Drang naar Samenhang

In deze extra feestelijke - 50e - aflevering van Drang naar Samenhang duiken we in (het begrijpen van) rituelen en tradities rondom feestdagen. Wat maakt iets een ritueel? Wat zijn mogelijke functies van rituelen? En hoe zijn rituelen anders dan gewoontes, scripts en tradities? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek proberen we deze vragen te beantwoorden. Daarnaast bespreken we enkele opvallende tradities rondom de kerst uit landen om ons heen. Fijne feestdagen!

Muziek: Rolf Zwaan

Bronnen

Hobson, N. M., Schroeder, J., Risen, J. L., Xygalatas, D., & Inzlicht, M. (2018). The Psychology  of Rituals: An Integrative Review and Process-Based Framework.

Personality and Social Psychology Review, 22(3), 260–284. https://doi-org.eur.idm.oclc.org/10.1177/1088868317734944

Verhaal David Sedaris over tradities met Pasen: https://www.youtube.com/watch?v=N5apZmwR9UI

Blog post Rolf Zwaan over promotieplechtigheid in Finland: https://rolfzwaan.blogspot.com/2013/07/let-sabers-rattle-cross-cultural.html

De Zweedse kerstgeit: https://www.christmaholic.nl/julbocken-de-scandinavische-kerstgeit/

Extra poppetje in de Spaanse kerststal: https://en.wikipedia.org/wiki/Caganer

Geluid vuurwerk: salamisound.com

Opname blazersensemble: Rolf Zwaan

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Schandalen bij Facebook, chaos bij Twitter. Ondanks deze berichten, lijkt het aantal social media kanalen en gebruikers nog altijd toe te nemen. In een recent artikel in The Atlantic wordt echter het einde van sociale media aangekondigd. Dit einde zou onder andere voortkomen uit de kwaliteit en de kwantiteit van onze online relaties. Wat is daarmee aan de hand? En hoe kunnen die de ondergang van sociale media betekenen? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek proberen we deze vragen te beantwoorden.

Muziek geschreven en gespeeld door Rolf Zwaan

Bronnen

Bogist, I. (2022). The Age of Social Media Is Ending. It never should have begun. The Atlantic (November 10).

https://www.theatlantic.com/technology/archive/2022/11/twitter-facebook-social-media-decline/672074/

Lindenfors P., Wartel A., & Lind J. (2021). ‘Dunbar's number’ deconstructed. Biology Letters.172021015820210158 http://doi.org/10.1098/rsbl.2021.0158

Pennington, N. (2020). Quitting social media: a qualitative exploration of communication outcomes. Qualitative Research Reports in Communication, 1–9. doi:10.1080/17459435.2020.1817140 

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

We doen het gemiddeld drie keer per dag, tussendoortjes buiten beschouwing gelaten: eten. Wat er op ons bord belandt hangt van veel verschillende factoren af. Zo moet ons eten lekker zijn en er zo uit zien, maar speelt onze sociale omgeving ook een belangrijke rol. Je zou denken dat we ook belang (zouden moeten) hechten aan de voedingswaarde en de impact van ons voedsel op het klimaat. Toch gaan we niet massaal aan de insectenburger. Hoe komt dat? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek proberen we deze vraag te beantwoorden.

Muziek geschreven en gespeeld door Rolf Zwaan

Bronnen

Onwezen, M.C., Bouwman, E.P., Reinders, M.J., & Dagevos, H. (2021). A systematic review on consumer acceptance of alternative proteins: Pulses, algae, insects, plant-based meat alternatives, and cultured meat. Appetite, 159, https://doi.org/10.1016/j.appet.2020.105058

Schouteten, J.J., De Steur, H., De Pelsmaeker, S., Lagast, S., Juvinal, J.G., De Bourdeaudhuij, I., Verbeke, W., & Gellynck, X. (2016). Emotional and sensory profiling of insect-, plant- and meat-based burgers under blind, expected and informed conditions. Food Quality and Preference, 52, 27-31. https://doi.org/10.1016/j.foodqual.2016.03.011

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

We hebben het al vaker gehad over het belang van ons autobiografisch geheugen - het hebben van herinneringen aan gebeurtenissen die we hebben meegemaakt. Waar we het nog niet over hebben gehad is dat er grote individuele verschillen zijn in de hoeveelheid autobiografische herinneringen die iemand heeft en de levendigheid daarvan. Zo zijn er mensen die zich amper gebeurtenissen uit hun verleden kunnen herinneren en zijn er mensen die aan bijna elke dag uit hun leven levendige herinneringen hebben. Over deze twee uitersten gaan we het in deze aflevering hebben. Wat weten we over mensen met extreem weinig of veel herinneringen? En hoe helpt een verhaal van Jorge Luis Borges ons om beter te begrijpen wat de nadelen van een extreem goed geheugen zijn? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek proberen we deze vragen te beantwoorden.

Meer over schema’s en scripts vind je in Hoofdstuk 5 van het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie van het Begrijpen. 

Muziek: Rolf Zwaan

Bronnen

Borges, J.L. (1942/1982). Het onverbiddelijke geheugen van Funes. In: J.L. Borges, De Zahir (Amsterdam, De Bezige Bij, vert. Annie Sillevis).

Palombo, D.J., Sheldon, S., & Levine, B. (in press). Individual differences in autobiographical memory. Trends in Cognitive Sciences.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Hoewel we vandaag de dag natuurlijk niet precies dezelfde zijn als in ons verleden en ook niet precies dezelfde zullen zijn in de toekomst, streven we er wel naar om in de kern dezelfde te blijven. Dat wordt ons verlangen naar zelf-continuïteit genoemd. Waarom vinden we het zo fijn als er continuïteit zit in wie we zijn? En wat heeft het gebrek aan collectieve continuïteit te maken met de populariteit van de PVV en PvD? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek proberen we deze vragen te beantwoorden. Ook komen vogelbekdieren en Phil Collins aan de orde.

Meer over schema’s en scripts vind je in Hoofdstuk 5 van het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie van het Begrijpen. 

Muziek: Rolf Zwaan

Bron

Sedikides, C., Hong, E.K., & Wildschut, T. (2023). Self-continuity. The Annual Review of Psychology, 74, 10.1-10.29. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-032420-032236

Smeekes, A., Sedikides, C., & Wildschut, T. (2022). Collective nostalgia: Triggers and consequences for collective action intentions. British Journal of Social Psychology. DOI: 10.1111/bjso.12567

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Hoewel onzekerheid inherent is aan wetenschap, zijn er talloze onderwerpen waarover wetenschappelijke consensus bestaat. Denk maar aan de invloed van de mens op klimaatverandering of het bestaan van evolutie. Toch zijn er mensen die er - zeer stellig - meningen op na houden die tegen deze wetenschappelijke consensus in gaan. Heeft dit te maken met een gebrek aan kennis? En zo ja, waar komt die stelligheid dan vandaan? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek proberen we deze vragen te beantwoorden.

Meer over change blindness vind je in Hoofdstuk 9 van het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie van het Begrijpen. De illusion of explanatory depth wordt besproken in Hoofdstuk 10. Seezing, freezing en het bevestigingsvooroordeel (confirmation bias) komen terug in Hoofdstuk 14. 

Muziek: Rolf Zwaan

Bron

Light, N., Fernbach, P.M., Rabb, N., Geana, M.V., & Sloman, S.A. (2022). Knowledge overconfidence is associated with anti-consensus views on controversial scientific issues. Science Advances, 8, eabo0038.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Muziek: Rolf Zwaan

Bron

Prasad, D. & Bainbridge, W.A. (2022). The visual Mandela effect as evidence for shared and specific false memories across people. Psychological Science. https://doi.org/10.1177/09567976221108944

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

In tijden van crisis - zoals de corona crisis - vertrouwen we op wetenschappelijk bewijs om onze koers te bepalen. Welke maatregelen moeten we wel en welke moeten we niet nemen? In de vorige aflevering hebben we besproken wat wetenschappelijk bewijs nu eigenlijk is. En hoe mensen op basis daarvan tot verschillende inzichten komen. Het is duidelijk dat we als maatschappij niet altijd ons voordeel doen met wetenschappelijke inzichten. Hoe komt dat en wat zijn suggesties voor verbetering? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek proberen we deze vragen te beantwoorden.

Muziek: Rolf Zwaan

Bron

Engebretsen, E., & Baker, M. (2022). Rethinking Evidence in Times of Pandemics: Scientific vs. Narrative Rationality and Medical Knowledge Practices. Cambridge University Press.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.