Faggudu e ɓamtaare Afrik

Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde, onoon e jam. Oon calminaama, oon njettaama kala ɗo mbaawuɗon taweede e heɗaade e oo wakkati, ndee yewtere, Faggudu e ɓamtaare Afrik. Hannde en njewtan e dow ñamaale leyɗe men Afrik. Ko taykaa hitaande fuu ɗee ñamaale ana ɓeydoo. Ɗum ɓuri jaati 60 e ley teemedere fuu, keɓe jawdi leyɗe ɗee. Ɗee ñamaale njottiki jaati faa won leyɗe, han kasen, ɗe mbaawa yoɓude, ko ɗe ndewete ko. Lamnduli keewɗi ngoodi : ko saaboto ɗee ñamaale? Tammo so ɗe ɓamaama, eɗe ngaɗe ɗo haani?

Ko woni heen darnde ardiiɓe leyɗe? En njewtan e majjum e ley jewte ɗiɗi. Koɗo men yo Mamadou Ndiaye, oo jaayndeyanke keertaniiɗo keɓe jawdi. E hello aranndeewo yewtere hannde mo yewtan en ko woni ɗee ñamaale, nafoore e torraaji gonɗi heen. Nii woni yewtere nde, bisimilla moon !

Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde, onoon e jam. Oon calminaama, oon njettaama kala ɗo mbaawuɗon taweede e heɗaade e oo wakkati, ndee yewtere, Faggudu e ɓamtaare Afrik. Hannde en njokkitoto yewtere men fawiinde e tiiɗallaaji keɓe jawdi kaɓɓodiiɗe e waylitere weeyo ngoo. Yontere ƴaɓɓiinde ndee en njewtii heen. Nde semmbinooki e dow ndema e seeɗa e marooɓe daabaaji. Hannde en keɗoto seedewaaku marooɓe daabaaji.

Eggidooɓe e daabaaji mum en hakkunde leydi e leydi. Yeru Aboubacar Ba e Ibrahim Diallo, ɓee ɓiɓɓe Mali egguɓe njooɗi hannde Guinée. En keɓan duu seeditannde Amsata Diop, ɓii Senegal awoowo. Mo seedoto torraaji, ɗi ndee waylitere weeyo yottini gollal makko ngal. Nii woni yewtere ndee, bisimilla moon

Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde, onon e jam. On calminaama, on njettaama kala ɗo mbaawuɗon taweede e heɗaade e oo wakati ndee yewtere, Faggudu e Ɓamtaare Afrik. Hannde en njewtan e ko faati e tiiɗallaaji ɗi mbayliigu weeyo ngoo waawi yontinde faggudu/keɓe jawdi men. Eɗen taykii e nguu mbayliigu weeyo, e sahaa ilam heewan ko bonni. E sahaaji goɗɗi kadi, yooro kadi ina heewa ko bonnata. Remooɓe, aynaaɓe (marooɓe dabaaji) e kala ana heɓa torraa e ɗii alhaaliiji. E yeewtere ndee, en keɗoto yoga e seediiɓe ɗii bonanndaaji. 

Njaɓɓoɗen doktoor Ahmadou ganndiraaɗo Am Mobbo Waigalo. Ko o keertaniiɗo keɓe awdi, jannginoowo to duɗal toowngal Segou.

Hannde yewtere ndee ana fawii e dndee ñalaande heertanaande gollooɓe e ley adunaaru nduu fuu. Ko taykaa e leyɗe men keewɗe, kawre ana pawee junngo hakkunde laamiiɓe ɓee e guɓe senndikaa en. Immaaɗe majjum yo sakkaade yoppere golle. Ko taykaa, yoga a e laamuuji ɗii ana naftoroo ɗum tewtude bonnude ndimaaku senndika en. Holɗum woni nafoore naa torra ɗee kawre ?

Holno gollooɓe ɓee kaani waɗude yalla ana keɓa hakke mum en e nguurndam lobbam ? Mi jaɓɓiki Madame Diallo Kadidiatou Ba. Oo jeyaaɗo e senndika SLECG, to Guinée. Nii woni yewtere nde hannde Bisimilla moon.

Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde, onon e jam. On calminaama, on njettaama kala ɗo mbaawuɗon taweede e heɗaade e oo wakkati, ndee yeewtere, Faggudu e ɓamtaare Afrik.

Hannde yeewtere men ndee ana fawii e dow hatollo, ɓee mbi’a wiro haabu rimo. Hono haabu men ko waylirte e ley leyɗe men ɗee. Mootugol haabu, ko cañu ekn. Mi jaɓɓiki Ousmane Samba Sarre, hooreejo waalde cañooɓe Mali. E Madame Barry Ngoune Diallo, oo debbo cañoowo e ley diiwal Tambacounda, ɗoo Senegal.

Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde, onoon e jam. Oon calminaama, oon njettaama kala ɗo mbaawuɗon taweede e heɗaade e oo wakkati, ndee yewtere, Faggudu e ɓamtaare Afrik.

Hannde en njewtan e dow ɗee sagalle kese, mbi’enna ɗii taksuuji kesi, ɗi Donald Trump hooreejo Amerik e dow kala ko immorto leyɗe goɗɗe naatude leydi mum. Ndee yamiroore dogan e dow leyɗe keewɗe. E ɗeen, ɗe Afrik ana tawa. Ko saabi ɗee sagalle kese ? Torraaji heɗi mbaawi heɓeede heen e banngal keɓe jawdi? Hono leyɗe afrik ɗe kaani nootoraade ?
Em njaɓɓoto koɗo men hannde, Falilou Diallo ɓii Gine keertaniiɗo keɓe jawdi.

Nii woni yewtere nde, bisimilla moon ! Abdulaay Dikko winndi.

Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde, onoon e jam. Oon calminaama, oon njettaama kala ɗo mbaawuɗon taweede e heɗaade e oo wakkati, ndee yewtere, Faggudu e ɓamtaare Afrik. Hannde en njewtan e dow alhaali mejaaji renndo ɗi, yeru TIK TOK. Hono ɗee annde kese njogora. Eɗen anndini heewɓe ana ngolla e majjum. Ɓe tawete yewtooɓe hee tan. E ɓe tawetee gollal mum en jaati woni ɗum. Eɓe ngaɗan heen publisitteeji. Woɓɓe e maɓɓe duu ana njoɓe e majjum. Sariyaaji heɗi leyɗe menɗe ɓami e jogoola majjum lobbo ? Tammo e ndii jawdi ngollirteendi, naa jawdi heɓeteendi heen, hoɗum laamu ngu heɓata ? Nafoore hoɗum wonani heen e banngal faggudu leyɗe ɗe ? Nii woni yewtere nde, bisimilla moon ! Abdulaay DIKKO

Hannde en njewtan e dow nafoore kuran kemreteeɗo naange. E faransiire enerji soleer. Nafoore majjum e ɓamtaare keɓe jawdi mum. En njaɓɓoto Kajo Ñaang, oo debbo mo Moritani keertaniiɗo kuran naange. En njokkinan heen jaɓɓaade Aamadu Siise, oo duu yo golle kuran naange woni e mum to Mali. Timminiren yewtere ndee, Aminata Ba, mo diiwal Podoor, rewo Senegaal. Oo mo fedde mum heɓi ɗii panooji jarnooji gese maɓɓe. Nii woni yewtere ndee, bisimilla moon !

Tedduɓe heɗiiɓe rfi fulfulde, onoon e jam. Oon calminaama, oon njettaama kala ɗo mbaawuɗon taweede e heɗaade e oo wakkati, ndee yewtere, Faggudu e ɓamtaare Afrik. No woowi ni e timmooɗe lewru fuu, en ndokkan rewɓe konngol, rewɓe jogiiɓe gollirɗe, gollooɓe. Ɓe njewta en e dow golleeji maɓɓe ɗii. Tiiɗallaaji gonɗi heen e nafoore wonnde heen. Faa e yottaade yela mo ɓe njogii janngo e janngo. En njaɓɓoto Madaam Jeeng Aaminat Deem, oo bayloowo ndemaandi, kosam e ɓiɓɓe leɗɗe e ley diiwal Maatam, rewo Senegaal. E timmooɗe ɗe en njaɓɓoto Jeneba Jallo. Oo debbo Gine jogiiɗo isin golloowo Shokala. Nii woni yewtere nde, bisimilla moon !

Leyɗe keewɗe ana kani yaltude yoga e ndemaandi mum, naa ɓiɓɓe leɗɗe. Mali haɗii jaltol
kaareeji, gerte/tigaaje e mene. Burkina Faso hono noon e tawtude Soja, ɗoo Senegaal, ko
háɗaa kerteɗe njalta. E wii ardiiɓe ɗee leyɗe immaaɗe mum fuu, yo wallude yalla ɗee kulle
ana keddoo e heɓeede e leyɗe ɗe. Kasen, wallude isinaaji gooduɗi ɗi e heɓude no ngolliri.
Fayi so tawii won e ɓiɓɓe ɗee leyɗe yettuɓe ɗii dabareeji. Heewɓe woɓɓe duu ana kolli mette.
Nde wonno, e wii maɓɓe, torraaji ana ngoodi heen. Miin njewtidii e heewɓe e maɓɓe. Winndande Abdulaay Dikko