Faggudu e ɓamtaare Afrik

Hannde, yewtere nde ana fawii e dow njeeygu (sippugol) kosam. Gila nde  ɗam ɓiraa, faa e ɗo ɗam yeeyete. Nokkuuje ɗuuɗuɗe ana ngoodi hannde coodooje kosam, mbayla ɗam, tiloo cotta. Nafoore ana woodani marooɓe (aynooɓe) ɓe, tiiɗallaaji duu (kadi) ana ngoodi. Min njewtidii e yoga e maɓɓe ngonɓe Rishaar Tool e nder Senegaal, min njewtidii kadi e ngonɓe Mali.Tedduɓe, nii woni loowdi yewtere ndee hannde. Bismilla mon.

Hannde, yewtere ndee ana fawii e dow hesɗintingol ne’ugol (faggitagol) daabaaji.  Ne’irgol ɗii laawi kesi.Fuɗɗii ɗuuɗude e nder leyɗe Afrik. En njewtidan e yoga wonuɓe e ngol marol taweteeɗe Senegaal e Mali. Tedduɓe, nii woni mbaadi yewtere nden yewtere ndee Bismilla moon.

Hannde, yewtere nde yo heertinanaade rewɓe. Rewɓe gollooɓe, naa (walla)  joƴƴinɓe gollirɗe baawuɗe wallude e baŋŋe ɓamtaare. Tafon en njaɓɓoto Kadiija Ardiiɗo, jeyaaɗo Kaduna,  Nijeriya. Ko o jannginoowo rewɓe golle. Kanko e hoore makko du omo jogii gollirde daraniinde waylude polle (follere). Timminiren yewtere nde Madam Lam Aysata SI, debbo pullo jeyaaɗo Senegaal, bayloowo ndemaandi.

Hannde, yewtere ndee ana fawii e dow ɓee dawunooɓe/ɗanninooɓe, so ngarti, naa ngartiraa, jonnon, ɓe keɓii gollude ngol gartol faa ɓe ɓamti. En keɓa heɗaade Alfaajo Jallo, to Gine e Bubakaar Jallo gonɗon e ley diiwal Tammba Kunnda, ɗoo Senegaal.Ko nii woni loowdi yewtere ndee, bisimilla moon. Abdulaay Dikko.

Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde, onon e jam. On calminaama, on njettaama kala ɗo mbaawuɗon taweede e heɗaade e oo wakkati, ndee yewtere, Faggudu e ɓamtaare Afrik. Hannde, yewtere ndee ana fawii e dow hono kaanuɗen waɗude wallude kulle taweteeɗe ana ngolle e leyɗe menɗe. Ɓornaaki men, nguure men, ekn, tawee ko ɓuri jaalaade heen fuu, ɗoo Afrik e ley leyɗe menɗe gollete, naftoree. Hoɗum woni darnde laamuuji leyɗe ɗe ? Hoɗum jaati woni darnde ɓiɓɓe leyɗe ɗe ? Abdullay DIKKO.

 Hannde, yewtere ndee yo hertinanaande rewɓe. Rewɓe joƴƴimɓe gollirɗe baawuɗe nafude yirwere maɓɓe, ɓamtaare yimɓe woɓɓe, ɓe ɓe ngollidata. Tafon en njaɓɓoto Kajja Ñeenta, oo debbo malinaajo moƴƴinoowo looɗe e putiije. Timminiren yewtere ndee jaɓɓaade Barkisa Jaawo, jeyaaɗo Burkina Faso, mo cañu ñaaƴe woni golle mum. Nii woni yewtere ndee hannde Bisimilla mon.

Taskaram Faggudu e ɓamtaare Afrik. Hannde, en njewtan e dow jogola e njeygu maangoro (mango). Ngese maggo ana ɗuuɗi, so wakkati mum dabbii, ɗe heɓete e keewal. Kono lebbi seeɗa tan ɗum natta heɓeede. Ko saabotoo ɗum ? Ko holɗum haani waɗeede faa mbayliten Maangoro (manngo)  ɗe yoornee, na ɗe waɗtee njaram ? Hannde en njewtidii e gollooɓe e ɗen baŋŋe, en njewtidii kadi keertaniiɗo faggudu.

Hannde, yewtere ndee ana fawii e dow golleeji e cofte ngaɗeteeɗe e  ley galbal (daral) Kerkesedugu,  galluure
wonnde rewo Koddiwaar. Golleeji laƴuɗi hannde sanne saabu fitnaaji ngooduɗi Burkina Faso e Mali.
Nde wonnoo, yeeyooɓe ɗuuɗuɓe ana kuli yaade somoyaade e ɗen leyɗe. Min yewtidii e yoga e golleeɓe e ley ngal galbal.

Hannde, en njewtan e dow ngal pellital, naa (walla)  mbi'en yamiroore nde laamu Gine ɓami e ɗee ñalaaɗe jooninɗe ko yowitii e uddude kala Oogirɗe kaŋŋe e Jaaman, faa ndunngu nguu ƴaɓɓoo. E yewtere nde min jaɓɓike Mammadu Lamaraana Jallo, oo keertaniiɗo oogirɗe. O anndinan en ko woni sabu ngal pellital, caɗeele mbaawaaɗe heɓeede e so tawii engal waawaa teddineede jaati.

Hannde, yewtere ndee ana fawii e dow hesɗintingol ne’ugol (faggitagol) daabaaji.  Ne’irgol ɗii laawi kesi.Fuɗɗii ɗuuɗude e nder leyɗe Afrik. En njewtidan e yoga wonuɓe e ngol marol taweteeɗe Senegaal e Mali. Tedduɓe, nii woni mbaadi yewtere nden yewtere ndee Bismilla moon.