Drang naar Samenhang

Dit is een update van aflevering 42 waarin we aan het eind recent onderzoek naar zogenaamde dark patterns van webwinkels bespreken en daarmee enkele van onze eerdere vragen beantwoorden.

Een artikel gekocht dat we niet echt nodig hebben? Een abonnement afgesloten voor iets waar we nauwelijks gebruik van maken? Of een donatie gedaan terwijl we dat eigenlijk niet wilden? We vallen allemaal wel eens ten prooi aan de overtuigingstechnieken van een ander. Maar welke technieken zijn er zoal? Hoe werken ze? En hoe kunnen we ons ertegen wapenen? Aan de hand van psychologisch onderzoek proberen we deze vragen te beantwoorden.

Muziek geschreven en gespeeld door Rolf Zwaan

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

In twee eerdere afleveringen hebben we uitgebreid over ChatGPT gesproken. We gingen in op de vraag wat ChatGPT is, of ChatGPT kan begrijpen en wat we weten vanuit wetenschappelijk onderzoek over ChatGPT. En toen was daar Bing, een A.I. die teksten genereert en een zoekmachine in één. Tot nu toe kon slechts een select gezelschap Bing testen, waaronder Kevin Roose, een columnist van de New York Times. Hij raakte er na een interactie met Bing (of eigenlijk Sidney) van overtuigd dat het grote gevaar van dergelijke chatbots zit in hun vermogen om mensen te helpen anderen te beïnvloeden. Hoe hij tot die conclusie komt en hoe bizar zijn interactie met Bing/Sidney is geweest, bespreken we in deze aflevering. 

Muziek: Rolf Zwaan

Bronnen

Bostrom, N. (2012). The superintelligent will: Motivation and instrumental rationality in advanced artificial agents. Minds and Machines, 22(2).

Roose, K. (February 17, 2023). A conversation with Bing’s chatbot left me deeply unsettled. New York Times. 

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Er valt nog veel meer over ChatGPT te vertellen dan wat we in de vorige aflevering deden, dus ook in deze aflevering van Drang Naar Samenhang staat dit nieuwe AI programma centraal. We bespreken twee zeer recente wetenschappelijke studies naar ChatGPT. In één studie wordt onder andere gekeken naar het soort problemen dat mensen goed op kunnen lossen maar waar ChatGPT moeite mee heeft. De andere studie onderzoekt of het mogelijk is om teksten die gegenereerd zijn door ChatGPT te onderscheiden van teksten die mensen hebben geschreven. 

Muziek: Rolf Zwaan

Bronnen

Borji, A, (2023, February 6). A Categorical Archive of ChatGPT Failures. 

https://www.arxiv-vanity.com/papers/2302.03494/

Markowitz, D. M., Hancock, J., & Bailenson, J. (2023, January 30). Linguistic Markers of AI-Generated Text Versus Human-Generated Text: Evidence from Hotel

Reviews and News Headlines. https://doi.org/10.31234/osf.io/mnyz8

O’Connor, S., &  ChatGPT (2023). Open artificial intelligence platforms in nursing education: Tools for academic progress or abuse?, Nurse Education in Practice, 66.

https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1471595322002517?via%3Dihub

Blogpost Rolf: https://rolfzwaan.blogspot.com/2023/02/themas-van-de-podcast.html

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

De laatste tijd is er veel ophef geweest rondom de lancering van ChatGPT, de nieuwste versie van een AI-tool die zelf teksten kan genereren en vragen kan beantwoorden. Soms slaat ChatGPT de plank volledig mis, op andere momenten komt het programma verrast ‘intelligent’ uit de hoek. Maar wat begrijpt ChatGPT nu wel, en wat niet? Moeten we ons zorgen maken? Of kunnen we hier juist - als samenleving - ons voordeel mee doen? In deze aflevering van Drang naar Samenhang proberen we deze vragen te beantwoorden. 

Muziek: Rolf Zwaan

Meer over dit onderwerp

https://garymarcus.substack.com/p/how-come-gpt-can-seem-so-brilliant

https://irisvanrooijcogsci.com/2023/01/29/critical-lenses-on-ai/

https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/bedenkingen-bij-chatgpt-zakken-we-weg-in-een-moeras-van-desinformatie~bdbf96a5/

Het nummer van Polyphia: https://www.youtube.com/watch?v=Z5NoQg8LdDk&ab_channel=Polyphia

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Niet meer weten waar je je huissleutel hebt gelaten, niet op de naam van je collega kunnen komen, of juist dat product vergeten te kopen waarvoor je naar de supermarkt was gegaan. Vergeten zien we vaak als iets vervelends en dus negatiefs. Toch hebben psychologen een aantal voordelen van vergeten weten te vinden, om precies te zijn zeven. Deze zeven voordelen van vergeten bespreken we in deze aflevering.  

Muziek: Rolf Zwaan

Bronnen

Fawcett, J.M., & Hulbert, J.C. (2020). The many faces of forgetting: Toward a constructive view of forgetting in everyday life. Journal of Applied Research in Memory and Cognition, 9, 1-18. https://doi.org/10.1016/j.jarmac.2019.11.002

Shaw, E.V., & Loftus, E.F. (2020). Punishing the crime of forgetting. Journal of Applied Research in Memory and Cognition, 9, 24-28. https://doi.org/10.1016/j.jarmac.2019.11.003

RAT test: https://www.rug.nl/hrm-ob/projecten/creativity/tools/

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Mensen die geloven in complotverhalen worden soms neergezet als mensen die paranoïde zouden zijn. Maar wat wordt daarmee bedoeld? En is het geloven in complotverhalen dan hetzelfde als het hebben van paranoïde gedachten? In deze aflevering bespreken we aan de hand van recent psychologisch onderzoek de overeenkomsten en verschillen tussen het geloof in complotverhalen en het hebben van paranoïde gedachten. 

Muziek: Rolf Zwaan

Bronnen

Greenburgh, A.,, & Raihani, N.J. (2022). Paranoia and conspiracy thinking. Current Opinion in Psychology, 47. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2022.101362

Velig, W., Sizoo, B., van Buuren, J., van den Berg, C., Sewbalak, W., Pijnenborg, G.H.M., Boonstra, N., Castelein, S., & van der Meer, L. (2021). Zijn complotdenkers psychotisch? Een vergelijking tussen complottheorieën en paranoïde wanen. Tijdschrift voor Psychiatrie, 63, 775-781. 

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Wanneer we een vraag willen beantwoorden kunnen we informatie ophalen uit ons eigen geheugen, iemand in onze omgeving naar het antwoord vragen of het internet raadplegen. Bepaalde eigenschappen van het internet maken dat we steeds vaker onze toevlucht zoeken tot deze immens grote bron aan informatie. Zo vinden we meestal vrij snel de informatie die we nodig hebben. Aan de andere kant is de bron van de informatie op het internet niet altijd duidelijk en kan informatie snel veranderen. Nu we steeds meer op het internet vertrouwen als onze bron voor informatie, rijst de vraag of dit gevolgen heeft voor ons geheugen. Aan de hand van recent psychologisch onderzoek proberen we deze vraag te beantwoorden. 

Muziek: Rolf Zwaan

Bronnen

Clark, A., & Chalmers, D.J. (1998). "The extended mind". Analysis, 58, 7–19. doi:10.1093/analys/58.1.7. JSTOR 3328150.

Marsh, E., & Rajaram, S. (2019). The digital expansion of the mind: Implications of internet usage for memory and cognition. Journal of Applied Research in Memory and Cognition, 8, 1-14. 

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

We zitten met z’n allen in een sociale versnelling. Door technologische ontwikkelingen kunnen we ons sneller verplaatsen, sneller communiceren en produceren dan vroeger. Trends volgen elkaar in rap tempo op en we proppen steeds meer activiteiten in een dag. Wat heeft dit voor gevolgen voor onze individuele, maar ook collectieve aandacht? En wat voor bewijs is er vanuit wetenschappelijk onderzoek voor deze sociale versnelling? In deze aflevering van Drang naar Samenhang proberen we deze vragen te beantwoorden. 

Muziek: Rolf Zwaan

Bronnen

Lorenz-Spreen, P., Mønsted, B.M., Hövel, P. et al. (2019). Accelerating dynamics of collective attention. Nature Communications, 10, 1759. https://doi-org.eur.idm.oclc.org/10.1038/s41467-019-09311-w

Wolf, F., Lehmann, S., & Lorenz-Spreen, P. (2022). Successive cohorts of Twitter users show increasing activity and shrinking content horizons. Journal of Quantitative Description: Digital Media, 2, 1-36.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Dit is een update van aflevering 24 met een nieuwe intro (waarin Rolf ontmaskerd wordt als iemand die stiekem opnamen maakt) en de toegevoegde bespreking van een recent artikel.

We hebben het in eerdere afleveringen van deze podcast gehad over hoe wij onszelf, anderen en (complexe) gebeurtenissen begrijpen. Maar hoe zit het met de ruimte waarin wij ons bevinden en waarin deze gebeurtenissen plaatsvinden? Hoe begrijpen we die eigenlijk? Zijn we daar - net als andere dieren - goed in? Taxichauffeurs in Londen in ieder geval wel--die kennen de hele stad uit hun hoofd. Hoe hebben zij dit geleerd? En heeft ons gebruik van een GPS invloed op hoe wij de ruimte om ons heen begrijpen? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen.

Meer over het begrijpen van kaarten vind je in Hoofdstuk 3 van het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie van het Begrijpen. 

Bronnen

Sea Hero Quest https://citizensciencegames.com/games/sea-hero-quest/

Farzanfar, D., Spiers, H.J., Moscovitch, M. et al. (2022). From cognitive maps to spatial schemas. Nature Reviews Neuroscience https://doi-org.eur.idm.oclc.org/10.1038/s41583-022-00655-9

Griesbauer, E.-M., Manley, E., Wiener, J. M., & Spiers, H. J. (2022). London taxi drivers: A review of neurocognitive studies and an exploration of how they build their cognitive map of London. Hippocampus, 32(1), 3–20. https://doi.org/10.1002/hipo.23395

Peer, M., Brunec, I.K., Newcombe, N.S., & Epstein, R.A. (2021). Structuring knowledge with 

cognitive maps and cognitive graphs. Trends in Cognitive Sciences, 25(1), 37-54. 

Weisberg, S.M., Schinazi, V.R., Newcombe, N.S., Shipley, T.F., & Epstein, R.A. (2014). Variations in cognitive maps: Understanding individual differences in navigation. Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition, 40(3), 669–682. https://doi.org/10.1037/a0035261

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Dit is een herhaling van aflevering 10 met een update over het meest recente onderzoek naar dit onderwerp (Quinlan et al., 2022).

Lezen heeft allerlei positieve effecten op de taalontwikkeling van kinderen. Meer recent zijn onderzoekers geïnteresseerd geraakt in mogelijke andere positieve effecten van lezen. In deze aflevering gaan we in op één zo’n mogelijk effect. Rolf en Anita proberen aan de hand van recente wetenschappelijke literatuur de vraag te beantwoorden of je van het lezen van literatuur socialer wordt.  

Meer over de signaaldetectietheorie vind je in Hoofdstuk 15 van het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie van het Begrijpen. 

Bronnen

Brysbaert, M., Sui, L., Dirix, N., & Hintz, F. (2020). Dutch Author Recognition Test. Journal of Cognition, 3(1), 6. DOI: http://doi.org/10.5334/joc.95

Kidd, D. C., Castano, E. (2013). Reading literary fiction improves theory of mind. Science, 342, 377–380. doi:10.1126/science.1239918

Van Kuijk, I., Verkoeijen, P., Dijkstra, K., Zwaan, R. A. (2018). The effect of reading a short passage of literary fiction on theory of mind: A replication of Kidd and Castano (2013). Collabra: Psychology, 4, 7. https://doi.org/10.1525/collabra.117

Lenhart, J., Dangel, J., & Richter, T. (2020). The relationship between lifetime book reading and empathy in adolescents: Examining transportability as a moderator. Psychology of Aesthetics, Creativity, and the Arts. https://doi.org/10.1037/aca0000341

Mar, R. A., Oatley, K., Hirsh, J. dela Paz, J., & Peterson, J. B. (2006). Bookworms versus nerds: Exposure to fiction versus non-fiction, divergent associations with social ability,and the simulation of fictional social worlds. Journal of Research in Personality, 40,

694–712. https://doi.org/10.1016/j.jrp.2005.08.002

Quinlan, J. A., Padgett, J. K., Khajehnassiri, A., & Mar, R. A. (2022, October 20). Does a Brief  Exposure to Literary Fiction Improve Social Ability? Assessing the Evidential Value of  Published Studies With a p-Curve. Journal of Experimental Psychology: General. Advance online publication. http://dx.doi.org/10.1037/xge0001302

Zwaan, R.A., Etz, A., Lucas, R.E., & Donnellan, M.B. (2018). Making replication mainstream. 

Behavioral and Brain Sciences, 41, E120. https://doi:10.1017/S0140525X17001972 

Met speciale dank aan Lynn Eekhof voor een overzicht van recente literatuur over dit onderwerp.

Muziek geschreven en gespeeld door Rolf Zwaan

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.