Habari za UN - Mtazamo wa Kimataifa Habari za kiutu

Leo ni siku ya amani duniani ambapo Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa, Antonio Guterres, amepongeza watu wote mashinani wakiwemo watumishi wa kujitolea, wachechemuzi na  viongozi wa mashirika ya kiraia wanaojitolea kwa hali na mali kuendeleza amani.

Hii leo jaridani tunakuletea mada kwa kina inayotupeleka nchini DR Congo kufuatilia mapambano dhidi ya ebola ambayo yameanza kupata matumaini. Pia tunakuletea muhtasari wa habari kama zifuatazo.

1. Mlipuko wa sasa wa 17 wa Ebola wa virusi vya Bundibugyo huko nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, (DRC) umegharimu zaidi wanawake na wasicha kwa kuwa wengi wao wako mstari wa mbele kuhudumia wagonjwa na familia zao licha ya hatari kubwa ya kuambukizwa. Akizungumza na waandishi wa habari hii leo mjini Geneva, Uswisi, kwa njia ya mtandao kutoka Kinshasa DRC, Mwakilishi wa Shirika la Umoja wa Mataifa la Masuala ya Wanawake, (UN Women) nchini humo, Dkt. Setcheme Mongbo, amesema.  “Wanawake na wasichana huosha miili ya marehemu na kushiriki katika shughuli nyingine za mazishi, wao ndio wanaokusanya na kutoa maji na chakula kwa wanafamilia. Na suala la utoaji wa huduma hizo ni muhimu sana katika mnyororo mzima wa maambukizi linapokuja suala la Ebola.”
2. Kumekuwa na ripoti za kushtusha za  dhidi ya raia na wafungwa wa kivita wakati huu kukiwa na mashambulizi kamili ya kijeshi yanayofanywa na jeshi la Urusi huko Kyiv nchini Ukraine. Msemaji wa ofisi ya Umoja wa Mataifa ya Haki za binadamu Shabia Mantoo amewaeleza waaandishi wa habari mjini Geneva Uswisi hii leo kuwa. “Zaidi ya wagonjwa 1,000 wamerekodiwa na wafanyakazi wetu wa Kamati ya wa Ufuatiliaji wa Haki za Binadamu kuanzia tarehe 24 Februari 2022 hadi mwisho wa mwezi Julai mwaka huu. Kamishna Mkuu wa Haki za Binadamu wa Umoja wa Mataifa, Volker Türk ana wasiwasi mkubwa kwamba vitendo hivyo vya kuchukiza vinaendelea karibu katikati ya vurugu zisizoisha, na anahimiza vikomeshwe mara moja. Pia anatoa wito wa uchunguzi wa haraka, wa kina, na usio na upendeleo kuhusu madai yote ya unyanyasaji wa kingono, na kwa wale watakaopatikana na hatia wafikishwe mbele ya sheria.”
3. Na, Shirika la Umoja wa Mataifa la Uhamiaji, IOM, limeonya kuwa msaada wa dharura unaotolewa kupitia mfumo wake wa pamoja wa kibinadamu nchini Sudan unaweza kuisha ndani ya wiki mbili zijazo kutokana na ukosefu wa fedha. IOM inasema inahitaji dola milioni 15 kuendeleza operesheni hiyo kwa kiwango cha chini kwa miezi 12, wakati watu milioni 8.6 bado wakiwa wakimbizi wa ndani nchini Sudan.

Mwenyeji wako ni Flora Nducha, karibu!

Hii leo jaridani tunakuletea mada kwa kina na leo tunakwenda nchini Kenya ambako Mamlaka ya Hali ya Hewa nchini humo imetoa tahadhari ya kwamba taifa hilo la Afrika Mashariki litakabiliwa El Nino kuanzia mwezi ujao wa Oktoba hadi Desemba mwaka huu wa 2026. 

El Nino huweze kusababisha mvua kubwa na kwingineko ukame mkali. Kufuatia onyo hilo, tayari shirika la Umoja wa Mataifa la Mpango wa Chakula duniani, (WFP) kwa kushirikiana na serikali wameanza kuchukua hatua za mapema ili kuepusha madhara makubwa. Sasa nini kinafanyika? Assumpta Massoi wa Idhaa hii, kupitia mahojiano yaliyofanywa na Mercy Korir, mwanafunzi wa vitendo kwenye kituo cha huduma za Habari cha Umoja wa Mataifa nchini Kenya, UNIS, ameandaa mada hii kwa kina. Pia tunakuletea muhtasari wa habari.

1. Dunia inaingia katika kipindi ambacho upatikanaji usiotabirika wa maji unazidi kuwa kawaida, imeonya leo ripoti ya Shirika la Umoja wa Mataifa la Hali ya Hewa, WMO. Ripoti hiyo inasema mwaka 2025 ulikuwa miongoni mwa miaka yenye mtiririko mdogo zaidi wa mito katika miongo mitatu na nusu. Katibu Mkuu wa WMO, Celeste Saulo, amesema hali hiyo ni ishara inayoendelea kwa muongo mmoja. Akisistiza hilo Wayne Jenkinson, Mkurugenzi, Kitengo cha Hidrologia WMO anasema, “Mara nyingi maji hayapatikani mahali tunapoyahitaji, wala wakati tunapoyahitaji.”
2. Zaidi ya watoto 57,000 wameyakimbia makazi yao nchini Yemen katika kipindi cha wiki mbili zilizopita, kutokana na mapigano mapya, huku wengine wakiuawa, kujeruhiwa au kutoweka. Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Watoto UNICEF linaonya kuwa vurugu hizo zinazidisha janga la kibinadamu katika nchi ambako zaidi ya watoto milioni 12 wanategemea misaada baada ya zaidi ya muongo mmoja wa mzozo. Msemaji wa UNICE Joe English amesema watoto wengi nchini Yemen hawajui maisha mengine isipokuwa mzozo na kuhama kutoka kwenye makazi yao. Na kwamba “Hawa ni watoto ambao tayari wamepitia miaka ya njaa, kufurushwa makwao na migogoro, na sasa wanalazimishwa kuondoka tena katika makazi yao”.
3. Na Wanawake duniani kote bado wanapata kwa wastani asilimia 20 chini ya wanaume, licha ya juhudi za muda mrefu za kukuza usawa kazini. Katika Siku ya Kimataifa ya Usawa wa Mishahara, Mashirika ya Umoja wa Mataifa lile la Kazi Duniani (ILO) na la masuala ya Wanawake UN Women yanasema pengo hilo si jambo lisiloepukika, na yanataka hatua kuhakikisha wanawake wanalipwa sawa kwa kazi zenye thamani sawa. ILO inasema “Usawa wa mishahara ni suala la haki, kanuni, utu na usawa wa kijamii – kwa kila mfanyakazi, kila mahali”  wakati UN Women ikisisitiza kuwa “Usawa wa mishahara si suala la haki pekee; unaimarisha familia, uchumi na jamii.” Mashirika hayo yanasema sasa kinachohitajika ni hatua za kubadili ahadi za usawa wa mishahara kuwa uhalisia.

Mwenyeji wako ni Leah Mushi, karibu!

Hivi karibuni, Burundi kwa kushirikiana na Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Watoto, UNICEF, pamoja na wadau wengine, imezindua mpango wa chanjo dhidi ya saratani ya shingo ya kizazi, H mpango unaolenga kuwachanja wasichana wenye umri wa miaka tisa hadi 14. Anold Kayanda na taarifa zaidi.

Hofu na majonzi vimetanda Gaza baada ya jengo moja kuporomoka na kuwanasa watu chini ya vifusi. Umoja wa Mataifa unasema takriban watu 100, wakiwemo watoto 50, walikuwa wakiishi katika jengo hilo wakati lilipoanguka. Operesheni za uokoaji zinaendelea, huku Umoja wa Mataifa ukisema kila dakika ni muhimu katika kujaribu kuokoa maisha. Flora Nducha na taarifa zaidi

Hii leo jaridani tunaangazia uokoaji Gaza baada ya jengo moja kuporomoka na kuwanasa watu chini ya vifusi, ushirikiano na Umoja wa Mataifa, na chanjo dhidi ya saratani ya shingo ya kizazi nchini Burundi.

1. Hofu na majonzi vimetanda Gaza baada ya jengo moja kuporomoka na kuwanasa watu chini ya vifusi. Umoja wa Mataifa unasema takriban watu 100, wakiwemo watoto 50, walikuwa wakiishi katika jengo hilo wakati lilipoanguka. Operesheni za uokoaji zinaendelea, huku Umoja wa Mataifa ukisema kila dakika ni muhimu katika kujaribu kuokoa maisha.
2. Ripoti ya Umoja wa Mataifa imeonya kuhusu kuongezeka kwa vitisho, kulipiza visasi na ufuatiliaji wa kidijitali unaovuka mipaka dhidi ya watu na wadau yanayoshirikiana na mfumo wake unaohusiana na masuala ya haki za binadamu. Kufahamu kwa kina kilichomo kwenye ripoti hyo nimezungumza na Selina Jerobon ambaye amefuatilia kwa kina.
3. Hivi karibuni, Burundi kwa kushirikiana na Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Watoto, UNICEF, pamoja na wadau wengine, imezindua mpango wa chanjo dhidi ya saratani ya shingo ya kizazi, mpango unaolenga kuwachanja wasichana wenye umri wa miaka tisa hadi 14

Mwenyeji wako ni Leah Mushi, karibu!

Ripoti ya Umoja wa Mataifa imeonya kuhusu kuongezeka kwa vitisho, kulipiza visasi na ufuatiliaji wa kidijitali unaovuka mipaka dhidi ya watu na wadau yanayoshirikiana na mfumo wake unaohusiana na masuala ya haki za binadamu. Kufahamu kwa kina kilichomo kwenye ripoti hyo nimezungumza na Selina Jerobon ambaye amefuatilia kwa kina. Selina Jerobon anaeleza zaidi.

Hii leo tunakuletea mada kwa Kina ambayo leo inaangazia jinsi huduma za afya ya msingi zinavyosogezwa karibu na wananchi katika Kaunti ya Nairobi nchini Kenya. Kupitia msaada wa UNICEF. Pia tunakuletea muhtasari wa habazi kama zifuatazo.

1. Ripoti mpya ya Umoja wa Mataifa ya mwaka 2026 kuhusu Hatari za Dunia imebainisha kuwa hofu kuhusu uwezekano wa kutokea kwa vita vikubwa duniani imeongezeka kwa kasi katika kipindi cha miaka miwili iliyopita, na sasa vita hivyo vinatajwa kuwa miongoni mwa hatari kubwa na za haraka zaidi zinazoikabili dunia. Ripoti hiyo, iliyokusanya maoni ya watu 1,300 kutoka serikalini, mashirika ya kimataifa, asasi za kiraia, sekta binafsi na wanazuoni, inaonesha kuwa vita vikubwa vimepanda kwa nafasi 16 katika orodha ya vitisho vinavyoweza kutokea hivi karibuni.
2. Umoja wa Mataifa unasema kuwa ufadhili wa kina unahitajika hivi sasa ili kuhakikisha mlipuko wa sasa wa Ebola ya virusi vya Bundibugyo huko Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, (DRC) unadhibitiwa kwani kasi ya kusambaa ni kubwa. Akizungumza na waandishi wa habari mjini Geneva Uswisi, Dkt. Olivier le Polain ambaye ni Mkuu wa Idara ya Hatua dhidi ya Magonjwa na Uchambuzi kutoka shirika la Umoja wa Mataifa la Afya duniani, (WHO) amesema “huko jimboni Kivu Kaskazini, tunaona idadi ya wagonjwa inaongezeka. Katika kipindi cha wiki mbili zilizopita, idadi ya wagonjwa kwa wiki imeongezeka kutoka wagonjwa 100 hadi 200, kwa wiki iliyopita. Kwa hiyo ni ongezeko la mara mbili la wagonjwa katika kipindi cha wiki chache tu huko Kivu Kaskazini.”.
3. Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa, António Guterres, amemteua mwanadiplomasia wa Kenya Martin Kimani kuwa Mkuu wa Masuala ya Afrika kwenye Idara inayohusika na Masuala ya Kisiasa na Ujenzi wa Amani pamoja na Operesheni za Amani za Umoja wa Mataifa. Taarifa hiyo ya uteuzi imetolewa jijini New York, Marekani na Msemaji wa Umoja wa Mataifa. Kimani ana uzoefu wa miaka 25 katika uhusiano wa kimataifa, amani na usalama, pamoja na diplomasia ya kimataifa. Aliwahi kuwa Mwakilishi wa Kudumu wa Kenya katika Umoja wa Mataifa jijini New York kuanzia 2020 hadi 2024. Wakati Kenya ilipokuwa mwanachama asiye wa kudumu wa Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa mwaka 2021–2022, Balozi Kimani aliwahi kuwa Rais wa Baraza hilo mwezi Oktoba 2021. Pia aliongoza Kikosi Kazi kuhusu kuzuia na kutatua migogoro barani Afrika.

Mwenyeji wako ni Anold Kayanda, karibu!

Shirika la Kimataifa la Nishati ya Atomiki (IAEA) limesema maendeleo yamepatikana katika kutatua masuala yaliyosalia kuhusu ukaguzi wa nyuklia nchini Syria, huku wasiwasi kuhusu mpango wa nyuklia wa Iran ukiendelea kuwa wa dharura. Anold Kayanda amefuatilia kwa kina taarifa hiyo na kuandaa taarifa hii.

Kwa watoto wengi, chakula shuleni si mlo tu, bali ni fursa ya kuhudhuria masomo, kujifunza na kuwa na matumaini ya kutimiza ndoto zao. Huko Kananga, nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo DRC, mwanafunzi Dieudo mwenye umri wa miaka 11 ni mfano thabiti wa jinsi njaa ilivyokuwa ikiathiri wanafunzi kabla ya kuanzishwa kwa mpango wa mlo shuleni unaoungwa mkono na Shirika la Umoja wa Mataifa la Mpango wa Chakula Duniani, WFP. Leah Mushi anasimulia zaidi.