Habari za UN - Mtazamo wa Kimataifa Habari za kiutu

Hii leo jaridani tunakuletea mada kwa kina, tukimsikiliza mmoja wa washiriki wa UNGA81ulioanza tarehe 22 Septemba na kufunga pazia  Jumatatu, tarehe 28 Septemba mwaka huu wa 2026 Paul Siniga, ambaye pamoja na wadhifa mwingine alionao ni mchechemuzi wa Tanzania katika utekelezaji wa malengo ya maendeleo endelevu SDGs na mleta mabadiliko wa watoto kupitia shirika la Umoja wa Mataifa la kuhudumia watoto UNICEF Tanzania. 

Kwanza anaanza kwa kueleza kilichomgusa zaidi katika mkutano wa mwaka ulikuwa na mambo mengi ikiwemo hotuba za viongozi wa ngazi za juu wa nchi na serikali pamoja na mikutano mbalimbali kandoni mwa hotuba hizo yote haya kuhakikisha mustabali wa dunia yenye umoja , utulivu na maendeleo. Lakini je vijana wanazungumziaje mkutano huo? 

Pia tunakuletea muhtasari wa habari.

1. Watoto nchini Lebanon wanakabiliwa na njaa mtoto 1 kati ya 5 akilala bila kula, kukosa shule na kulazimika kufanya kazi kutokana na umaskini unaochochewa na mgogoro, limeonya Shirika la Umoja wa Mataifa la kuhudumia watoto UNICEF. Shirika hilo limesema asilimia 14 ya kaya zina angalau mtoto mmoja anayelazimika kufanya kazi, zaidi ya mara mbili ya kiwango cha Januari 2025. UNICEF imeitaka jamii ya kimataifa kuchukua hatua za haraka na za kudumu kulinda afya, elimu na ustawi wa watoto wa Lebanon.
2. Uzoefu wa miaka 15 unaonesha kuwa kuongeza kodi za tumbaku kunaweza kupunguza uvutaji wa sigara na kuongeza mapato ya serikali, kwa mujibu wa Shirika la Afya Duniani (WHO). Uchambuzi katika nchi 15 kati ya 2009 na 2025 umeonesha kuwa matokeo makubwa zaidi yalipatikana pale serikali zilipoongeza kodi kwa kiwango kikubwa na mara kwa mara. Dkt. Etienne Krug wa WHO, amesema “Ushahidi uko wazi, serikali zinapofanya bidhaa hatarishi kuwa ghali zaidi, watu hutumia kidogo, maisha yanaokolewa na mapato ya umma huongezeka,” akitaka ongezeko la kodi linalotabirika ili kufanya tumbaku, pombe na vinywaji vyenye sukari kuwa ghali zaidi.
3. Na Shirika la Umoja wa Mataifa la Chakula na Kilimo FAO kwa kushirikiana na serikali ya Kenya wamezindua Mradi uitwao SoilFer unaohusisha kuwa na ramani ya aina za udongo za taifa hilo la Afrika Mashariki kwa lengo la kuwa na mfumo wa kilimo chenye mnepo. Akizungumzia mpango huo jijini Nairobi, Kenya Naibu Mkurugenzi wa FAO anayeongoza kitengo cha Ardhi na Maji Nora Berrahmouni, amesema taarifa kutoka mpango huo zinasaidia wakulima “kufahamu, mazao watakayopanda, mahali pa kupanda, jinsi ya kupanda, kiasi cha mbolea kinachohitajika na aina ya mbolea.”

Mwenyeji wako ni Anold Kayanda, karibu!

Hii leo jaridani tunakuletea mada kwa kina. Dunia hivi sasa imegubikwa na mazingira ya uhalifu yanayozidi kuwa magum ukila uchao. Umoja wa Mataifa unasema kutokana na mazingira hayo huduma, miundombinu na teknolojia vinaweza kutumiwa vibaya na wahalifu.

Hii ni pamoja na mienendo mipya inayojulikana kama “uhalifu kama huduma” na “vurugu kama huduma. Ni kwa kuzingatia hilo, Ofisi ya Umoja wa Mataifa ya kuzuia dawa za kulevya na uhalifu, (UNODC) imeitisha mkutano wa 15 huko Abu Dhabi kusaka mbinu za kisasa za kuweza kukabili uhalifu unaotumia mbinu za kisasa. Ili kubaini mengine mengi ya mkutano huo Ezzat El Feri wa Idhaa ya Kiarabu ya Umoja wa Mataifa alizungumza na Mkuu wa UNODC na mahojiano hayo ndio msingi wa mada kwa kina hii inayoletwa kwako na Assumpta Massoi?

Pia tunakuletea muhtasari wa habari.

1. Asubuhi hii ya saa za New York-Marekani hapa katika makao makuu ya Umoja wa Mataifa unafanyika mkutano kuhusu Siku ya Kimataifa ya Kutokomeza Kabisa Silaha za Nyuklia. Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa, Antonio Guterres ametoa wito kwa ulimwengu akisema, tunapoadhimisha siku hii muhimu, ni wakati wa kuweka njia mpya. Nchi zinazomiliki silaha za nyuklia lazima zirudi kwenye mazungumzo ili kuzuia matumizi yoyote ya silaha za nyuklia.
2. Ikiwa leo ni siku ya kimataifa ya kuelimisha umma kuhusu madhara ya upotevu na utupaji wa chakula, shirika la Umoja wa Mataifa la Mazingira, UNEP linasema teknolojia ya akili mnemba, (AI) imeanza kutumika kusaidia kuondokana na tatizo hilo wakati huu ambapo takwimu zinaonesha kwamba asilimia 13 ya chakula hupotea baada ya kuvunwa na kabla ya kufika madukani ilhali asilimia nyingine 19 ikipotezwa majumbani, kwenye maduka makubwa na migahawa. Michael Muratha ambaye ni Meneja Mradi kutoka UNEP kitengo cha Mabadiliko ya Tabianchi anafafanua matumizi hayo ya akili mnemba.
3. Shirika la Umoja wa Mataifa la Afya Duniani (WHO) limesema idadi ya maambukizi ya Ebola ya virusi vya Bundibugyo nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, (DRC) bado iko juu licha ya dalili za kupungua kwa uenezaji wa ugonjwa huo katika baadhi ya maeneo yaliyoathiriwa na mlipuko. Akizungumza mjini Geneva, Uswisi leo hii leo, Dkt. Janet Diaz, Mkuu wa Kitengo cha Huduma katika Mpango wa Dharura za Afya wa WHO, amesema, “tunajua kwamba kwa ugonjwa wa Ebola, kupata huduma za matibabu mapema kunaweza kuongeza kwa kiasi kikubwa uwezekano wa kupona. Hata hivyo, katika mlipuko huu, watu wengi bado wanafariki dunia wakiwa majumbani au katika jamii zao kwa sababu hawawezi kufika kwenye vituo vya afya kwa wakati.”.

Mwenyeji wako ni Flora Nducha, karibu!

Hii leo jaridani tunakuletea mada kwa kina. Hii leo tunaangazia sekta ya afya barani Afrika na kuzungumzia hilo mwenzangu Leah Mushi amezungumza na Mkurugenzi wa shirika la Umoja wa Mataifa la afya ulimwenguni Kanda ya Afrika Profesa Mohamed Janabi. 

Suala la kwanza kutaka kufangamu kutoka kwake ni je mkutano wa Ngazi ya Juu kuhusu maandalizi dhidi ya majanga ya milipuko ya magonjwa ulifanyika mwishoni mwa wiki hii umefikia azimio walilotaka kukubaliana?

Pia tunakuletea muhtasari wa habari.

1. Hii leo viongozi wa nchi 193 wanachama wa Umoja wa Mataifa wanashiki kwenye Mkutano wa Ngazi ya Juu ukimulika maadhimisho ya miaka 25 na Mpango wa Utekelezaji wa Azimio la Durban la mwaka 2001 ambapo Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa António Guterres amesema anasikitishwa kuona kwamba ubaguzi wa rangi bado unaendelea duniani, na kwamba kitendo hicho kinahatarisha juhudi za kujenga dunia yenye amani, usawa na heshima kwa watu wote. Akizungumza kwenye ufunguzi wa mkutano huo leo kwenye Makao Makuu ya Umoja wa Mataifa kando ya Mjadala Mkuu, (UNGA81) Guterres amesema ubaguzi wa rangi bado “unatia sumu” katika jamii, unazidisha pengo la kijamii na kiuchumi, na kuwanyima watu haki na uhuru wao wa msingi.
2. Leo ni siku ya mwisho ya Mjadala Mkuu wa Mkutano wa 81 wa Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa, (UNGA81). Miongoni mwa nchi zilizohutubia asubuhi hii ya saa za New York-Marekani ni Mali ambayo imewakilishwa na Waziri wake wa mambo ya nje Abdoulaye Diop ambaye pamoja na mambo mengine ametoa wito kwa Jumuiya ya Kimataifa kutokaa kimya mataifa mengine yanapoingilia uhuru w anchi za Afrika akitoa mfano wa Ukraine kuunga mkono makundi ya kigaidi dhidi ya Mali. Amesisitiza hakupaswi kuwa na kitu cha “ugaidi mzuri na ugaidi mbaya.”.
3. Naye Waziri wa Mambo ya Nje wa Eritrea, Osman Saleh Mohammed, akihutubia mjadala huo mkuu amezungumza masuala mengi ambayo Umoja wa Mataifa unapaswa kuyashughulikia akitoa mfano wa  athari za kile alichokiita sera ya “MAGA” ya Rais wa Marekani Donald Trump ni miongoni mwa matukio yanayohitaji kuangaliwa katika hali ya sasa ya kimataifa. Aidha ametoa wito wa kusitishwa kwa vita vinavyoendelea katika kanda mbali ukiwemo ukanda wa Sahel, Pembe ya Afrika, Mashariki ya Kati na Ukraine.

Mwenyeji wako ni Flora Nducha, karibu!

Hii leo jaridani tunakuletea mada kwa kina. Hapa katika Makao Makuu ya Umoja wa Mataifa leo unafanyika mkutano wa Ngazi ya Juu kuhusu maandalizi dhidi ya majanga ya milipuko ya magonjwa na kama nilivyokudokeza kuwa tutakuwa na maoni na ushauri wa baadhi ya wananchi wa Afrika Mashariki kwa viongozi wanaoshiriki mkutano huo, tunaanzia nchini Uganda, kisha tuelekee nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, DRC.

Pia tunakuletea muhtasari wa habari.

1. Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa leo linafanya Mkutano wa Ngazi ya Juu kuhusu Kuzuia, Kujiandaa na Kukabiliana na Magonjwa ya Milipuko, unaolenga kuimarisha ushirikiano wa kimataifa na kupitisha tamko la kisiasa kuhusu maandalizi na mwitikio wa magonjwa ya milipuko. Akizungumza kwa niaba ya Katibu Mkuu Antonio Guterres, Naibu Katibu Mkuu Amina J. Mohammed amesema dunia inahitaji mshikamano, usawa na hatua madhubuti za kimataifa ili kutomwacha mtu yeyote nyuma na kujifunza kutokana na uzoefu wa hivi karibuni akisema “Janga la COVID-19 lilitufundisha kwamba, katika dunia yetu iliyounganishwa, hakuna nchi inayoweza kujilinda yenyewe. Tulijifunza jambo hili kwa gharama kubwa sana ya kibinadamu na kiuchumi.”
2. Tukielekea Afrika, Hama hama ya watu kutokana na mapigano mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, DRC, inmelilazimu Shirika la Umoja wa Mataifa la Uhamiaji, IOM, kuongeza ufuatiliaji wa Ebola katika mipaka, vituo vya wakimbizi na njia za usafiri. Hadi Septemba 21, zaidi ya watu 7,700 walikuwa wamethibitishwa kuwa na Ebola, huku 3,700 wakifariki.
3. Na nchini Yemen takriban watoto milioni 2.2 wenye umri wa chini ya miaka 5 wanakumbwa na utapiamlo kila uchao hawajui pa kula wala pa kulala kwa mujibu wa Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Watoto UNICEF likisistiza kuwa usalama ndio kipaumbele ili watoto hao waweze kuishi kama Watoto. Akizungumza Geneva Uswisi kwa njia ya video kutoka Aden, Yemen Mwakilishi wa UNICEF nchini humo, Akhil Iyer, amesema “Tunashuhudia ongezeko la utapiamlo mkali mtoto 1 kati ya 4 anautapiamlo mkali na Watoto 200 wako katika hali mbaya sana ya unyafuzi.”

Mwenyeji wako ni Leah Mushi, karibu!

Hii leo jaridani tunakuletea mada kwa kina. “Kuwa mkimbizi si chaguo wala hiyari ni shuruti inayotokana na sababu mbalimbali ikiwemo kutokuwa amani sababu ya vita na kila mtu anaweza kuwa mkimbizi siku moja.” 

Hiyo ni kauli ya Marry Nyiriak Maker Balozi Mwema wa Shirika la Umoja wa Mataifa la kuhudumia wakimbizi UNHCR ambaye amezungumza na Flora Nducha wa Idhaa hii kandoni mwa mjadala Mkuu wa Baraza Kuu wakati wa maadhimisho ya miaka 75 ya mkataba wa wakimbizi. Mary anatanabaisha safari yake kutoka Sudan hadi kambi ya wakimbizi ya Kakuma Kenya na hatimaye hapa Marekani.

Pia tunakuletea muhtasari wa habari. Mwenyeji wako ni Leah Mushi, karibu!

Hii leo jaridani tunakuletea mada kwa kina. Kesho Septemba 24 viongozi wa dunia wanaokutana hapa New York, Marekani kwenye makao makuu ya Umoja wa Mataifa watakuwa na mkutano wa ngazi ya juu kuhusu ongezeko la kina cha maji ya bahari duniani.

Hatimaye wanatarajiwa kupitisha azimio la kusaidia mataifa yanayokumbwa na madhara yatokanayo na ongezeko hilo. Kutoka Nairobi, Kenya, Assumpta Massoi kwa ushirikiano na Radio washirika wetu Pangani FM ya mkoani Tanga, mashariki mwa Tanzania na Kituo cha Habari cha Umoja wa Mataifa, nchini humo, UNIC, anamulika madhara ya ongezeko la kina cha maji ya Bahari ya Hindi, kilichosababisha maji hayo kuingia ndani ya Mto wa Pangani. Sasa wakulima na wavuvi wanahaha.

Pia tunakuletea muhtasari wa habari.

1. Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa, António Guterres, amesema kuwa maendeleo, haki za binadamu na amani ni nguzo zinazopaswa kusonga mbele kwa pamoja ili kuleta ustawi wa watu wote duniani. Ametoa kauli hiyo mjini New York, Marekani, wakati wa Mkutano wa Ngazi ya Juu uliofanyika kuadhimisha miaka 40 tangu kupitishwa kwa Azimio la Haki ya Maendeleo la Umoja wa Mataifa la mwaka 1986. Amesisitiza akisema, “maadhimisho haya ni zaidi ya wakati wa kutafakari. Ni wito wa kuchukua hatua, kutimiza ahadi ya kulinda haki ya maendeleo kwa wote. Kupanua ushiriki na ujumuishi wa watu na nchi katika maendeleo ya dunia. Na kusukuma mbele zaidi maendeleo.”
2. Tukisalia na suala hilo, mmoja wa vijana kutoka barani Afrika, nchini Cameroon, Nakita Aboya ni miongoni mwa watu wanaohudhuria mikutano ya kandoni mwa Mjadala Mkuu wa Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa, UNGA81. Anasema ingawa hakupata nafasi ya kushiriki katika Mkutano huu wa leo wa Ngazi ya Juu uliofanyika kuadhimisha miaka 40 tangu kupitishwa kwa Azimio la Haki ya Maendeleo la Umoja wa Mataifa la mwaka 1986 lakini ana maoni akisema, “Ndiyo, ninaamini kwamba kila mtu ana haki ya maendeleo, mradi tu maendeleo hayo hayakiuki haki za wengine. Ninaamini kila mtu ana haki ya maendeleo. Lakini ujumbe mmoja tu kwa viongozi; tekelezeni ahadi zenu. Kwa mfano, mara nyingi katika hotuba tunasikia kauli kama: Vijana ndio msingi; inabidi vijana wajumuishwe; ooh hatuwezi kufanya chochote bila vijana; vijana, vijana, vijana. Lakini zaidi ya maneno hayo, ni hatua gani zinazochukuliwa? Kwa hiyo, ujumbe mmoja ninaoweza kutoa ni: asante sana kwa ahadi zenu, lakini tafadhali sasa tekelezeni ahadi hizo.”
3. Na hotuba za viongozi katika Mjadala Mkuu wa Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa zinaendelea leo ikiwa ni siku ya pili. Rais wa Ndaishimiye wa Burundi ameutumia mkutano huu kusisitiza nafasi ya Afrika duniani,..anasema “Burundi, ikiwa inashikilia Uenyekiti wa Muungano wa Afrika, imechagua umoja, mshikamano na kuchukua hatua. Tumechagua Afrika yenye amani, Afrika iliyounganishwa, Afrika inayojilisha yenyewe, Afrika inayobadilisha na kuongeza thamani ya rasilimali zake, Afrika inayowapa vijana wake fursa na uwezo wa kuunda na kubuni, Afrika inayosimamia hatima yake yenyewe. Na tunachagua mfumo wa ushirikiano wa kimataifa ulioboreshwa, ambao kila eneo, kila jamii na kila taifa linahesabiwa. Kwa Afrika, tunataka Umoja wa Mataifa wenye uwakilishi mpana zaidi, wenye ufanisi zaidi na ulio karibu zaidi na wananchi.”

Mwenyeji wako ni Leah Mushi, karibu!

Hii leo jaridani tunakuletea mada kwa kina. Mabadiliko ya tabianchi hayawaathiri watu wote kwa kiwango sawa. 

Baadhi ya nchi zimejenga uchumi wao kwa miongo kadhaa kupitia matumizi makubwa ya nishati ya mafuta, huku nyingine zilizochangia kidogo katika uzalishaji wa gesi chafu zikikabiliwa na mafuriko, vimbunga, ukame, ongezeko la kina cha bahari na kupotea kwa njia za kujipatia riziki. 

Hili ndilo kiini cha mjadala kuhusu haki na hatua dhidi ya mabadiliko ya tabianchi ambao utafanyika kesho Jumatano . Lakini haki hiyo ina maana gani? Nani anapaswa kubeba gharama? Na kizazi kijacho kitaachiwa dunia ya aina gani?

Pia tunakuletea muhtasari wa habari.

1. Mjadala Mkuu wa Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa umefungua pazia asubuhi ya leo saa za New York, Marekani. Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa Antono Guterres kupitia hotuba yake ambayo ni ya mwisho katika tukio hili amegusa mambo mengi miongoni likiwa kuhusu ushauri wake kuwa Umoja wa Mataifa unapaswa kufanya mageuzi katika Baraza la Usalama ili liakisi hali halisi ya ulimwengu wa leo na kuwa na uhalali pamoja na ufanisi unaohitajika kukabiliana na changamoto za sasa.
2. Tuondoke hapa Makao makuu ya Umoja wa Mataifa New York, Marekani, ambako viongozi wa ulimwengu sasa wanaendelea kutoa hotuba zao nakupeleka mashinani hususan Nairobi, Kenya kusikia vijana wanataka nini.

Mwenyeji wako ni Leah Mushi, karibu!

Kesho Jumanne tarehe 22 Septemba mbali ya kufunguliwa kwa mjadala Mkuu wa Baraza Kuu la Umoja wa Matanfa wa UNGA81, kandoni mwa mjadala huo kutakuwa na Mkutano wa Ngazi ya Juu kuhusu Akili Mnemba, au Akili Unde AI, na Usalama wa watoto Mtandaoni. Balozi Philip Thigo anayehusika na masuala ya AI kutoka Kenya ni miongoni mwa watakaoshiriki mkutano huo amenieleza kwa nini suala hili ni muhimu katika mkutano wa kesho na nini wanakitarajia

Mjadala Mkuu wa Baraza Kuu la Umoja wa Mataofa UNGA81 unafungua pazia kesho Jumanne ambapo mada mbalimbali zitajadiliwa kwa kina na nchi wanachama 193 wa Umoja wa Mataifa ikiwemo kuwasilisha tarifa zao wenzangu Leah Mushi na Anold Kayanda  waafuatilia maandalizi ya mjadala huo.

Hii leo jaridani tunaangazia ujumbe wa Katibu Mkuu na vijana kuhusu siku ya amani, ufunguzi wa UNGA81, Akili Mnemba, au Akili Unde AI, na Usalama wa watoto Mtandaoni.

1. Leo ni siku ya amani duniani ambapo Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa, Antonio Guterres, amepongeza watu wote mashinani wakiwemo watumishi wa kujitolea, wachechemuzi na viongozi wa mashirika ya kiraia wanaojitolea kwa hali na mali kuendeleza amani.
2. Mjadala Mkuu wa Baraza Kuu la Umoja wa Mataofa UNGA81 unafungua pazia kesho Jumanne ambapo mada mbalimbali zitajadiliwa kwa kina na nchi wanachama 193 wa Umoja wa Mataifa ikiwemo kuwasilisha tarifa zao
3. Kesho Jumanne tarehe 22 Septemba mbali ya kufunguliwa kwa mjadala Mkuu wa Baraza Kuu la Umoja wa Matanfa wa UNGA81, kandoni mwa mjadala huo kutakuwa na Mkutano wa Ngazi ya Juu kuhusu Akili Mnemba, au Akili Unde AI, na Usalama wa watoto Mtandaoni. Balozi Philip Thigo anayehusika na masuala ya AI kutoka Kenya ni miongoni mwa watakaoshiriki mkutano huo amenieleza kwa nini suala hili ni muhimu katika mkutano wa kesho na nini wanakitarajia.

Mwenyeji wako ni Flora Nducha, karibu!