Drang naar Samenhang

Ondanks vrij veel wetenschappelijk bewijs voor en consensus over klimaatverandering (en de rol van de mens daarbij) zijn er mensen die niet in klimaatverandering geloven. Vaak wordt er gedacht dat iemands politieke voorkeur een belangrijke rol speelt in het wel of niet geloven in klimaatverandering, maar is dat wel zo? In deze aflevering bespreken we recent onderzoek dat de invloed van politieke voorkeur en eerdere overtuigingen van mensen los van elkaar bestudeerd. Daarnaast bespreken we wat - volgens dit recente onderzoek - de rol is van redeneren op het geloof in klimaatverandering. 

Muziek: Rolf Zwaan

Bron

Bago, B., Rand, D.G., & Pennycook, G., (2023). Reasoning about climate change. PNAS Nexus, 2(5). https://doi.org/10.1093/pnasnexus/pgad100

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Intuitief hebben we allemaal waarschijnlijk wel een (lichte?) voorkeur voor bepaalde talen. Maar kun je met wetenschappelijk onderzoek vaststellen of er sprake is van een universele voorkeur? En zo ja, kun je dan vaststellen door welke klanken (of combinaties hiervan) dit komt? We bespreken een recent artikel waarin op zoek werd gegaan naar een antwoord op deze vragen. Daarnaast hebben we het over talen uit science fiction en fantasyfilms (zoals Klingon en Elvish), Rolfs zangervaring en onze persoonlijke voorkeuren voor talen (en stemmen). 

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Ons geheugen is niet feilloos. We onthouden lang niet alles wat we meemaken. Dat is aan de ene kant fijn, want dan kan je die ene gênante ervaring vergeten. Aan de andere kant kan het heel vervelend zijn als je bijvoorbeeld vergeten bent dat je iemand al eens eerder hebt ontmoet. Naast het vergeten van gebeurtenissen die we hebben meegemaakt, kunnen we ook herinneringen hebben aan gebeurtenissen die we niet hebben meegemaakt. Dit worden valse herinneringen genoemd. Uit al wat ouder onderzoek blijkt dat je mensen door middel van suggestieve vragen zo’n valse herinnering kan laten aanmaken. Zo kan je mensen laten geloven dat zij als kind ooit verdwaald zijn geraakt in een winkelcentrum en vertellen ze vervolgens in geuren en kleuren over hun (valse!) herinnering aan deze gebeurtenis. Recent heeft een aantal andere onderzoekers dit oorspronkelijke onderzoek nog eens over gedaan. De resultaten van die studie bespreken we in deze aflevering. 

Muziek: Rolf Zwaan

Bron

Murphy, G., Dawson, C.A., Huston, C., Ballantyne, L., Barrett, E., Cowman, C.S., Fitzsimons, C., Maher, J., Ryan K.M., & Greene, C.M. (2023). Lost in the mall again: A preregistered replication and extension of Loftus & Pickrell (1995). Memory, DOI: 10.1080/09658211.2023.2198327

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Geen date plannen op vrijdag de 13e, niet onder een ladder door lopen en toch maar even afkloppen - op ongelakt hout - als je als Feyenoord-fan uitspreekt dat ‘we’ dit jaar landskampioen worden. Zomaar wat voorbeelden van bijgeloof. Maar wat is bijgeloof nu eigenlijk? En hoe verschilt bijgeloof van geloof? Daarover gaan we in gesprek. Ook bespreken we recent onderzoek naar bovennatuurlijke verklaringen onder ruim 100 samenlevingen. Hoe groot is de kans dat een samenleving zoiets als een natuurramp toeschrijft aan een hogere macht? En hebben sociale verschijnselen, bijvoorbeeld oorlogsvoering, evenveel kans om aan een hogere macht toegeschreven te worden? Je hoort het allemaal in deze aflevering. 

Muziek: Rolf Zwaan (& Stevie Wonder)

Bron

Jackson, J.C., Dillion, D., Bastian, B. et al. (2023). Supernatural explanations across 114 societies are more common for natural than social phenomena. Nature Human Behaviour. https://doi.org/10.1038/s41562-023-01558-0

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Het is Pasen, dus in deze aflevering van Drang naar Samenhang duiken we in (het begrijpen van) rituelen en tradities rondom feestdagen. Dit is een paasupdate van aflevering 50, dus met speciale aandacht voor Pasen. Wat maakt iets een ritueel? Wat zijn mogelijke functies van rituelen? En hoe zijn rituelen anders dan gewoontes, scripts en tradities? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek proberen we deze vragen te beantwoorden. Daarnaast bespreken we enkele opvallende tradities rondom Pasen en Kerst uit landen om ons heen. 

Muziek: Rolf Zwaan

Bronnen

Hobson, N. M., Schroeder, J., Risen, J. L., Xygalatas, D., & Inzlicht, M. (2018). The Psychology 

of Rituals: An Integrative Review and Process-Based Framework. Personality and Social 

Psychology Review, 22(3), 260–284. https://doi-org.eur.idm.oclc.org/10.1177/1088868317734944

Verhaal David Sedaris over tradities met Pasen: https://www.youtube.com/watch?v=N5apZmwR9UI

Blog post Rolf Zwaan over promotieplechtigheid in Finland: https://rolfzwaan.blogspot.com/2013/07/let-sabers-rattle-cross-cultural.html

De Zweedse kerstgeit: https://www.christmaholic.nl/julbocken-de-scandinavische-kerstgeit/

Extra poppetje in de Spaanse kerststal: https://en.wikipedia.org/wiki/Caganer

Dagen rondom Pasen uitgelegd: ​​https://www.nu.nl/binnenland/6258406/van-aswoensdag-tot-pinksteren-de-dagen-rond-pasen-uitgelegd.html

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Taalgebruik is heel persoonlijk en kan iets vertellen over de identiteit van de spreker of schrijver. Maar kun je ook - door heel goed naar iemands taalgebruik te kijken - iets meer te weten komen over de heimelijke bedoelingen van een schrijver? Is het bijvoorbeeld mogelijk om door taalgebruik te analyseren onderscheid te maken tussen écht nieuws (bedoeld om te informeren) en desinformatie (bedoeld om te misleiden)? Over die interessante vraag buigen we ons in deze aflevering.

Muziek: Rolf Zwaan

Bronnen

Grieve, J., & Woodfield, H. (2023). The Language of Fake News. Cambridge University Press. DOI: 10.1017/9781009349161

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Om efficiënt informatie te kunnen verwerken maken we (onbewust) gebruik van allerlei trucjes, ook wel biases of vooroordelen genoemd. Recent onderzoek laat zien dat een aantal van die trucjes gebaseerd is op dezelfde onderliggende overtuigingen. Zo leidt de overtuiging dat wij zelf en onze ervaringen een goed referentiepunt zijn tot allerlei onbewuste aannames over het gedrag van anderen. In deze aflevering bespreken we allerlei vooroordelen over onszelf en anderen en gaan we in op de overtuigingen die daaraan ten grondslag liggen. 

Muziek: Rolf Zwaan

Bronnen

Oeberst, A., & Imhoff, R. (2023). Toward parsimony in bias research: A proposed common framework of belief-consistent information processing for a set of biases. Perspectives on Psychological Science. https://doi.org/10.1177/17456916221148147

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Empathie wordt gezien als fundament van veel positieve gedragingen. Zo zouden we door empathie geneigd zijn anderen te helpen. Een gebrek aan empathie wordt geassocieerd met negatieve situaties zoals misdaad en oorlog. Toch is empatisch zijn niet altijd alleen maar voordelig. Met andere woorden, er zit ook een schaduwzijde aan empathie. Over die schaduwzijde hebben we het in deze aflevering. 

Muziek geschreven en gespeeld door Rolf Zwaan

Bronnen

Bloom, P. (2017). Empathy and its discontents. Trends in Cognitive Sciences, 21, 24-31.

Davis, M.H. (1980). A multidimensional approach to individual differences in empathy. JSAS Catalog of Selected Documents in Psychology, 10, 85. 

Weisz, E., & Cikara, M. (2021). Strategic regulation of empathy. Trends in Cognitive Sciences, 25(3), 213-227. 

Interpersonal Reactivity Index https://fetzer.org/sites/default/files/images/stories/pdf/selfmeasures/EMPATHY-InterpersonalReactivityIndex.pdf

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

In deze aflevering gaan we in gesprek met Michiel van Elk, universitair hoofddocent aan de Universiteit van Leiden. Michiel heeft in het verleden onderzoek gedaan naar taal en handelen, daarna naar religie en nu houdt hij zich bezig met de vraag wat er in ons brein gebeurt onder invloed van psychedelica. Over dit onderzoek én zijn persoonlijke ervaringen met psychedelica schreef Michiel een boek. Wat weten we over de werking van psychedelica? En wat leert dergelijk onderzoek ons over het begrijpen van de wereld?

Muziek: Rolf Zwaan

Bronnen

Goodden, J. (2017). Riding so high: The Beatles and Drugs. New York: Pearl and Pepper.

Van Elk, M. (2021). Een nuchtere kijk op psychedelica: wat de wetenschap ons kan leren over geestverruiming. Das Mag Uitgeverij B.V. 

van Elk, M., & Fried, E.I. (2023, March 10). History repeating: A roadmap to address common problems in psychedelic science. https://doi.org/10.31234/osf.io/ak6gx

Een Nuchtere Kijk playlist

https://open.spotify.com/playlist/3ne9HAWuE915cbNSAGxl8p?si=a93f86edaeef450b

Artikel Groene Amsterdammer

https://www.groene.nl/artikel/beperkingen-bij-geestverruimers

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Wanneer we met een activiteit bezig zijn, zoals de auto wassen of een tentamen maken, kunnen allerlei omgevingsfactoren ons afleiden. Maar ook onze eigen gedachten kunnen dat doen en dit wordt mind-wandering of dagdromen genoemd. In deze aflevering bespreken we op basis van psychologisch onderzoek hoe dagdromen onze gedachten en gevoelens beïnvloedt, of mindfulness een effect heeft op onze neiging tot dagdromen en welke voordelen er aan dagdromen kunnen zitten. 

Muziek: Rolf Zwaan

Bronnen

Kieran CR Fox, Roger E Beaty, (2019). Mind-wandering as creative thinking: neural, psychological, and theoretical considerations, Current Opinion in Behavioral

Sciences, 27.

Poerio, G. L., and Smallwood, J. (2016), Daydreaming to navigate the social world: What we know, what we don't know, and why it matters. Social and Personality Psychology Compass, 10. 605– 618.

Schooler, J.W., Mrazek, M.D., Franklin, M.S., Baird, B., Mooneyham, B.W., Zedelius, C., & Broadway, J.M. (2014). Chapter one - The middle way: Finding the balance between mindfulness and mind-wandering. Psychology of Learning and Motivation, 60, 1-33. 

Smallwood, J. & Schooler, J. (2015). The Science of Mind Wandering: Empirically Navigating the Stream of Consciousness. Annual Review of Psychology 66, 487-518

Zwaan, R.A., & Truitt, T.P. (1998). Smoking urges affect language processing. Experimental and Clinical Psychopharmacology, 6, 325-330.  

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.