve ilâhî bir
buyruk olamayacağını söyleyenler epey çoktu.
Allah’ın en hassas ölçülerle ve mükemmel
sanatlarla teçhiz ederek yarattığı insanlara,
ölmeleri için aç ve susuz bırakan bir ibadeti
teklif etmesi, en başta akla ve sağduyuya aykırıdır. Kulluğunun şuurunda olan bir insan için
ihlası ve samimiyeti ölçüsünde ibadetlerin zorluğu ve sıkıntısı, imtihanın gereği olduğundan
hiçbir zaman problem olmaz, ama Allah (celle
celâluhu) da kullarına katlanamayacağı ve zarar
verici bir ibadeti teklif etmez.
Çağlayan’ın 2018 Haziran ve Temmuz sayılarında, orucun tıbbî hikmetleri, çok geniş iki
makale ile ele alınmıştı. Ancak yeni araştırmalarda, orucun henüz bilmediğimiz, yeni keşfedilen iki faydasından daha bahsedilmektedir.

İlkbaharda yeryüzünün yeniden uyanışında,
yeniden yaratılmanın işaretleri vardır. Ölmüş
sandığımız kuru dallar yeşerir, kış uykusuna
yatan hayvanlar uyanır, kuzular, dereler, papatyalar kendini gösterirler. Bir yanda cemreler peş peşe düşerken, diğer yanda leyleklerin
yuvalarına dönüşü, bizi bir başka mutlu eder.
Kuşların cıvıltıları yüreğimizi ferahlatır, yüzümüzde güneşler açmasına vesile olur.
Ne var ki ilkbaharda havalar bir türlü düzene girmez. O kadar heyecanla beklediğimiz
bahar bizi şaşırtır, hatta bazen üzer. Bir gün
güneş açar, işte yaz geliyor derken, ertesi gün
kopan bir fırtına, bizi yol ortasında ince giysilerle yakalar. Biraz tedbirli olayım derseniz
üzerinizdeki kazakla rutubet ve sıcaktan bunalabilirsiniz. Bir gün sağanak bir yağmura
yakalanabilirsiniz. Aniden gelen sis, uçağınızın
kalkmasını engeller, hatta uçuşunuz iptal olabilir, planlarınızı altüst eder. Sevinçle, ümitle beklediğimiz bahar, bizi sukût-ı hayale uğrattı diye
düşünenler bile olabilir.
Bahar, kış döneminde ortadan kaybolan çiçeklerin, meyvelerin, daha genel bir ifadeyle,
bütün bitkilerin yeniden yaratılmasıdır. Nebatatın tozlaşmaları, umumiyetle baharda olur.
Allah hiçbir meyveyi, çiçeği, ağacı diğeriyle aynı
tutmamış, birbirine en çok benzeyenlerin bile
özelliklerini farklı yaratmıştır. Çoğalmaları da
türlü türlüdür. Biri havanın 18 derece olmasını
beklerken, diğeri 28 derece olmadan harekete
geçmez. Rüzgârın şiddetine göre de birtakım
bitkilere çoğalma imkânı verilir.

“Âdem-i hayvânî” ve “âdem-i sûrî”ye gelince, bunlar da aynı tohumun başakları
olmalarına rağmen, nefs-i emmârenin güdümünde, tamiri zor bir deformasyon yaşadıklarından, maddı̂ anatomileri, şekil
ve şemailleriyle birer insan görünümünde olsalar da, vicdan mekanizmaları, kalb,
ruh ve sır sistemleriyle “ahsen-i takvîm”
çizgisinin çok çok altında bir hayat tarzını
intihap etmeleriyle manevı̂ anatomilerini bütün bütün görmezlikten gelmişlerdir.
Evet, ruh dünyalarında iç içe deformasyonlar yaşadıklarından mesâvı̂-i ahlak akıntılarına kapılarak âdemı̂ simalarını karartıp
adeta manevi bir meshle insanı̂ çizginin
altına düşüvermişlerdir. Görememişlerdir
hilkatin gayesini ve ahsen-i takvı̂me mazhariyetin gereklerini.. anlayamamışlardır

Anlaşılacağı üzere o; siyasetin diğer insanlarla, tabiatla ve Allah ile insana yakışan ilişkiler kurmakla asıl fonksiyonunu gerçekleştireceğini düşünüyordu. Bu ümitle benimsediği
komünizmde bunu bulamayınca tenkitten çekinmedi, partiden atıldıktan sonra bir dönem
de Hz. İsa aleyhisselâmın getirdiği mesajda
bunu aramaya yöneldi. Hristiyanlığı sosyalist
perspekti�inden okumaya girişerek birçok özlemini gerçekleştirdiğini düşündü. İlk döneminde böyle iken, sonraki formel döneminde
bu dinin aslından uzaklaştığı kanaatine vardı.
Değişmiş şekliyle Hristiyanlığı resmi din olarak
ilk kabul eden ve İstanbul’u da kurduğu söylenen Constantin’e (ö. 337) izafe ederek bu din
için Christianisme yerine Constantinisme adını
kullandı. Daha sonra İslam’ı inceleyince özlemlerini onda bulduğuna inandı. İşte “20 yaşımda gördüğüm rüya, 70 yaşımda gerçekleşti”
sözüyle bunu kastetmişti. Müslümanlığını ilan
ettikten sonra Kâbe’yi ziyaret etti ve Arapça öğrendi.
Batı’nın kutsallaştırdığı Rönesans sonrası Avrupa medeniyetine ciddî tenkitler yöneltti. Allah
inancından uzaklaşıp insanı merkeze alması,
Pozitivizmi esas alıp sadece güç kazanmayı putlaştıran Prometheus zihniyeti, faydalının yanında faydasız şeyler de üretip tüketime yönelik bir
medeniyetle gezegenimizi âdeta intihara sürüklemesi sebebiyle şiddetle eleştirdi. İçinde Allah
inancının bulunmadığı, sadece vahşi bir siyasi ve
ekonomik güç yarışının motive ettiği bir çılgınlığın, insanlığa mutluluk getirmediğini savundu.
Neticede bu güç yarışı peşindeki “gelişmiş” mahdut ülkeler, dünya servetlerinin %80’ini kontrol
etmekte, geri kalan büyük ekseriyet ise %20’sini
paylaşmaya mecbur kalarak fakirliğe mahkûm
olmaktadır. İnsanların temel sorularına ve mutluluk özlemine cevap veremeyen Rönesans sonrası
Batı medeniyeti hakkında André Malraux’nun şu
hükmünde büyük bir isabet görür: “Bizim medeniyetimiz, “Hayatın bir anlamı var mı?” sorusuna
“Bilmiyorum” cevabını veren, tarihin tanıdığı ilk
ve tek medeniyettir.” Çağdaşı birçok �ilozof ve
düşünürle �ikrî tartışmalar yaptı. Bunlardan varoluşçuluğun kurucusu J. P. Sartre ile Rastlantı ve
Zorunluluk eseri ile Nobel ödülü alan J. Monod ile
tartışmaları bilhassa meşhur olmuştur.
Belli başlı bütün dinleri incelemeye çalıştı. Eski Amerika dinleri, Zerdüştlük, Taoculuk,
Konfüçyüsçülük, Hinduizm, Budizm, Yahudilik,
Hristiyanlık ve İslam’ın temel kitaplarını okumaya çalıştı. Appelle aux vivants (Yaşayanlara
Çağrı), Pour un dialogue des civilisations (Paris
1977, Medeniyetler Diyaloğu, ter. Cemal Aydın,
İstanbul 2011), Bir Din savaşına Doğru mu?
adlı kitaplarında bu serüveni açıkça görülür.
Dinlere saygı duymasının sebebi, onların insana önem vermeleri idi. Müslüman olduktan
sonra, “Biz her peygamberi kendi milletinin lisanı ile gönderdik, ta ki onlara hakikatleri iyice
açıklasın” (İbrahim, 14/4) ayetinin bu önemi iyice
aksettirdiğini hatırlattı. İslam’ı hem Müslüman
olmayanlara anlatmak, hem de onlardan faydalanmak için başka dinler hakkında yeterince
bilgi sahibi olmak gerektiğini söyledi.

20. asra “cinayet yüzyılı” denmesinin altında yatan sebep, hiç şüphesiz önü alınamayan
savaşlardır. Cornell Üniversitesi’nden Milton
Leitenberg’in hazırlamış olduğu “20. Yüzyıldaki Çatışma ve Savaşlarda Ölüm” isimli rapor, kasten gerçekleşen öldürme vakalarının
bir kronolojisini sunuyor. Leitenberg, bütün
sonuçlar toplandığında, 20. asırdaki savaş ve
çatışmalarda yaklaşık 148 milyon insanın öldüğünü belirtiyor.1
Başka bir analizde, İngiliz
tarihçi Eric Hobsbawm, 20. asırda öldürülen
insan sayısının 1900 yılındaki dünya nüfusunun %10’una tekabül ettiğini belirterek, bu
yüzyılda kasten öldürülen kişi sayısını 187 milyon olarak tespit ediyor.2

Sentetik maddelerden olmadığı ve aslında
canlı haldeyken hiç kimseye bir zararı olmayan
tütün bitkisinin yakılmasıyla ortaya çıkan kül
ve dumanın içinde yaklaşık 4000 çeşit kimyevî
maddenin bulunduğu uzun zamandır bilinmekteydi. Sigara kullanımının artışıyla başta akciğer
olmak üzere çeşitli organlardaki kanserler arasındaki münasebet, son 40 yıldır giderek güçlenmiş ve artık inkâr edilemeyecek bir nispete
ulaşınca, Dünya Sağlık Teşkilatı sigaranın zararları hakkında toplumları şuurlandırma yönündeki çalışmalara desteğini artırmıştır