Faggudu e ɓamtaare Afrik

Hannde, eɗen ngoni e galbal (daral) Cile Bubakar, wonngal rewo Senegaal. Ngal galbal, ngal yimɓe immiiɓe e diiwe keewɗe Senegaal, tawtude immiiɓe Moritani  kadi no naata e maggal alkamisaare fuu. Miin njewtidii e yeeyooɓe, soodooɓe, sawrooɓe, e heewɓe woɓɓe. Ngal daral ana jogii nafoore, ana walli ɓamtaare ko heewi, fayi so tawii no woodi tiiɗallaaji maateteeɗi. Tedduɓe, ko nii woni mbaadi yewtere ndee Bisimilla mon.

Hannde, yewtere nde ana fawii e dow eltugol rewɓe anndinaɓe teknik ne'ugol daabaaji e ngeyngu kosam tawa ko hoore maɓɓe ɓe gollanta. Ñaari ko wuro taweteengo rewo Senegaal ngo miin njahii toon, miin njewtidii e jannginoowo e yiga e janngooɓe toon, tawtude nafoore nde ɓe keɓii e mum. Tedduɓe, nii woni mbaadi yewtere ndee Bismilla moon.

Hannde, yewtere nde ana fawii e dow njeeygu (sippugol) kosam. Gila nde  ɗam ɓiraa, faa e ɗo ɗam yeeyete. Nokkuuje ɗuuɗuɗe ana ngoodi hannde coodooje kosam, mbayla ɗam, tiloo cotta. Nafoore ana woodani marooɓe (aynooɓe) ɓe, tiiɗallaaji duu (kadi) ana ngoodi. Min njewtidii e yoga e maɓɓe ngonɓe Rishaar Tool e nder Senegaal, min njewtidii kadi e ngonɓe Mali.
Tedduɓe, nii woni loowdi yewtere ndee hannde. Bismilla mon.

Hannde, yewtere ndee ana fawii e dow hesɗintingol ne’ugol (faggitagol) daabaaji.  Ne’irgol ɗii laawi kesi.

Fuɗɗii ɗuuɗude e nder leyɗe Afrik. En njewtidan e yoga wonuɓe e ngol marol taweteeɗe Senegaal e Mali. Tedduɓe, nii woni mbaadi yewtere nden yewtere ndee Bismilla moon.

Hannde, yewtere ndee ana fawii e dow jogola (toppitagol) fijirrɗe balon. Ko tayka leyɗe lallilooje kawrite KAN, ko ɗuuɗi e majje, so KAN oo timmii, nokkuuje moƴƴinaaɗe saabe mum ɗe njeebete, famɗam ko ɗe ngollire. E so juuti, ana tawan, ko wattaa heen koo hemtataake. Ko waldaa fayi e Kabaaru KAN, dinngire fijirɗe balon keewɗe ngoni e leyɗe men ɗee, ɗe kaybaaka, naftortaake. Ko honɗum (holɗum) haanaa waɗeede, faa ɗee nokkuuje, ɗe  kaalisi miliyaaruuji ngaɗaa e muuɗum nafa ɓiɓɓe leydi ndii ?

Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde, onon e jam. On calminaama, on njettaama kala ɗo mbaawuɗon taweede e heɗaade e oo wakkati, ndee yewtere, Faggudu e ɓamtaare Afrik.
Hannde, e nder yewtere ndee en kaalan ko yowitii e ɓeydagol coggu kuuran to Koddiwaar. Ton, gila lewru ƴaɓɓiindu nduu, e nder teemedere fuu, buuɗi sappo no ɓeydii e coggu kuuran on.
Ko waawi saabaade ngol ɓeydagol? ko woni heen yi’annde ɓiɓɓe leydi ndii e tiiɗallaaji ɗi ɗum mbaawi jibinande ɓiɓɓe leydi ndii
Tedduɓe, nii woni yewtere nde Bisimilla moon.

Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde,onon e jam. On calminaama, on njettaama kala ɗo mbaawuɗon taweede e heɗaade e oo wakati, ndee yewtere, Faggudu e ɓamtaare Afrik.
Hannde yewtere nde ana fawii e dow cumu nokkuure momtirde karbiran/kuɓɓan Kalum, Konakiri, laamorde Gine e lewru sappo e ɗiɗaɓuru ƴaɓɓiindu nduu. Tiiɗallaaji keɓaaɗi e banngal faggudu leydi ndii, ko laamu haani waɗude no yaawiri yalla leydi ndi ana yalta e tiiɗallaaji ɗii.  Koɗo men hannde, mo yewtideten e mun, yo Mammadu Falilu Jallo, hertorɗo faggudu.
Nii woni yewtere nden, bismilla mon.

Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde, onoon e jam. On calminaama, on njettaama kala ɗo mbaawuɗon taweede e heɗaade e oo wakkati ndee yewtere Faggudu e ɓamtaare Afrik. Hannde, yewtere ndee yo heertaande, hokkaande rewɓe. Rewɓe joɗɗinɓe gollirɗe baawuɗe nafude yirwere maɓɓe, ɓamtaare yoga e yimɓe ɓe ɓe gollidata. Tafon en njaɓɓoto Hajja Dee Mbooj, jeyaaɗo e GIE, ɗum woni gollirde waylitoore ndeemaandi. Caggal makko, en njaɓɓoto Nafisa Aamadu to Benen, kanko ardiiɗo gollirde, nde wanaa gollonoore laamu, walloore finndinde e faaminde yimɓe gure ko,faatii e ɓamtaare rewɓe, jannde sukaaɓe.

Nii woni nbaadi yewtere nden hannde Bisimilla moon.                                                             

Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde, onoon e jam. On calminaama, on njettaama kala ɗo mbaawuɗon taweede e heɗaade e oo wakkati, ndee yewtere, Faggudu e ɓamtaare Afrik. Hannde toɓɓere men nden ana fawii e dow sariyaaji kesi, ɗi ardiiɓe laamu faddeewu Mali ɓami, ko haɓɓodii e oogirɗe, ittirɗe kaŋŋe. Ɗi masinaaji mawɗi ngoni e mum e gollirooɓe juuɗe, ko hewɓe noddirta damaaje. Koɗo men e ndee yewtere ko Bureyima Siise, keertaniiɗo kala ko woni oogirɗe. Jonnon e ley yewtere ndee, en heɗoto Ali Jara, kanko mo keertaniiɗo damaaje ɗee, omo jeyaa duu e wallooɓe hakkeeji ɓen ittirooɓe kaŋŋe e juuɗe. Fayi so tawii toɓɓere nde e dow sariyaaji ɓamaaɗi Mali woni e mum, en njahan Gine heɗaade sukulla mo ɓiɓɓe gure ɗe njogii e ɗee oogirɗe, ɗe ittirooɓe juuɗe tawetee e mum.Tedduɓe, nii woni yewtere nde Bisimilla moon. 

Hannde, yewtere ndee ana fawii e dow jawdi happaandi ndi laamu gollirta e nder hitaande no wi’ee e budget (Bidzee) e faransiire. Hitaande kala, laamuuji ɗii ana ndokka limoore kaalisi, ko njiɗi heɓude, faa ngollira. Ko ndii jawdi waɗirtee  kala golleeji kaanuɗi golleede e ley hitaande e nder leydi ndii. Yeru, kaake konu, cellal, jannde, margol daabaaji, ndema, ekn. Ko hoɗum jaati woni ndii jawdi, e no ndi heɓirte?, Tammo (taw) e ndi waɗeede ɗo ndi haani waɗeede ɗon ? En paaman ɗum e ley yewtere ndee. Bisimilla mon.