Habari za UN - Mtazamo wa Kimataifa Habari za kiutu

Hivi karibuni hoja ya watoto na AI ilimulikwa kwenye makao makuu ya Umoja wa Mataifa hususan jinsi ya kulinda haki za watoto. Je watoto wenyewe wananufaika vipi nayo? Wanataka nini kifanyike ili iwaletee maendeleo Chanya? Tuungane na Assumpta Massoi kutoka Nairobi Kenya akizungumza na mtoto anayeanza kwa kujitambulisha.

Hii leo jaridani tunaangazia mshindi wa Tuzo ya Amani ya Nobel mwaka 2026, maoni ya vijana kuhusu Akili Mnemba, na mchezaji wa soka au kandanda nchini Tanzania. 

1. Kamati ya tuzo ya Nobel nchini Norway imemtangaza Navanethem “Navi” Pillay kuwa mshindi wa Tuzo ya Amani ya Nobel mwaka 2026 kutokana na mchango wake katika kukuza amani na sheria za kimataifa.
2. Katika masuala ya Akili Mnemba au AI hivi karibuni hoja ya watoto na AI ilimulikwa kwenye makao makuu ya Umoja wa Mataifa hususan jinsi ya kulinda haki za watoto. Je watoto wenyewe wananufaika vipi nayo? Wanataka nini kifanyike ili iwaletee maendeleo Chanya? Tuungane na Assumpta Massoi kutoka Nairobi Kenya akizungumza na mtoto anayeanza kwa kujitambulisha..
3. Na Nchini Tanzania, mchezaji wa soka au kandanda, Fatuma Issah Suleiman amegeuza changamoto na kukatishwa tamaa kuwa chachu ya kufuatilia ndoto yake katika mchezo wa soka. Licha ya kukosa uungwaji mkono mwanzoni na baadaye kupata jeraha kubwa lililomweka nje ya uwanja kwa miezi kadhaa, Fatuma hakukata tamaa na hatimaye akafanikiwa kufikia kiwango cha kuchezea timu ya taifa.

Mwenyeji wako ni Flora Nducha, karibu!

Nchini Tanzania, mchezaji wa soka au kandanda, Fatuma Issah Suleiman amegeuza changamoto na kukatishwa tamaa kuwa chachu ya kufuatilia ndoto yake katika mchezo wa soka. Licha ya kukosa uungwaji mkono mwanzoni na baadaye kupata jeraha kubwa lililomweka nje ya uwanja kwa miezi kadhaa, Fatuma hakukata tamaa na hatimaye akafanikiwa kufikia kiwango cha kuchezea timu ya taifa. Kulikoni?  tuungane na Cynthia Akhangwa kwa ufafanuzi zaidi.

Kamati ya tuzo ya Nobel nchini Norway imemtangaza Navanethem “Navi” Pillay kuwa mshindi wa Tuzo ya Amani ya Nobel mwaka 2026 kutokana na mchango wake katika kukuza amani na sheria za kimataifa. Selina Jerobon na maelezo zaidi.

Hii leo jaridani tunakuletea mada kwa kina. Umoja wa Mataifa unaonya kwamba pengo la kidijitali linaweza kubadilika kuwa pengo la Akili Mnemba (AI), na hatimaye kuwa pengo la maendeleo, usalama na mamlaka ya nchi. 

Shrika la Umoja wa Mataifa la Mpango wa Maendeleo UNDP linatoa takwimu likisema barani Afrika kwa mfano, ni chini ya asilimia mbili ya uwezo wa vituo vya kuhifadhi na kuchakata data duniani ndi upo barani umo, huku ni asilimia tano tu ya wabunifu wa AI barani humo ndio wana uwezo wa kupata nguvu za kompyuta wanazohitaji.

Hali hiyo ndio msingi wa mazungumzo yafuatayo kati ya Anold Kayanda wa Idhaa hii, na Gloria Anderson, Mkurugezi wa shirika la TEDI Tanzania. Gloria Anderson alikuwa New York Marekani kuhududhuria mikutano mbalimbali wakati wa UNGA81. 

Pia tunakuletea muhtasari wa habari kama zifuatazo.

1. Shirika la Afya Duniani (WHO) kwa kushirikiana na wadau mbalimbali leo wamezindua mpango mpya wa kimataifa wa kukabiliana na matatizo ya shinikizo la juu la damu wakati wa ujauzito ambayo huathiri mamilioni ya wanawake duniani kote kila mwaka. Shinikizo la damu huweza kusababisha kudhurika kwa viungo vya mwili hasa figo ambapo mpango husika utaleta pamoja utafiti, dawa, mwongozo wa kitabibu, mifumo ya afya na hatua za kisiasa ili kuhakikisha  nafasi ya mwanamke kuishi salama wakati wa ujauzito na kujifungua mtoto haiamuliwi na mahali anapoishi.
2. Nasalia na afya ambapo leo ikiwa ni siku ya uoni duniani, WHO inakumbusha apu yake ya kuchunguza macho ambapo mtu anaweza kutumia simu janja kujifanyia uchunguzi wa awali kabla ya kwenda kwa mtaalamu wa macho ili kubaini iwapo macho yake yako salama au la, na kisha kuwahi hospitali. Apu hiyo inaitwa WHOeyes, na ni bure huko App Store au Google Store. WHO inasema uchunguzi wa mapema huepusha uharibifu mkubwa zaidi wa macho.
3. Na hatimaye huko kwenye maeneo ya ndani zaidi huko Sudan Kusini, ujumbe wa Umoja wa Mataifa wa kulinda amani nchini humo, UNMISS unasaidia vijana kuachana na magenge ya uhalifu ili waweze kujenga upya maisha yao kupitia mipango mipya. Cephus Diggs ambaye Afisa wa UNMISS akihusika na ulinzi anasema, “tuliweza kuwaleta pamoja viongozi wa makundi mbalimbali ya magenge, wakiwemo wasichana waliokuwa kwenye magenge. Kwa sasa, tunajihusisha na shughuli za ukaushaji wa samaki kwa kutumia moshi ili waweze kunufaika na shughuli hizo na kufikiria upya namna ya kushiriki katika shughuli zenye manufaa, badala ya kukaa tu au kuzurura kambini na kuwashambulia watu.”

Mwenyeji wako ni Assumpta Massoi, karibu!

Hii leo jaridani tunakuletea kipindi maalumu cha mahojiano yanayozingatia tangazo la jana kutoka serikali ya Kenya ya kwamba mtu mmoja amekufa kwa ugonjwa wa Ebola ya virusi vya Bundibugyo nchini humo. 

Kufuatia tangazo hilo Assumpta Massoi wa Idhaa ya Kiswahili ya Umoja wa Mataifa jijini Nairobi, Kenya amezungumza na Mwakilishi wa shirika la Umoja wa Mataifa la Afya duniani,(WHO) nchini humo Dkt. Neema Rusibamayila Kimambo kufahamu kinachoendelea. Kwanza anaanza kwa kuelezea wanachofahamu kuhusu mgonjwa huyo aliyefariki dunia. 

Mwenyeji wako ni Flora Nducha, karibu!

Walinda amani wa Umoja wa Mataifa nchini DRC walipatiwa medali za Umoja wa Mataifa. Shuhuda wetu ni Kapteni Hamis Milyango, tuungane naye.

Kufuatia mlipuko wa Ebola nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, (DRC) Walinda amani wa Umoja wa Mataifa nao wanachukua hatua kuhakikisha kuwa ugonjwa huo hauleti changamoto kwenye harakati za ulinzi wa raia. Je wanafanya nini? Tuungane na Private Lazaro Mlyuka kutoka Kikosi cha Tanzania cha walinda amani wa Umoja wa Mataifa kinachohudumu nchini humo.

Watoto wachanga wawili, mmoja mwenye umri wa miezi 7 na mwingine miezi minane,ni miongoni mwa watoto ambao maisha yao  yamebadili baada ya wazazi wao kufariki kwa ugonjwa wa Ebola nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, DRC, na sasa Umoja wa Mataifa unataka hatua zichukuliwe kuwalinda wao na wengine wengi. Flora Nducha na maelezo zaidi.

Hii leo jaridani tunaangazia Ebola nchini DR Congo na kazi ya walinda amani nchini humo. 

1. Watoto wachanga wawili, mmoja mwenye umri wa miezi 7 na mwingine miezi minane,ni miongoni mwa watoto ambao maisha yao  yamebadili baada ya wazazi wao kufariki kwa ugonjwa wa Ebola nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, DRC, na sasa Umoja wa Mataifa unataka hatua zichukuliwe kuwalinda wao na wengine wengi.
2. Kufuatia mlipuko wa Ebola nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, (DRC) Walinda amani wa Umoja wa Mataifa nao wanachukua hatua kuhakikisha kuwa ugonjwa huo hauleti changamoto kwenye harakati za ulinzi wa raia. Je wanafanya nini? Private Lazaro Mlyuka kutoka Kikosi cha Tanzania cha walinda amani wa Umoja wa Mataifa kinachohudumu nchini humo anaeleza wanachokifanya.
3. Na kule kule DRC tunamulika walinda amani ambao walipatiwa medali za Umoja wa Mataifa. Shuhuda wetu ni Kapteni Hamis Milyango.

Mwenyeji wako ni Cynthia Akhangwa, karibu!