Faggudu e ɓamtaare Afrik

Tedduɓe heɗiiɓe rfi Fulfulde, on caalminama. Ko adii fof, oɗon njarloo, oɗon njaafoo e battane juuldeere sumaaye faaltiinde ndee. Hannde e taskaram men Faggudu e Ɓamtaare Afrik, en haalan ko faati e alhaali famɗungol emmbere gollidayɓe sarwisaaji banki e nder Afrik. E cimtol ngol Banki BCAO (Banki leyɗele hiraange Afrik) waɗi, no wi'i wonnde ko  fodde 29.8 e temeederewel gollodata e Banki e nder diwaal hirnaage Afrik hutortoɗo Kaalisi Seefa. Holko saabii ngol famɗungol emmbeere gollidayɓe e Banki? Holko waɗi si ɗuuɗuɓe e nder hirnaage Afrik jogaaki hoolaare e Bankiiji ɗii? Holko woni pehe haanaaɗe ɓameede ngam safrude oo alhaali ? Holko ɗum waawi battinnde e Faggudu leyɗeele Afrik ? Ngam heɓude ko laaɓi e mum koɗo men ko Jimba SIDIBE, ɓiɗɗo burkinaajo, hooreejo sarwiisi toppitiiɗo uddituɓe kontuuji Banki to Burkina Faso. Mariyama JALLO, ko yeeyowo kono o alaa e gollidude e Banki. Ali BAH ko gollanowo laamu Moritani. Jeynabe JAH, ko Jannginowo to Moritani. Heɗiibe Rfi Fulfulde, ko nii woni mbaadi yewtere taskaram men, Faggudu e Ɓamtaare AfriK hannde.

Tedduɓe heɗiiɓe rfi Fulfulde, on caalminama. E ndee yontere faltiinde, laamu Koddiwaar ƴettuno pellital ɓeydugol cogguli Internet e falifon. E on saha Senegaal kadi sosiyeteeji dillooji e baŋŋe Internet e talefon no jogginoo anniya ɓeydude cogguli ɗii, kono soodooɓe ɓee jaɓaali ɗum. E miijo mooɗon coggu talefon no satti walla sattaa ? Ngam njaabaade ngal naamnal eɗen Sammba Joop enjeñeerjo humpiitiɗo oo alhaaliji. Salamata Ruwamba ko hooreejo saldu laamu Burkina Faso halfinaandu ƴewndagol cogguuli Internet e talefon. Taskaama ɗeydagol coggeeli internet e nder yoga  e leyɗeele hirnaage Afrik. E nder yewtere ndee en keɗoto ji'anɗe heɗiiɓe oo taskaram. Heɗiibe Rfi Fulfulde, ko nii woni mbaadi yewtere taskaram men, Faggudu e Ɓamtaare AfriK hannde.

Heɗiiɓe RFI fulfulde min bismiima on e nder taskaram men ‘’Faggudu e Ɓantaare Afrik. En yahuno tawtoraɗen fuwaar Dakar. Luumo weñungo gude sañaaɗe. Yeeyooɓe, soodooɓe e sañooɓe e sincooɓe jaalooji fottii e nder balɗe 9 ngam pehodaade no ɓe townira sincaaɗi maɓɓe. Immiiɓe  e leyɗele arii tawtoraama ngoo luumo. Ko ɗee golle waawi ɓeydude e faggudu leyɗele ? Holko woni nafoore nde yeeyooɓe e soodooɓe ɗee gude heɓata e ɗii luumooji? Ngam njaabaade ɗee naamne, en yewtidii e Aaminata Ndaak SI, sincoowo jaalooji. Jenaaba Tawko hooreejo sosiyete noddirteeɗo "CELEST CONFECTION" arii tawtoreede ngoo luumo. Giseel DASYLVA, kanko sosi oo fuwaar ko fewti e gude cañaaɗe.

E ndee yontere men Faggudu e Ɓamtaare Afrik, keddotoɗen e nduu lewru teddiniraandu hakkeeji rewɓe, kaalen  ko faati e ɓee rewɓe remooɓe. Ko noone dimɗe honɗe walla teɓateeri honndi ɓee rewɓe remata? Ko woni golle maɓɓe e ɗee gese ? Holko ɗum waawi ɓeydude e Faggudu leyɗele ɗee ? Ngam yewtude e dow ndee toɓɓere en njaɓɓiima  Aysatu Bah, hooreejo kawtal rewɓe remooɓe no wi'ee "Jinnga Foli" Ɓee ko remooɓe kecci (teɓateeri). Ummu Jallo, ko ɓiɗɗo Burkina Faso, ko o aawoowo puupi leɗɗe. Boolo Basum waɗuɗo ko ɓuri duuɓi 30 Faransi artii Afrik. Omo ñiiɓi rewo Senegaal, ko ton o remata. Faadare makko ko njertinde sukaaɓe rewɓe e worɓe fii yo ɓe jokku golle. Heɗiiɓe Rfi Fulfulde, ko nii woni mbaadi yewtere taskaram men, Faggudu e Ɓantaare AfriK hannde.

Tedduɓe on njarnama sabu ko jokkuɗon heɗaade Rfi Fulfulde. E nde yonteere taskaram men Faggudu e Ɓamtaare Afrik, en njewtan fii alhaali ɓeydagol cogguuli  e nder leyɗele Afrik, tintinii non e saha lewru sumaye. Taskaama  e nder Senegaal, coggu Suukara no ɓeydii kañum e piiji goɗɗi. Holko saabii ngol ɓeydagol ɗii coggeeli ? Holno nguurdam yimɓe ɓee siforii e dow ndee saɗteende  ? Ko haani wonude ndarnde laamuji ɗii e oo alhaali ? Holko woni battane mum e faggudu leyɗele ɗee ? Ngam yewtude e dow ndee toɓɓere, koɗo men ko dokteer Aaminata Balde, fagguduyanke. En jewtidan kadi e  Usman Njaay tergal e nder fedde ndaraniinde yeeyooɓe e jomaa baylaaji Senegaal no wi'ee UNACOI JAPPO. Binta Aan ko hooreejo fedde rewɓe remooɓe, omo arta e caaɗeele ɓeydagol cogguuli e nder luumoji ɗii. Heɗiibe Rfi Fulfulde, ko nii woni mbaadi yewtere taskaram men, Faggudu e Ɓamtaare AfriK hannde.

Heɗiiɓe min caalminii on, min njeettii, on njaaraama saabu jokkungol heeɗangol Rfi fulfulde. E ndee yontere, taskaram men Faggudu e Ɓamtaare Afrik haalata ko alhaali baylaari kosam e nder Senegaal, tuugaade e ñalawma teddiniraaɗo ngaynaka laatinaaɗo ñannde 29 lewru faaltiidu to Tammbakunnda, funnaage Senegaal. E nder oo taskaram en yahii ƴeewoyde golle rewɓe tawaaɓe e fedde waylooɓe keddam (ɓiraaɗam) to Kumpentum, wuro woɗɗorngo Tammbakunnda, kilometeerji 100. E ndee nokkurure en tawii ɗon suudu waylirdu kosam. En yewtidii kadi e Aysa KA ngaynnako immiiɗo Daara-Jolof hakkundeere Senegaal ngam tawtoreede oo ñalawma teddiniraaɗo ngaynaaka. Ngam kosam heɓee e nder leydi ndii, laamu nguu ƴettii pellite ɗuuɗuɗe no tawaa e majje addoyde na'i caagal leydi ndii. Kono kadi wallude pelle rewɓe sippooɓe kosam no ɓe keɓira heblooji e alaaji gollirɗi. Heɗiibe Rfi Fulfulde, ko nii woni mbaadi yewtere taskaram men, Faggudu e Ɓantaare Afrik.

Tedduɓe on njarnaama saabu ko jukkuɗon heɗaade Rfi Fulfulde. E ndee yontere e taskaram men Faggudu e Ɓamtaare Afrik, no yewta e alhaali cogguuli cellal e nder cuuɗi ñawndirɗi e nder leyɗele Afrik. Hitaande kala cimtol no waɗɗee hollayngol emmebere  jawdi waɗeteedi e safaara yimɓe e nder leyɗele ɗee.  Ko miliyaaruuji ɗuuɗuɗi wonaa e nafkeede e mum, kono alaa e yonude. Ko holno waasuɓe ɓen woni e etoraade haa ɓe ñawndoo? Ngam yewtude e dow ndee toɓɓere, koɗo men ko Nasa Simon, burkinaajo, fagguduyanke, golloowo e serwiisi halfinaaɗo wiɗto e oo alhaali to jaagorgal halfinangal cellal  Burkina Faso. Faatu Faal, ko hooreejo fedde mooɓoore jawdi ngam wallude ñawɓe kanseer. E nder yewteere ndee en keɗoto gooto e ñawɓe kanseer joggiiɗo caɗeele heɓungol safaara saabu baasal. Mammadu Lamiin Jallo, ko gollanoowo laamu Gine. Heɗiiɓe Rfi Fulfulde, ko nii woni mbaadi yewtere taskaram men, Faggudu e Ɓamtaare AfriK hannde.

E ndee yontere, taskaram men Faggudu e Ɓamtaare Afrik, no haala ko fewti e alhaali koɗaagu  ''Tuurisyaagal'' e faransiire.

Holko koɗɗaagu waawi ɓeydunde e Faggudu leyɗele ɗee? Ko holɗe e peeje laamuuji ƴetti ngam wallude gollooɓe e oo fannu?  Koronawiriis battinii e ɗee golle sanne. Ngam yewtude e dow oo alhaali nultodiraɗo amen Benen waɗaani en jantoore e hoore ndee toɓɓere. E nder yewtere en heɗoto Aaminta JAH, wonɗo Tammbakunda, fuɗnaage Senegaal waɗuɗo duuɓi noogas e ngal meccal. Haamidu Jogo Bah, ko halfinaaɗo golle ''Tuurisyaagal'' e nder diwaal Tammbakounda e Keedugu. Heɗiibe Rfi Fulfulde, ko nii woni mbaadi yewtere taskaram men, Faggudu e Ɓantaare AfriK hannde.

Tedduɓe on njaraama sabu ko jokkuɗon heɗaade Rfi Fulfulde. E ndee yontere e taskaram men Faggudu e Ɓamtaare Afrik, en njewtan alhaali keɓal  hottollo (haabu) e nder leyɗele Afrik tintinii non hirnaage Afrik. Hottollo remee  e nder leyɗele ɗuuɗuɗe wano Benen, Mali Burkina Faso e Senegaal kono soñateeri ndin alaa e heɓaade sanne. Ko holno hottollo remirtee ? Ko woni keɓal mum e nder leyɗeele ? No hottollo waylirtee ? Ko holɗum waawi ɓeydude e faggudu leydi ? Ngam yewtude e dow ndee toɓɓere, koɗo men ko Ibun Omar Buso, cukko hooreejo sosiyete SODEFITEX Tammbakunda fuɗnaage Senegaal. En jewtidan e   Saliwu SOMA, remoowo hottollo tawaaɗo. Aaminata Ka, demoowo hottolo biyo. Dokteer Moor Gasama, fagguduyankeejo, no warta e nafoore demal hottollo e faggudu leydi. Heɗiibe Rfi Fulfulde, ko nii woni mbaadi yewtere taskaram men, Faggudu e Ɓamtaare AfriK hannde.

E oo taskaramen hannde toɓɓere men ndee no yewta fii ngeyngu dammi layyaa waɗayngu ka juulde donkin (taske/ juulde layya). Baali no yeeyee e nder Abijan laamorde leydi ndii. Senegaal kadi caggal fitinaaji teskaaɗi e jonte faaltiiɗe. heɓungol layya no waawi sattude. Ko balɗe seeɗa pet heddii ɗoo yo ndee juldeere donkin hewtu. Ɗuuɗuɓe no himmani soodugol njawdi fii ndee juuldeere. Ko holto ɗii dammi woni e iwde? Ko woni coggu majji ?  Ngam jaabade ɗee naamne, eɗen njaɓɓii  HAMMA Ñaŋaato hooreejo fedde reendinde addooɓe dammi Koddiwaar ittaɗi Mali, Burkina walla e leyɗele taariiɗe. En yewtidan kadi enen e Hammadu Kelli, walloowo yeeyooɓe e soodooɓe dammi. Aadama Jallo ko yeeyoowo mbaali gila duɓɓi  e nder Poor Buwe, Abijan, seeditoto e nder ndee yewtere. En heɗoto kadi Ismayila Soh, hooreejo galle aynooɓe Sengaal.Tedudɓe heɗiiɓe rfi fulfulde, ko nii woni mbaadi yewteere men ndee hannde.