Habari za UN - Mtazamo wa Kimataifa Habari za kiutu

Karibu kusikiliza jarida la Umoja wa Mataifa hii leo ambapo utasikia muhtasari wa habari na kisha mada kwa kina kutoka Nairobi nchini Kenya ambapo washindi wawili wa tuzo ya Umoja wa Mataifa wamezungumza. 

Shirika la Umoja wa Mataifa la Kazi Duniani, ILO, limetaka hatua za haraka kuchukuliwa kuboresha huduma za malezi na uangalizi, pamoja na mazingira ya kazi kwa watu wanaotoa huduma hizo, likionya kuwa upungufu wa huduma bora unaweza kuongeza ukosefu wa usawa wa kijinsia. Wito huo umetolewa wakati dunia ikiadhimisha Siku ya Kimataifa ya Huduma na Usaidizi, leo  tarehe 29 Oktoba. Flora Nducha na taarifa zaidi

Nchini Tanzania, katika Wilaya ya Makete mkoani Njombe, mradi wa Lishe ya Mwanao unaowezeshwa na Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Watoto, UNICEF chini ya ufadhili wa Norway umeasaidia kupunguza tatizo la uzito mdogo na udumavu kwa watoto kupitia mafunzo ya upishi wa vyakula vyenye virutubisho vinavyopatikana katika jamii. Augustine Aramba na taarifa zaidi.

Hii leo jaridani tunaangazia Siku ya Kimataifa ya Huduma na Usaidizi, haki za binadamunchini Sudan, na lishe bora kwa watoto kwa lengo la kutokomeza udumavu nchini Tanzania. 

1. Shirika la Umoja wa Mataifa la Kazi Duniani, ILO, limetaka hatua za haraka kuchukuliwa kuboresha huduma za malezi na uangalizi, pamoja na mazingira ya kazi kwa watu wanaotoa huduma hizo, likionya kuwa upungufu wa huduma bora unaweza kuongeza ukosefu wa usawa wa kijinsia. Wito huo umetolewa wakati dunia ikiadhimisha Siku ya Kimataifa ya Huduma na Usaidizi, leo  tarehe 29 Oktoba.
2. Kamishna Mkuu wa Umoja wa Mataifa wa Haki za Binadamu, Volker Türk, ameeleza wasiwasi mkubwa kuhusu kuongezeka kwa ukatili dhidi ya raia katika maeneo yenye migogoro duniani, hususan Sudan, ambako mauaji, ubakaji na mashambulizi yanayotumia ndege zisizo na rubani yanaendelea kugharimu maisha ya watu. Aidha amepongeza vijana kwa kusimama kidete kudai haki na uwajibikaji.
3. Nchini Tanzania, katika Wilaya ya Makete mkoani Njombe, mradi wa Lishe ya Mwanao unaowezeshwa na Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Watoto, UNICEF chini ya ufadhili wa Norway umesaidia kupunguza tatizo la uzito mdogo na udumavu kwa watoto kupitia mafunzo ya upishi wa vyakula vyenye virutubisho vinavyopatikana katika jamii.

Mwenyeji wako ni Cynthia Akhangwa, karibu!

Kamishna Mkuu wa Umoja wa Mataifa wa Haki za Binadamu, Volker Türk, ameeleza wasiwasi mkubwa kuhusu kuongezeka kwa ukatili dhidi ya raia katika maeneo yenye migogoro duniani, hususan Sudan, ambako mauaji, ubakaji na mashambulizi yanayotumia ndege zisizo na rubani yanaendelea kugharimu maisha ya watu. Aidha amepongeza vijana kwa kusimama kidete kudai haki na uwajibikaji. Leah Mushi ana taarifa zaidi.

Katika kujifunza lugha ya Kiswahili, leo tunamkaribisha NTAHOMBAYE HUSSEIN, Mwenyekiti wa Chama cha Wanahabari wa Kiswahili nchini Burundi, CHAWARUNDI. Anafafanua maana ya neno, Mgao au Mwaego.

Hii leo jaridani tunakuletea Mada kwa Kina. Huko DRC ambako mlipuko wa Ebola ya virusi vya Bundibugyo bado unaendelea, ufuatiliaji wa wagonjwa waliopona ni muhimu kama moja ya sehemu za mwitikio dhidi ya mlipuko wa ugonjwa huo uliothibitishwa mwezi Mei mwaka huu, ukiwa ni mlipuko wa 17. 

Wagonjwa waliopona, mara baada ya kuruhusiwa kwenye vituo vya matibabu, (ETC),  huendelea kupatiwa misaada ikiwemo ya kisaikolojia na uchunguzi kupitia kliniki mahsusi.

Pia tunakuletea muhtasari wa habari na jifunze Kiswahili:

1. Ripoti mpya ya jarida la kisayansi la Lancet, kwa kushirikiana na Shirika la Afya la Umoja wa Mataifa Duniani, WHO, imeonya kuwa mwaka 2023, takribani watu 710,000 walifariki dunia kutokana na joto kali, ikiwa ni rekodi ya juu zaidi kuwahi kurekodiwa. Zaidi ya asilimia 70 ya vifo hivyo vimehusishwa na mabadiliko ya tabianchi yanayosababishwa na shughuli za binadamu.
2. Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa leo linaendelea kujadili wanawake, amani na usalama, huku ripoti ya Katibu Mkuu ikionesha kuwa wanawake na wasichana walikuwa robo ya raia zaidi ya 37,000 waliouawa katika migogoro ya kivita mwaka jana. Ripoti hiyo inaonya pia kuhusu ongezeko la ukatili wa kingono na kutengwa kwa wanawake katika mazungumzo ya amani.
3. Na Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Wakimbizi, UNHCR, limeonya kuhusu kuongezeka kwa mahitaji ya kibinadamu eneo la Moyale, mpakani mwa Kenya na Ethiopia, baada ya mapigano upande wa Ethiopia kuwalazimisha maelfu ya watu kukimbilia Kenya kutafuta usalama.
4. Na katika kujifunza lugha ya Kiswahili, leo tunamkaribisha NTAHOMBAYE HUSSEIN, Mwenyekiti wa Chama cha Wanahabari wa Kiswahili nchini Burundi, CHAWARUNDI. Anafafanua maana ya neno, Mgao au Mwaego.

Mwenyeji wako ni Flora Nducha, karibu!

Hii leo jaridani tunakuletea Mada kwa Kina ambayo ni muendelezo wa mazungumzo ya Leah Mushi wa Idhaa hii na Dokta Theophilus Wangata, Mkurugenzi Mtendaji wa Housepital kampuni inayotoa huduma za kitabibu majumbani huko nchini Kenya. 

Hapo jana alieleza walengwa wakubwa ni pamoja na wagonjwa waliotoka hospitalini, wenye maumivu, wenye magonjwa sugu, pia alieleza watoa huduma wanaofanya nao kazi. Na sasa nakurejesha tena kwa Leah akiendelea na mahojiano.

Pia tunakuletea muhtasari wa habari:

1. Katika masuala ya afya Dkt. Meg Doherty, Kiongozi wa kiufundi wa majaribio ya chanjo kwenye shirika la Umoja wa Mataifa la Afya duniani WHO amesema jaribio ya chanjo ya Ervebo dhidi ya Ebola ya virusi vya Bundibugyo nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, DRC litajibu maswali muhimu ya kisayansi kuhusu namna ya kudhibiti mlipuko wa sasa wa 17 na kujiandaa kwa milipuko ijayo. Amewaambia waandishi wa habari mjini Geneva, Uswisi,  kwamba, “kwa sasa, muundo wa jaribio umeandaliwa ili kuwawezesha watu wanaokidhi vigezo kupokea chanjo kati ya siku moja na siku 21 baada ya kuwa katika hatari ya kuambukizwa.”.
2. Kwa mazingira ambapo wahenga walinena mchezo kwao hutunzwa na ndivyo ilivyokuwa leo hapa Nairobi Kenya wakati Ofisi za Umoja wa Mataifa zilipatia tuzo vijana wawili wanaotekeleza kwa vitendo Malengo ya Maendeleo ya Umoja wa Mataifa, SDGs ikiwa ni sehemu ya maadhimisho ya miaka 81 ya Umoja huo. Mshindi wa kwaza ni Dkt. Bornface Otieno Owino mkulima mbunifu aliyeweka kando udaktari na kuingia kwenye kilino bunifu kinachoinua maisha ya jamii yake..
3. Na tukislaia na washindi wa Tuzo hili, mshindi wa pili ni mwanamazingira Kevin Wekesa anayetumia michezo kulinda mazingira ambapo baada ya kupokea tuzo anatoa ujumbe wake.

Mwenyeji wako ni Cynthia Akhangwa, karibu!

Hii leo jaridani tunakuletea Mada kwa Kina. Nchini kenya kunashuhudiwa mapinduzi makubwa katika utoaji huduma za matibabu ambapo sasa madaktari na wauguzi wanatoa huduma za kitabibu kwakuwafuata wagonjwa majumbani wakiwa na vifaa tiba. 

Leah Mushi wa Idhaa hii amezungumza na Mkurugenzi Mtendaji wa Housepital Dokta Theophilus Wangata anayeanza kwa kueleza walengwa wa huduma hizo za majumbani.

Pia tunakuletea muhtasari wa habari:

1. Viongozi wa Umoja wa Mataifa wamelaani vikali mauaji ya muuguzi wa Ebola jimboni Tshopo, kaskazini-kati mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, (DRC), ambaye alikuwa katika harakati za kuelimisha umma kuhusu ugonjwa huo. Kupitia kurasa zao za X, viongozi hao, Mkuu wa WHO Dkt. Tedros Ghebreyesus na Mratibu Mwandamizi wa  Umoja wa Mataifa kuhusu Ebola, Julien Harneis wametaka uchunguzi wa haraka ufanyike dhidi ya watekelezaji wa tukio hilo ambao walidai muuguzi huyo na mwenzake walikuwa wanasambaza maambukizi ya Ebola kwa kuchafua vyanzo vya maji vya eneo hilo.
2. Nasalia na afya lakini sasa naelekea Nigeria ambako mwanamke aliyethibitishwa kuwa na Ebola ya Bundibugyo nchini humo pamoja na muambata wake ambaye ni mumewe wamehamishiwa Uswisi na hivyo kufanya taifa hilo la Afrika Magharibi kutokuwa na mgonjwa wa Ebola.Mkurugenzi wa Shirika la Umoja wa Mataifa la Afya duniani, (WHO) Kanda ya Afrika Dkt. Mohamed Janabi amesema wamehamshwa asubuhi ya leo kwa saa za Nigeria kwa kuwa wao ni raia wa Uswisi na wanakwenda kwa ajili ya matibabu na ufuatiliaji zaidi, na kwamba uhamisho huo wa kitabibu umefanyika baada ya mgonjwa huyo kufikia hali nzuri na thabiti kiafya.
3. Na katika ziara yake ya tisa nchini Misri, Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa Antonio Guterres pamoja na kupongeza taifa hilo kwa kuwa nguzo ya ushirikiano wa kimataifa hasa wakati wa misukosuko kwenye Ukanda wa Mashariki ya Kati, ameelezea pia wasiwasi wake mkubwa kuhusu vitendo vya Israeli kwenye eneo inalokalia la Palestina huko Ukingo wa Magharibi ikiwemo upanuzi wa maeneo ya walowezi na kufukuza wapalestina.Akizungumza na waandishi wa habari mjini Cairo hii leo, Guterres akiwa na Waziri wa Mambo ya Nje wa Misri, Badr Abdelatty,  ameongeza kuwa, “tunashuhudia hali ambayo matumizi ya shuruti yanaongezeka, huku tishio la kumaliza kabila fulani likizidi kudhihirika kwa kiwango kikubwa zaidi. Hili lazima likomeshwe.”.

Mwenyeji wako ni Cynthia Akhangwa, karibu!

Oktoba 23 2026, ni siku 19 sasa tangu Kenya itangaze kuweko kwa mgonjwa wa Ebola ambaye alifariki dunia tarehe 6 mwezi huu wa Oktoba. Kufuatia tangazo hilo watu waliotambulika kuwa karibu na mgonjwa huyo au waambata waliwekwa karantini kama njia ya kufuatilia iwapo wana maambukizi au la. Kati yao, wanane wamebainika kuwa na maambukizi. Sasa kwa kuwa siku 21 za kuchunguzwa iwapo wengine wana maambukizi au la zinakaribia kutimia, Wizara ya Afya ya Kenya imetangaza kuwa watu hao wataruhusiwa. Je shirika la Umoja wa Mataifa la Afya duniani, (WHO) nchini Kenya linazungumziaje hatua hii? Assumpta Massoi wa Idhaa hii aliyeko Kenya amezungumza na Mwakilishi wa WHO nchini humo Dkt. Neema Rusibamayila Kimambo.