Dick en Daniël Geloven het Wel

Met oud-partijleider van de Partij voor de Dieren en theoloog Marianne Thieme en dominee Tim Vreugdenhil. Christenen eten gewoon alles. Ze kennen geen spijswetten of lijstjes met verboden voedsel. Maar betekent dat ook dat eten een neutraal onderwerp is? Heeft de Bijbel christenen dan niks te zeggen over wat er op hun bord ligt?
Oud-politica Marianne Thieme werd vegetariër in haar studententijd, mede door wat ze zag in de bio-industrie rondom Ede waar ze opgroeide. Sinds 2015 is ze vegan. Tijdens haar theologiestudie, opgepakt ná haar afscheid van de Tweede Kamer, ontdekte ze: de Bijbel spreekt veel uitgebreider over voedsel, land en dieren dan de gemiddelde kerkganger denkt. Het Oude Testament is niet afgeschaft – maar biedt juist een alternatief voor ons kapitalistische systeem dat dieren én boeren uitknijpt. Ze vindt het pijnlijk dat de Biblebelt bekendstaat als bolwerk van de bio-industrie – terwijl mensen er de Bijbel serieus zeggen te nemen. In de Kamer had ze daar veel discussies over met haar SGP-collega’s. 
De Amsterdamse stadsdominee Tim Vreugdenhil schreef eerder dat elke maaltijd eigenlijk een sacrament is. Tim werd via zijn dochter parttime vegetariër. Voor veel gelovigen is voedsel een neutraal onderwerp, terwijl je best meer zou mogen beseffen dat voor iedere maaltijd iets gestorven is. Het is een vorm van gebrokenheid. 
Dick en Daniël praten met Tim en Marianne ook over supermarktprijzen, leren koken en samen eten. Én over bidden voor je maaltijd. Waarom is dat belangrijk? En hoe doe je dat als er niet-gelovige gasten aan tafel zitten? Het blijkt dat stilte voor de maaltijd ook mensen die niet in God geloven veel kan brengen. En ze bespreken wat het betekent dat het avondmaal - het centrale ritueel van het christendom - óók over eten gaat. Is dat eigenlijk geen vreemd ritueel om te doen zonder een echte maaltijd daaromheen?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met historicus John Exalto (Rijksuniversiteit Groningen) en Frans van Hartingsveldt, bestuurder aan het Fruytier College in Apeldoorn. Zo'n 25.000 kinderen zitten in Nederland op reformatorische middelbare scholen. Dick en Daniël gooien het er maar meteen in: zij zaten zelf ook op een refoschool. Frans was zelfs de leraar Latijn van Dick. 'Ik kan alle rijtjes nog dromen.' Waarom zou je kiezen voor een reformatorische school? Frans legt uit dat die een sterk eigen profiel heeft: de noodzaak van wedergeboorte en bekering staat centraal. John vult aan: op gereformeerde scholen leren kinderen dat ze gered zijn, op reformatorische scholen dat ze nog gered moeten wórden. Maar refoscholen begonnen óók als reactie. Op de ontkerstening van het protestants-christelijk onderwijs in de jaren zestig, op nihilisme en autonomie als nieuwe religie. John schetst hoe de 'SGP-sleutel' van Piet Kuyt en de Mammoetwet van 1968 de weg vrijmaakten voor scholen als de Driestar, het Van Lodenstein en de Wartburg. Wat dat heeft opgeleverd? Veel emancipatie. Kinderen uit kleine, bevindelijke gemeenschappen gingen voor het eerst naar grotere steden, en gingen vervolgens doorstuderen. Ook meisjes. Al is er ook de anekdote van de decaan die aan elk meisje vroeg: 'Is de Pabo niet iets voor jou?' Want daar had je later als moeder ook nog iets aan. En dan zijn er de uiterlijke kenmerken: de rok voor de meisjes, de psalmen, de Statenvertaling. Zijn die wezenlijk voor het reformatorisch onderwijs? Frans vindt van niet, John zet ze in historisch perspectief. En hoe zit het met de veiligheid van kinderen die anders geaard zijn? Het bijzonder onderwijs ligt onder een vergrootglas. Hoe lang zal Nederland nog refo-scholen kunnen tolereren? Of zie je dan niet wat ze te bieden hebben?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met theoloog en bijbelleraar Willem Ouweneel (81). Tongentaal is iets van pinkstergelovigen. Of vooral iets uit de tijd van de Bijbel. Of klopt dat beeld niet? Op de Opwekkingsconferentie spreekt directeur Lourens du Plessis openlijk in tongen. Is tongentaal - glossolalie of klanktaal - gewoon 'abacadabra' of een vergeten christelijk gebruik dat aan een comeback bezig is? Wat zegt de Bijbel er eigenlijk over? 

Willem Ouweneel groeide op in de Vergadering van Gelovigen, waar tongentaal 'niet meer van deze tijd' was. Totdat een vriend hem vier uur lang met bijbelse argumenten om de oren sloeg — en hij op de terugweg naar huis zomaar begon te spreken. Sindsdien staat hij er voor open, maar hij blijft ook kritisch: veel van wat hij in de kerk hoort, is wat hem betreft gewoon gebrabbel. En Paulus, betoogt hij, waarschuwt daar in 1 Korintiërs 14 juist tegen. Veel charismatische christenen begrijpen die tekst volgen hem verkeerd.

Dick en Daniël besprek met Willem Ouweneel de twee uitersten: de cessationist die zegt dat alle gaven van de Geest zijn opgehouden, en de charismaticus die zegt dat je niet vol van de Geest kunt zijn zonder tongentaal. Ze hebben het volgens Ouweneel allebei bij het verkeerde eind. Wat hij wél gelooft: genadegaven zijn altijd voor anderen, niet voor jezelf.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met organist Marco den Toom en psalmenkenner Jaco van der Knijff. Het is een typisch Nederlands fenomeen: met z’n allen psalmen zingen bij een orgel. In Katwijk komen daarvoor jaarlijks zelfs duizenden mannen bij elkaar. Hoe zijn die oude psalmen zo belangrijk geworden voor Nederlandse protestanten? Waarom zingt de ene kerk ze ritmisch en de andere op hele noten? Waarom vinden sommige christenen dat je uitsluitend psalmen mag zingen in de kerk - ook al komt Christus er niet in voor? En waarom lijken ze vrijwel overal langzaam te verdwijnen als er gezangen en opwekkingsliederen aan het repertoire worden toegevoegd? 
Jaco is theoloog en hymnoloog. Hij legt uit hoe Calvijn in Genève besloot de gemeente in de eigen taal te laten zingen, hoe dat 124 unieke melodieën opleverde en hoe de berijming van 1773 een staatsproject was dat binnen een generatie overal werd ingevoerd. Opwekking of gezangen? Geen kerklied zingt zo lekker als psalmen, weet Marco uit zijn jarenlange ervaring als organist. Liefst niet-ritmisch. Hij begeleidt de duizenden mannen die ieder jaar in Katwijk psalmen komen zingen. En wat is er mis met psalm 114? Die psalm zou totaal onzingbaar zijn. Maar klopt dat wel?

Luister ook aflevering #209 Waarom is het orgel zo heilig in sommige kerken?

Jaco van der Knijff schreef ‘Ons psalmboek’ over psalmen zingen in de gereformeerde traditie. debanier.nl/ons-psalmboek

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met Tirza van der Graaf (Blauw Bloed) en Nelleke de Bruin, eigenaar van fanaccount op Instagram @alexia_van_oranje. Het is weer (bijna) Koningsdag! Dick en Daniël zijn niet erg van de oranje outfits, maar bespeuren wel een grote koningshuisliefde in protestantse kring. Vooral onder reformatorische christenen is de aanhang voor het Oranjehuis groot. Waar komt dat vandaan?, vragen ze zich af. Speelt ‘God, Nederland en Oranje’ een grote rol, of is dit toch vooral een ‘verantwoorde’ manier van je vergapen aan glamour? Nelleke vertelt wat er komt kijken bij het beheren van een fanaccount met bijna 200.000 volgers én over haar gedroomde ontmoeting met prinses Alexia. Tirza volgt het koningshuis al járen op de voet. Zou Amalia zich vaker op de Biblebelt moeten vertonen - als juist daar de aanhang zo groot is? Nemen jonge refo’s de liefde voor het koningshuis wel over van de oudere generaties? En waarom maakt de geringe kerkelijkheid van de moderne Oranjes voor hun reformatorische fans zo weinig verschil?

Luister ook:
#104 Alles wat je wilt weten over het geloof van de oranjes: nd.nl/dd104

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met Henk Boerman, begeleider van pioniersprojecten (IZB) en auteur van het boekje Biertje met de dominee – Missionair kerk zijn op het platteland. In een dorp kent iedereen elkaar. De kerk staat al eeuwen op het plein. En toch is het juist op het platteland soms erg lastig om missionair te zijn. Familie is belangrijker dan in de stad, en de dingen liggen vaak veel meer vast, legt Henk uit. 'Een ouderling die twee generaties terug iets verkeerds deed, dat klinkt nog na.' En voor de standaard pioniersaanpak - een nieuwe, laagdrempelige geloofsgemeenschap beginnen - zijn veel dorpen gewoonweg te klein. Dat moet dus anders. 
Hoe? Nou in Drenthe, een van de meest ontkerkelijke regio's van Nederland, draait al een aantal jaar Missie Westerveld. Dat is een missionaire beweging waarbij protestantse gemeenten, een hersteld-hervormde gemeente én een katholieke parochie samenwerken om het evangelie in de regio te laten klinken. Mede daardoor vond dit jaar The Passion plaats in Dwingelo. Je kunt missionair zijn in jouw dorp, ontdekte Henk. Als je met een paar dingen rekening houdt. En misschien begint pionieren in een dorp wel met rouwen om wat er al voorbij is. Pas daarna kun je weer bouwen.

Biertje met de dominee: https://www.vuurbaak.nl/product/biertje-met-de-dominee
Aflevering #166 Kerken kunnen beter soep dan koffie schenken. En andere tips van een missionair predikant
 https://open.spotify.com/episode/5Bbk783qRcZdLwpxWZTOq7?si=s-YIDxgzQRmoQoutB9Qjjg

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met influencer Noor van der Weijden en dominee Gerard van Zanden (Katwijk). Het is zonnige zomerzondag aan de Katwijkse boulevard. Aan de ene kant zie je de strandgangers, genietend van de zon. Aan de andere kant de kerkgangers, stemmige gekleed, slalommend tussen de badgasten door. En dan is er nog de ijsjeskar. Ga je in de rij staan of niet?
Het ijsje op zondag is hét symbool geworden voor een veel bredere vraag: hoe ga je als christen om met de zondag? Noor van der Weijden deelt al twee jaar 'Zondag Kerkdag'-video's op TikTok en wil vooral laten zien wat een ‘gelovige’ zondag voor prachtige dag kan zijn: kerk, familie, vrienden, een glas wijn. Soms koopt ze een ijsje. Daar heeft ze dan geen schuldgevoel over. Maar boodschappen doen? Liever niet. 
Dominee Gerard van Zanden heeft op zondag zijn drukste werkdag. Rustig is anders. Tóch kiest hij er principieel voor geen marathons op zondag te lopen – ook al moet hij daarvoor standaard die van Rotterdam en Amsterdam laten schieten. 'Als ik een keer ga, ga ik er volgend jaar twee doen.' Één keertje deed hij in zijn studententijd op zondag boodschappen. Hij fluistert het bijna. Want hij zou het nooit meer doen.
Dick en Daniël praten met hun gasten door over de Bijbelse achtergrond van Sabbat én zondag, over de 17e-eeuwse strijd tussen de voetianen en coccejanen (mag je met paard en wagen erop uit?), over de koopzondag in Katwijk, en over de vraag of zondagsrust nu vooral een zaak van het geweten is, of een gebod.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met spreker en trainer Paulien Vervoorn en Dirk-Jan Nijsink, ouderling in de Gereformeerde Gemeente van Utrecht. Een ouderling die op de kansel staat en een preek voorleest die hij niet zelf heeft geschreven. Is dat een volwaardige kerkdienst – of toch een beetje behelpen? In veel gereformeerde kerken is het een bekend verschijnsel, en ook in de grote PKN krijgen ze er steeds vaker mee te maken. In de Gereformeerde Gemeenten bestaan ‘leesdiensten’ al sinds de oprichting van het kerkverband – er zijn daar altijd meer gemeenten geweest dan predikanten. Dirk-Jan doet al twaalf jaar aan ‘preeklezen’, en hij worstelt er nog steeds mee. Het voelt vreemd om iets voor te lezen dat niet helemaal je eigen tekst is. Paulien, die een heel handboek schreef voor preeklezers en overal trainingen geeft, ziet het anders. Preeklezen hoeft geen noodoplossing te zijn. Mits je het goed doet: een preek niet zozeer voorlezen, maar doorleven en overbrengen. Eigen voorbeelden toevoegen. Loskomen van het papier. Aansluiten bij je eigen gemeente.
Dick en Daniël vragen door: wat mag je aanpassen aan een preek van een ander? Moet je de maker altijd om toestemming vragen? En waarom zou een dominee eigenlijk zelf niet een preek van een collega voorlezen als hij in die week drie uitvaarten heeft gehad? 

Gratis checklist voor preeklezers bij Handboek preeklezers van Paulien Vervoorn: geloofwaardigspreken.nl/gratis

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met journalist en ervaringsdeskundige Harmke Zonnebeld en hoogleraar ethiek Stef Groenewoud (Theologische Universiteit Utrecht). Een op de vijf-zes stellen heeft te maken met vruchtbaarheidsproblemen. Toch gaat het daar in christelijke kring nauwelijks over. 'Dan neem je toch een hond?' wordt er gezegd. Of: 'Je moet blijven vertrouwen.' Jarenlang hadden Harmke en haar man Stephan daardoor het gevoel: we moeten het alleen uitzoeken met onze kinderwens. Samen gingen ze een heel traject door: een TESE-operatie, twee rondes ICSI, vijf teruggeplaatste embryo's - en na drie à vier jaar: dochter Eva.
Harmke vertelt open over de hormoonspuiten, de ziekenhuisbezoekjes die niet te plannen waren, het gevoel zwanger te zijn terwijl je dat niet bent, de teleurstelling als het opnieuw niet lukt. En hoe haar man Stephan zich machteloos voelde, en schuldig door zijn onvruchtbaarheid.
Stef Groenewoud schetst het ethische kader. Wat kan en mag er naar christelijk perspectief? Waar liggen de grenzen? Wat kan echt niet meer? En hoe denkt christelijk Nederland over donorzaad, draagmoederschap en de vraag of een homoseksueel stel ook in aanmerking zou mogen komen? Het gesprek gaat verder over rest-embryo's in de vriezer, de rommeligheid van het verre van ideale leven en wat je als omstander wél of juist níet moet zeggen tegen iemand die dit doormaakt.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met oudtestamenticus Koert van Bekkum (Theologische Universiteit Utrecht) en systematisch theoloog Gijsbert van den Brink (Vrije Universiteit Amsterdam). Precies honderd jaar geleden verloor dominee Geelkerken zijn ambt omdat hij openlijk twijfelde of de slang in Genesis 3 werkelijk hardop had gesproken. De gereformeerde synode van Assen legde vast: alles in Genesis 2 en 3 heeft zintuigelijk waarneembaar plaatsgevonden. Maar was dat terecht? En wat betekent die uitspraak voor hoe we vandaag de Bijbel lezen?

Bijbelwetenschapper Koert laat zien waarom Genesis 1-11 een ander soort tekst is dan veel gelovigen gewend zijn te denken — en waarom dat erkennen niets afdoet aan het gezag van de Schrift. Integendeel volgens hem. Gijsbert maakt een onderscheid tussen de Bijbel letterlijk nemen en de Bijbel serieus nemen. 'De bijbellezer die zegt: ik lees gewoon wat er staat - die is eigenlijk al veel meer door de moderniteit beïnvloed dan hij doorheeft.'  En ze bespreken waarom de zondeval voor hen wél een historisch karakter heeft. Want als dat slechts een verhaal is en God in het verleden niet echt met mensen iets gedaan heeft, waarom zou Hij dat dan nu wel doen?
Dick en Daniël vragen ook naar het hellend-vlak-argument. Veel gelovigen redeneren: als Genesis niet letterlijk gelezen wordt, wat staat er dan daarna ter discussie? En hoe lees je als niet-theoloog de Bijbel op een goede manier, zonder te verzanden in vragen die je onzeker maken?

See omnystudio.com/listener for privacy information.