Drang naar Samenhang

Het nieuws van de afgelopen weken werd gedomineerd door de situatie in Israël. De situatie in Oekraïne verdwijnt daarmee meer naar de achtergrond en over Corona - het virus dat zeker drie jaar lang het nieuws domineerde - horen we nu nauwelijks meer. In dit licht is onze aflevering van 9 januari van dit jaar (aflevering 53) weer relevant. Die aflevering ging namelijk over verschuivingen in onze collectieve aandacht, die elkaar elkaar in rap tempo opvolgen. Door technologische ontwikkelingen kunnen we ons sneller verplaatsen, sneller communiceren en produceren dan vroeger. Wat heeft dit voor gevolgen voor onze individuele, maar ook collectieve aandacht? En wat voor bewijs is er vanuit wetenschappelijk onderzoek voor deze sociale versnelling?

Onderzoek: Dr. Anita Eerland, prof.dr. Rolf Zwaan

Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland

Muziek gespeeld en geschreven door Rolf Zwaan

Bronnen

Lorenz-Spreen, P., Mønsted, B.M., Hövel, P. et al. (2019). Accelerating dynamics of collective attention. Nature Communications, 10, 1759. https://doi-org.eur.idm.oclc.org/10.1038/s41467-019-09311-w

Wolf, F., Lehmann, S., & Lorenz-Spreen, P. (2022). Successive cohorts of Twitter users show increasing activity and shrinking content horizons. Journal of Quantitative Description: Digital Media, 2, 1-36. 

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

De ontwikkelingen op het gebied van Artificial Intelligence (AI) worden niet door iedereen met  bewondering gevolgd. Er zijn heel wat mensen die zich zorgen maken over deze ontwikkelingen, met name in relatie tot misinformatie. Zorgt AI er niet voor dat er straks veel meer en veel overtuigendere misinformatie is? En maakt AI niet dat we steeds beter persoonlijk kunnen worden benaderd met misinformatie? In deze aflevering bespreken we een wetenschappelijk artikel dat op basis van inzichten uit de communicatiewetenschap, cognitiewetenschap en politicologie stelt dat we ons eigenlijk helemaal geen zorgen hoeven maken. 

Onderzoek: Dr. Anita Eerland, prof.dr. Rolf Zwaan

Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland

Muziek: Rolf Zwaan

Bronnen

Simon, F. M., Altay, S., & Mercier, H. (2023). Misinformation reloaded? Fears about the impact of generative AI on misinformation are overblown. Harvard Kennedy School (HKS) Misinformation Review, 4(5). 

New York Times over explosie ziekenhuis Gaza: https://www.nytimes.com/2023/10/18/business/media/hospital-blast-gaza-reports.html

De afleveringen 57-59 hebben we eerder gemaakt over AI. In aflevering 47 bespraken we deepfakes en in aflevering 53 collectieve aandacht. Een compleet overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen is hier te vinden. 

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Sporten - of je dit nu individueel doet of in teamverband - is leuk en goed voor lichaam en geest. Maar wat weten we vanuit psychologisch onderzoek over sport? Als je topsport wil bedrijven, is het dan verstandig om je vroeg te specialiseren? Of moet je juist veel verschillende sporten beoefenen? En welke persoonlijke factoren dragen bij aan iemands successen op sportief vlak? In deze aflevering komen deze en andere vragen rondom sport en psychologie aan bod. 

Onderzoek: Dr. Anita Eerland, prof.dr. Rolf Zwaan

Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland

Muziek: Rolf Zwaan

Bron

Beauchamp M.R., Kingstone, A., & Ntoumanis, N. (2023). The psychology of athletic endeavor. Annual Review of Psychologie, 74, 597-624. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-012722-045214 

Bekijk hier het overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen. 

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

In de vorige aflevering bespraken we een recent wetenschappelijk artikel waarin wordt onderbouwd dat een focus op acties van het individu succesvolle oplossingen voor o.a. obesitas, klimaatverandering, en wegwerpplastic in de weg zitten. Ze leiden namelijk af van veranderingen van het systeem waarin we leven (tot grote vreugde van bedrijven die blij zijn met de status quo) en juist dat soort veranderingen zijn nodig om de hedendaagse problemen het hoofd te bieden. Verschillende andere onderzoekers hebben op deze conclusie gereageerd. De reacties variëren van mensen die het hiermee eens zijn, tot mensen die zich persoonlijk aangevallen voelen en stellen dat er sprake is van een complot. In deze aflevering bespreken we een aantal van deze reacties. 

Onderzoek: Dr. Anita Eerland, prof.dr. Rolf Zwaan

Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland

Muziek: Rolf Zwaan

Bronnen

Chater N, Loewenstein G. (2023) The i-frame and the s-frame: How focusing on individual-level solutions has led behavioral public policy astray. Behavioral and Brain Sciences, 46, e147: 1–84. doi:10.1017/ S0140525X22002023

https://www.newyorker.com/magazine/2023/10/09/they-studied-dishonesty-was-their-work-a-lie

Bekijk hier het overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen. 

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

We moeten meer bewegen tegen overgewicht, niet meer vliegen voor het klimaat en geen wegwerpplastic gebruiken om de oceanen schoon te houden. Allemaal voorbeelden van gedragsveranderingen waarmee we als individu ons steentje bij kunnen dragen aan het aanpakken van grote maatschappelijke problemen. De effecten van dergelijke veranderingen zijn over het algemeen klein, maar alle kleine beetjes helpen, ja toch..?! 

In deze aflevering bespreken we een recent wetenschappelijk artikel waarin wordt onderbouwd dat een focus op acties van het individu succesvolle oplossingen voor o.a. obesitas, klimaatverandering, en wegwerpplastic in de weg zitten. Ze leiden namelijk af van veranderingen van het systeem waarin we leven (tot grote vreugde van bedrijven die blij zijn met de status quo) en juist dat soort veranderingen zijn nodig om de hedendaagse problemen het hoofd te bieden.

Onderzoek: Dr. Anita Eerland, prof.dr. Rolf Zwaan

Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland

Muziek: Rolf Zwaan

Bronnen

Chater N, Loewenstein G. (2023) The i-frame and the s-frame: How focusing on individual-level solutions has led behavioral public policy astray. Behavioral and Brain Sciences, 46, e147: 1–84. doi:10.1017/ S0140525X22002023

Artikel sugar tax in de Los Angeles Times: https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2010-feb-07-la-na-soda-tax7-2010feb07-story.html

Artikel 10 jaar Stoptober: https://www.ad.nl/binnenland/sinds-stoptober-zijn-al-ruim-600-000-mensen-van-sigaret-af-je-sleept-elkaar-er-doorheen~acab969e/

Bekijk hier het overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen. 

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Met veel plezier terugdenken aan dat ene feestje op de middelbare school en tegelijkertijd een gevoel van weemoed ervaren omdat die tijd voorbij is (en nooit meer terugkomt), dat is nostalgie. In deze aflevering bespreken we de positieve psychologische effecten van nostalgie en ook hoe nostalgie in de politiek en reclame ingezet kan worden om ons te beïnvloeden. Verder staan we stil bij archeologisch onderzoek naar nostalgie en natuurlijk hebben we het ook over waar wij zelf nostalgisch van worden. 

Onderzoek: Dr. Anita Eerland, prof.dr. Rolf Zwaan

Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland

Muziek: Rolf Zwaan

Bronnen

Juhl, J., & Biskas, M. (2023). Nostalgia: An impactful social emotion. Current Opinion in Psychology, 49: 101545.

Knight, M.G. (2023). Nostalgia in the prehistoric archaeological record. Current Opinion in Psychology, 49: 101560.

Lammers, J. (2023). Collective nostalgia and political ideology. Current Opinion in Psychology, 49: 101607.

Leunissen, J.M. (2023). Diamonds and rust: The affective ambivalence of nostalgia. Current Opinion in Psychology, 49: 101541.

Weingarten, E., & Wei, Ziwei (2023). Nostalgia and consumer behavior. Current Opinion in Psychology, 49:101555. 

Wohl, M.J.A., Stefaniak, A., & Smeekes, A. (2023). Current Opinion in Psychology, 49: 101542.

In eerdere afleveringen hebben we ook gesproken over self-(dis)continuïteit (afl. 45) en de illusie van moreel verval (het gevoel dat vroeger alles beter was, afl. 77). Bekijk hier het overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen. 

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Dat de aarde plat is en zich onder een koepel bevindt is een bekend voorbeeld van een complotverhaal. Om te begrijpen hoe het geloof hierin tot stand komt, is het belangrijk om aanhangers van dit verhaal te spreken en waar kan dat beter dan op het internationale congres voor Flat Earthers (mensen die geloven dat de aarde plat is)? In deel 2 van de aflevering “De psychologie van de de platte aarde” gaan we verder met het bespreken van een wetenschappelijk artikel waarvan één van de auteurs het Flat Earth International Conference heeft bezocht. De belangrijkste vraag die we beantwoorden is hoe groepsprocessen het geloof in complotverhalen in stand kunnen houden en zelfs versterken.

Onderzoek: Dr. Anita Eerland, prof.dr. Rolf Zwaan

Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland

Muziek: Rolf Zwaan

Thema’s van de podcast: https://rolfzwaan.blogspot.com/2023/02/themas-van-de-podcast.html

Bronnen

Fernbach, P.M., & Bogard, J.E. (2023). Conspiracy theory as individual and group behavior: Observations from the Flat Earth International Conference. Topics in Cognitive Science, 1-19. DOI: 10.1111/tops.12662

NTR Focus Complotdenken tv uitzending: https://ntr.nl/site/tekst/NTR+Wetenschap/117

NTR Focus Complotdenken podcast aflevering 1: https://www.nporadio1.nl/podcasts/focus-wetenschap/91476/1-complotdenken-1-het-konijnenhol-in-s02

NTR Focus Complotdenken podcast aflevering 2: https://www.nporadio1.nl/podcasts/focus-wetenschap/91828/2-complotdenken-2-het-complotbrein-s02

In eerdere afleveringen kwamen complotverhalen en complotdenkers ook uitgebreid aan bod. Bekijk hier het overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Dat de aarde plat is en zich onder een koepel bevindt is een bekend voorbeeld van een complotverhaal. Om te begrijpen hoe het geloof hierin tot stand komt, is het belangrijk om aanhangers van dit verhaal te spreken en waar kan dat beter dan op het internationale congres voor Flat Earthers (mensen die geloven dat de aarde plat is)? In deze aflevering bespreken we een wetenschappelijk artikel dat - op basis van de ervaringen van één van de auteurs op dit congres (en zijn interactie met de aanwezigen) - met belangrijke inzichten komt om richting te geven aan het onderzoek naar (het geloof in) complotverhalen. We hebben hier zoveel over te vertellen dat we volgende week vrolijk verder gaan met deel 2. 

Onderzoek: Dr. Anita Eerland, prof.dr. Rolf Zwaan

Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland

Muziek: Rolf Zwaan

Thema’s van de podcast: https://rolfzwaan.blogspot.com/2023/02/themas-van-de-podcast.html

Bronnen

Fernbach, P.M., & Bogard, J.E. (2023). Conspiracy theory as individual and group behavior: Observations from the Flat Earth International Conference. Topics in Cognitive Science, 1-19. DOI: 10.1111/tops.12662

NTR Focus Complotdenken tv uitzending: https://ntr.nl/site/tekst/NTR+Wetenschap/117

NTR Focus Complotdenken podcast aflevering 1: https://www.nporadio1.nl/podcasts/focus-wetenschap/91476/1-complotdenken-1-het-konijnenhol-in-s02

NTR Focus Complotdenken podcast aflevering 2: https://www.nporadio1.nl/podcasts/focus-wetenschap/91828/2-complotdenken-2-het-complotbrein-s02

Uscinski, J., Enders, A., Klofstad, C., Seelig, M., Drochon, H., Premaratne, K., & Murthi, M. (2022). Have beliefs in conspiracy theories increased over time? PLoS ONE 17(7): e0270429. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0270429

In eerdere afleveringen kwamen complotverhalen en complotdenkers ook uitgebreid aan bod. Bekijk hier het overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen. 

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Tijdens de zomer bespreken we om de week een film die gaat over één van de thema’s die we in onze podcast behandelen. Vandaag bespreken we de film Still Alice (2014) waarin de hoofdpersoon, Alice, kort na haar 50e verjaardag de diagnose #Alzheimer krijgt. De film gaat over de uitdagingen waar zij en haar familie mee te maken krijgen tijdens het verloop van de ziekte. Hoewel deze thematiek natuurlijk over het #geheugen gaat, is er ook een sterke link met #identiteit. Hoe lang blijft Alice still Alice? Heb je de film (nog) niet gezien, dan kun je hier lezen hoe je deze kunt bekijken. Je vindt hier ook een samenvatting van de film.

Benieuwd in welke afleveringen we het al over het geheugen en identiteit hebben gehad? Bekijk dan hier het overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen. 

Bronnen

Overzicht van de huidige stand van zaken rondom Alzheimer, National Institute on Aging:

https://www.nia.nih.gov/health/alzheimers-disease-fact-sheet

Overzicht vragen Mini-Mental State Examination (MMSE): https://meetinstrumentenzorg.nl/wp-content/uploads/instrumenten/MMSE-meetinstr-gestand.pdf

Onderzoek: Dr. Anita Eerland, prof.dr. Rolf Zwaan

Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland

Muziek geschreven en gespeeld door Rolf Zwaan

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Tijdens de zomer bespreken we om de week een film die gaat over één van de thema’s die we in onze podcast behandelen. Vandaag bespreken we de film Her (2013) waarin de hoofdpersoon, Theodore, een relatie krijgt met Samantha, een operating system. Hoewel niet iedereen in zijn omgeving deze relatie ziet zitten, lijkt Theodore gelukkiger dan ooit. Dat leidt tot de vraag hoe ver je met AI kunt gaan en hoe ver je zou moeten willen gaan. Heb je de film (nog) niet gezien, dan kun je hier lezen hoe je deze kunt bekijken. Je vindt hier ook een samenvatting van de film.

Benieuwd in welke afleveringen we het al over AI hebben gehad? Bekijk dan hier het overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen. 

Onderzoek: Dr. Anita Eerland, prof.dr. Rolf Zwaan

Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland

Muziek: Rolf Zwaan

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.