Faggudu e ɓamtaare Afrik

Nduu lewru sappoɓordu yo lewru suɓaandu e wallude "naftoroɗen ko njeyiɗen" ley leyɗe UEMOA . Ñaamdu men e ɓornaaki. E ñalaaɗe ƴaɓɓiiɗe ɗee, en njewtii e ko haani wonnde darnde laamu yalla e ɗum laato. Hannde, en njewtan e dow ko haani wonnde darnde ɓiɓɓe leydi. Moƴƴinooɓe/waylooɓe e soodooɓe. Kala ñaaƴira ko jeyi, ko moƴƴinaa e ley leydi mum

Ndee alkamisaare 17 nduu lewru sappoɓurdu yo ñalaande adunaaru hertinanaande haɓude
misikiinaaku(baasal). Omo haani wi’eede misikiina ? Holno ɗum haani haɓireede e ley leyɗe men ɗee? Ɗee lamnde ekn, miin lamndii koɗo men yewtere Faggudu e Ɓamtaare Afrik hannde, Dr Mammadu Al Hajj LIH, keertaniiɗo faggudu.
Ko nii woni loowdi yewtere ndee hannde Bisimilla moon. Abdullaay DIKKO

Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde, onoon e jam. Oon calminaama, oon njettaama kala ɗo mbaawuɗon taweede e heɗaade e oo wakkati, ndee yewtere, Faggudu e ɓamtaare Afrik.
Nduu lewru sappoɓordu, yo lewru heertaandu e ley leyɗe UEMOA, heertanaandu ko noddirtee naftoroɗen ko jeyɗen, ñaamen ko jeyɗen, ko moƴƴinɗen. « E faransiire, konsomon lokal». E yewtere ndee, en keɗoto ardiiɗo laamu faddewu Burkina e hollitinde dabareeji ɗi daɗɗi yalla ngoo miijo anjaɓɓoto Mammadu Njaay, jaandiyanke keertaniiɗo faggudu.
Nii woni yewtere nde hannde Bismilla moon.
Abdullay DIKKO.

Yuɓɓinaama Dakaar yontere teddiniraande mburu peewndiraaɗo gabbe remaaɗe e leyɗe men. Ɗum ko gila 5 haa 7 nduu lewru 9ɓuru. Ko fedde renndinnde moƴƴinooɓe mburu e nder Senegaal ina wi'ee FNBS tawti fedde gollooɓe Senegaal yoɓɓini ndee yontere.

Padaale ɗee balɗe tati, ko hirjinde renndo ngoo e huutoraade ndemri leydi ndii wano gawri, maaro, makkaari, foññe e ko nanndi ɗum e nder ñaamanteeji ɗii. Ɗum ko e saha mo jogonaade hoore mum timmal nguure wonti huunde waɗaniinde kala leydi tentinii e leyɗe Afrik.

Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde, onoon e jam. Oon calminaama, oon njettaama kala ɗo mbaawuɗon taweede e heɗaade e oo wakkati, ndee yewtere, Faggudu e ɓamtaare Afrik.
Hannde, yewtere nde yo heertaande, hokkaande rewɓe. Rewɓe gollooɓe, naa joƴƴinɓe gollirɗe baawuɗe wallude ɓamtaare maɓɓe, kamɓe e yimɓe heewuɓe woɓɓe.Tafon en njaɓɓoto Faatumata Lamaraana BAH, Ginenaajo, gollanoowo hoore mum.. Oo ko debbo demoowo, bayloowo kulle keewɗe ɗe remata. Timminiren Amina Jagayete, mo Mali. Pullo debbo debbo jeeyoowo kosam hannde ko ɓadii duuɓi cappanɗe nayi.
Nii woni nbaadi yewtere nde hannde Bisimilla moon.

Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde on calminaama. Bisimilla mon e kaa taskarama faggudu e ɓamtaare Afrik. Hannde toɓɓere yewtere men ana faati e alhaali fitinaaji waɗooji e nder leyɗe AfriK, ko holɗe e battane ɗum joggi ko faati e faggudu. Sabu no annda so tawi fitinaaji jokkondiri waɗude e nder leydi, sosiyeteeji laamuyankooji e ɗii ngonaa laamuyankooji fof no looro. Woni koɗo men e ndee yewtere ko Sherif Mohammed Abdallah Aydara, gardiiɗo fedde "Goha international "to baŋŋe Afrik e nder Gine.

Yuɓɓinaama gila 4 haa 6 nduu lewru 9ɓuru hitaande 2024 to Bejiin, tummbondiral 9ɓiiwal hakkunde Shiin e Afrik. Ngal tummbondiral lollirngal FOCAC, toɗɗingal gollidal hakkunde cenɗe ɗe ɗiɗi waɗi ko e tawtoreede hooreeɓe leyɗeele e ardiiɓe guwernemanji iwɓe e leyɗe 53 Afrik. E ndee yeewtere en ngartan e ndee jonnde. Ko nafoore holnde  Afrik Shiin dañata e ngal jokkondiral?

Toɓɓere yeewtere men nden hannde, ko anndugol battane mbayliigu e dow faggudu e demal. Ngam rippude  ndee toɓɓere,en mbismoto Moktaar Tarawoore, heertoorɗo faggudu, hooreejo goomu wi'eteengo ADG to Mali.
Golle maɓɓe ina fewti e wittooji ngam ɓamtaare ndema. Caggal ɗum en mbismoto kadi Salif Baydal Bah, heertoorɗo faggudu e kiwal taariindi, jooɗiiɗo Podoor, rewo Senegal. En ndokkan konngol gooto e remooɓe ɓe mbayliigu weeyo ngo battini e golleeji mum.

Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde daaɗe duniyaaru, on calminaama. Bismilla mon e taskaraam men faggudu e ɓamtaare Afrik.
Yeewtere men faggudu e ɓamtaare Afrik hannde nde, ko piilɗennde ko to Tuuba, wuro diine mawngo maantiniingo hettiirngo ɗo tolnii e kilometeruuji 194 fuɗnaange Dakaar, laamoorde Senegal.
Mawninaama e ngoo wuro ñande Aljumaare faltiinde nde 23 nduu lewru 8ɓuru, Maggal ngal Tuuba. Ɗuum ko kewu ciftinoowo nawegol Sheekh Ahmadu Bamba to Gabon e hitaande 1895.
Hitaande kala Maggal ngal Tuuba ina renndina miliyoonji yimɓe arooɓe tawtoreede mawningol ndee ñalaande. Maggal kadi ko yeeyooɓe e soodooɓe. Ko saha ɓeydaare faggudu Senegaal e fannuuji ɗii fof, saabi toɓɓere yeewtere men hannde, "Geɗal ngal Maggal Tuuba jogi e faggudu Senegal". Maa en njeewtide e ɓe toɓɓere nde nawori, ndokken konngol Dr Mustafa Joop, jeyaaɗo e goomu njuɓɓudi maggal ngal, mo ganndal mum yaari e faggudu.
Tedduɓe, bisimillah mon !

Hannde, eɗen ngoni e galbal (daral) Cile Bubakar, wonngal rewo Senegaal. Ngal galbal, ngal yimɓe immiiɓe e diiwe keewɗe Senegaal, tawtude immiiɓe Moritani  kadi no naata e maggal alkamisaare fuu. Miin njewtidii e yeeyooɓe, soodooɓe, sawrooɓe, e heewɓe woɓɓe. Ngal daral ana jogii nafoore, ana walli ɓamtaare ko heewi, fayi so tawii no woodi tiiɗallaaji maateteeɗi. Tedduɓe, ko nii woni mbaadi yewtere ndee Bisimilla mon.