Η ιστορία της Κυριακής

Έχει χαρακτηριστεί ως η μεγαλύτερη φυσική καταστροφή με την οποία βρέθηκε

αντιμέτωπη η χώρα μας στη νεότερη ιστορία της. Ο φρικτός καύσωνας του

1987 άφησε πίσω του επίσημα 1.300 νεκρούς, ωστόσο πολλοί είναι εκείνοι

που εκτιμούν ότι το πλήθος των θυμάτων ήταν υπερδιπλάσιο. Τον Ιούλιο

εκείνο η Αθήνα που «πλήρωσε» και το μεγαλύτερο τίμημα ήταν εντελώς

απροετοίμαστη για να διαχειριστεί τη μείζονα κατάσταση που προκλήθηκε.

Στο νέο επεισόδιο της «Ιστορίας της Κυριακής» η Ελίνα Φαρσάρη μιλά για

τα δραματικά εκείνα γεγονότα αλλά και για τις συνθήκες που επικρατούσαν.

Ο καύσωνας του ’87 υπήρξε η αφορμή για να θεσμοθετηθούν οι

προειδοποιήσεις του κρατικού μηχανισμού και οι οδηγίες προς τους πολίτες

για την αντιμετώπιση των συνεπειών από τις φυσικές καταστροφές.

Ελάχιστα είναι τα πράγματα που μας διδάσκει η σχολική ιστοριογραφία για την

Μαντώ Μαυρογένους. Η ηρωίδα αυτή του ’21 έδωσε το είναι της για την

επανάσταση, καταξόδεψε την τεράστια περιουσία της μέχρι τέλους και στη

συνέχεια συκοφαντήθηκε παραμερισμένη. Έφυγε μόνη και πάμφτωχη σε ένα

φιλικό σπίτι στην Πάρο σε ηλικία 44 χρόνων χωρίς ποτέ η πατρίδα να της

«ξεπληρώσει» τις υπηρεσίες της. Στο νέο επεισόδιο της «Ιστορίας της

Κυριακής» η Ελίνα Φαρσάρη ασχολείται με τη συγκλονιστική ιστορία της

Μαντώς Μαυρογένους και ξεδιπλώνει τις πτυχές του μεγάλου της έρωτα με

τον Δημήτριο Υψηλάντη. Η Μαυρογένους έζησε με πάθος, μια γυναίκα

δυναμική που προηγούνταν κατά πολύ της εποχής της. Πολεμήθηκε πολύ,

συκοφαντήθηκε, λοιδορήθηκε . Ακόμη και η ίδια η ιστοριογραφία δεν της

επιφύλαξε την αξία και την προσοχή που θα της άρμοζε. Αυτή εδώ είναι η

ιστορία της.

Καλή σας ακρόαση

Με ένα μυθολογικό επεισόδιο επιστρέφει η «Ιστορία της Κυριακής». Η Ελίνα

Φαρσάρη μας μιλά για τον μύθο του Προμηθέα και της Πανδώρας έτσι όπως

παρουσιάζεται μέσα από το έργο του επικού ποιητή Ησίοδου. Με τον μύθο

αυτό, ο οποίος έχει επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό την τέχνη σε πολλές

εκφάνσεις της και είναι ιδιαίτερα διαδεδομένος στον δυτικό πολιτισμό, οι

αρχαίοι Έλληνες θέλησαν να εντοπίσουν την αφορμή για την οποία το

ανθρώπινο γένος βρίσκεται αντιμέτωπο με όλα τα δεινά που το ταλαιπωρούν.

Το πιθάρι της Πανδώρας, και όχι το κουτί – όπως έχει επικρατήσει να

λέγεται – κρύβει στο εσωτερικό του στη συμβολική απάντηση στην αιώνια

αγωνία του ανθρώπου να αντιμετωπίσει το αναπόδραστο της μοίρας του.

Καλή σας ακρόαση

Με τον δημοσιογράφο Μανώλη Παντινάκη ο οποίος τα τελευταία χρόνια έχει αφιερώσει κάθε του δραστηριότητα στην ιστορική έρευνα συνομιλεί στο νέο επεισόδιο της «Ιστορίας της Κυριακής» η Ελίνα Φαρσάρη. Ο Μ. Παντινάκης αξιοποιώντας το οπλοστάσιο της δημοσιογραφικής έρευνας ασχολείται με την πιο απαιτητική ιστορική περίοδο στην Κρήτη, εκείνη της κατοχής, της αντίστασης, του εμφυλίου. Με συνεντεύξεις, μαρτυρίες και κυνήγι ντοκουμέντων ο δημοσιογράφος αποκαλύπτει άγνωστους ήρωες στην ενδοχώρα του νησιού και τους συστήνει στο κοινό μέσα από τα βιβλία του και τα ντοκιμαντέρ που δημιουργεί. Αφορμή για την πολύ ενδιαφέρουσα αυτή συζήτηση υπήρξε η κυκλοφορία του νέου τραγουδιού των Magic De Spell, του ροκ συγκροτήματος που μεσουράνησε στη δεκαετία του ’90. Το τραγούδι με τίτλο «Αν δεν ορίζεις εσένα» είναι μελοποιημένη ποίηση, με στίχους που γράφτηκαν σε στρατόπεδο συγκέντρωσης των Ναζί και σφράγισαν τους δεσμούς ανάμεσα σε ένα νεαρό Κρητικό και ένα νεαρό Γάλλο. Ο Μανώλης Παντινάκης αφηγείται τη συγκλονιστική ιστορία του τραγουδιού, την ιστορία δηλαδή του Τάκη Νινιδάκη και του Ζακ Νταρκ.

Δημοφιλή αντικείμενα της ποπ κουλτούρας. Τα χρησιμοποιούμε όλοι! Πώς όμως

προέκυψαν στην καθημερινότητά μας και έγιναν αναγνωρίσιμα ites του

σύγχρονου πολιτισμού; Από πού κρατάει η σκούφια τους; Στο επεισόδιο αυτό

η «Ιστορία της Κυριακής» ασχολείται με ένα ρούχο και ένα σνακ. Ο λόγος

για το μπλου τζιν και τα πατατάκια. Κατά μια συγκυρία και τα δύο

«γεννήθηκαν» την ίδια χρονιά, το 1853 πιο συγκεκριμένα, στην άλλη πλευρά

του Ατλαντικού. Η ιστορία τους έχει μεγάλο ενδιαφέρον αφού – όπως

γίνεται πολύ συχνά σ’ αυτές τις περιπτώσεις – η πραγματικότητα

μπερδεύεται με τους αστικούς μύθους. Καλή σας ακρόαση!

Πλησιάζει ο Μάρτης και ίσως να σκέφτεστε να φτιάξετε ή να αγοράσετε ένα

“μαρτάκι”, τον “Μάρτη” όπως είναι επίσημα η ονομασία του, το βραχιολάκι

εκείνο με τα λευκά και κόκκινα νήματα που μας έβαζαν στην παιδική μας

ηλικία για να “μη μας κάψει ο ήλιος”. Το έθιμο αυτό εξακολουθεί να

επιβιώνει στις μέρες μας και μάλιστα με μεγάλη συχνότητα. Ασφαλώς και

είναι ελληνικό, όπως λένε οι μελετητές και οι απαρχές του εντοπίζονται

στην αρχαιότητα καθώς θεωρείται μια συμβολική πρακτική στα Ελευσίνια

μυστήρια. Η “Ιστορία της Κυριακής” στο σημερινό επεισόδιο ασχολείται με

το έθιμο και την ιστορία του, έτσι όπως προσεγγίζεται από την επιστήμη

της λαογραφίας.

Η Μήδεια είναι ένα από τα πιο μισητά πρόσωπα της ελληνικής μυθολογίας,

λόγω της αποτρόπαιης διπλής παιδοκτονίας που αιώνες τώρα της έχει

καταλογιστεί. Το όνομά της είναι συνώνυμο της φρίκης, και

χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα για να προσδιορίσει τις γυναίκες εκείνες

που φέρνουν στον κόσμο παιδιά και για διάφορους λόγους τους κόβουν το

νήμα της ζωής. Τη Μήδεια παιδοκτόνο μας τη συνέστησε ο Ευριπίδης σε μία

από τις πιο συγκλονιστικές του τραγωδίες. Φυσικά, η Μήδεια είναι ένα

μυθικό πρόσωπο και η τραγωδία είναι θέατρο. Τι λένε, όμως, οι πηγές για

τη μάγισσα από την Κολχίδα που βρέθηκε στο πλευρό του Ιάσονα, προδόθηκε,

κυνηγήθηκε και σπιλώθηκε; Μήπως η εκδοχή της παιδοκτονίας επινοήθηκε; Ή

μήπως συνέβαινε κάτι άλλο; Το σίγουρο πάντως είναι ότι σύμφωνα με τον

μύθο τα παιδιά της Μήδειας και του Ιάσονα φονεύθηκαν άγρια. Από το χέρι

τίνος; Με ένα μυθολογικό θρίλερ ασχολείται στο σημερινό επεισόδιο η

«Ιστορία της Κυριακής» απαντώντας – με βάση τις πηγές – στο ερώτημα

«ποιος σκότωσε τελικά τα παιδιά της Μήδειας»;

Με μια ακόμη αμφιλεγόμενη ιστορική προσωπικότητα ασχολείται στο επεισόδιο

αυτό η «Ιστορία της Κυριακής». Αυτή τη φορά η Ελίνα Φαρσάρη μας

διηγείται τη βιογραφία της Λουκρητίας Βοργία, της γυναίκας που έμεινε

στη συλλογική μνήμη ως μια αδίστακτη και ψυχρή δολοφόνος, ως μια μοιραία

γυναίκα που εξόντωνε συζύγους και εραστές. Η Λουκρητία κατηγορήθηκε

ακόμη για ανάρμοστες σχέσεις με τον ίδιο τον πατέρα της και τον αδελφό

της, ενώ παντού ψιθυριζόταν ότι ήταν ακόλαστη! Και τελικά, ήταν έτσι

όντως; Γιατί στο τέλος της ζωής της, η γυναίκα αυτή επέδειξε μια

εντυπωσιακή ωριμότητα και διοίκησε τη Φερράρα με σθένος και δικαιοσύνη.

Ας την γνωρίσουμε όμως καλύτερα.

Πόσοι από σας έχετε διαβάσει τη ραψωδία Σ της Ιλιάδας; Στο νέο επεισόδιο της «Ιστορίας της Κυριακής» η Ελίνα Φαρσάρη μας ξεναγεί στο εκπληκτικά μαγικό εργαστήριο του Ηφαίστου, έτσι όπως μας περιγράφεται στο ομηρικό έπος. Τα ρομπότ του θεού της μεταλλουργίας και οι αυτόματες κατασκευές του μας εντυπωσιάζουν. Κυρίως επειδή όλα αυτά, που βρίσκονται τόσο κοντά στη δική μας πραγματικότητα, επινοήθηκαν από την ανθρώπινη φαντασία εκεί κάπου στον 8ο αιώνα π.Χ. Αν θέλετε κι εσείς να μάθετε πως ήταν τα δύο γυναικεία ρομπότ που είχε για βοηθούς ο θεός της φωτιάς, ακούστε το podcast που ακολουθεί!

Καλή σας ακρόαση!

Με μία εξαιρετικά αμφιλεγόμενη προσωπικότητα του παρελθόντος ασχολείται στο σημερινό επεισόδιο η «Ιστορία της Κυριακής». Η Μαρία Αντουανέτα, η βασίλισσα που έγινε σύμβολο της γαλλικής μοναρχίας και συνέδεσε τη ζωή αλλά κυρίως τον θάνατό της με τη Γαλλική Επανάσταση, υπήρξε μια γυναίκα που μισήθηκε θανάσιμα. Πολλοί αστικοί μύθοι δημιουργήθηκαν γύρω από το όνομά της, ενώ αξιοσημείωτο είναι πως ακόμη και σήμερα ιστορικοί και μελετητές ασχολούνται με τη ζωή της και τον αληθινό της χαρακτήρα. Στο επεισόδιο αυτό, ξεκαθαρίζουμε ποιος τελικά είπε τη φράση «αφού δεν έχουν ψωμί, ας φάνε παντεσπάνι» και ξεδιπλώνουμε πτυχές της ζωής της πιο μισητής βασίλισσας.

Καλή σας ακρόαση!