Hoe pak je je leven weer op na een crisis? Als je diep gaat, hoe kom je jezelf dan tegen en wat motiveert je om vol te houden? Met deze vragen en drie Bijbelverhalen op zak, gaat de Theoloog der Nederland dit jaar in gesprek met mensen. Maar wat als de crisis of het trauma voortduurt zoals in het aardbevingsgebied in Groningen? En het niet individuen maar gemeenschappen treft? Wat doe je dan als geestelijk verzorger?

Koos gaat in gesprek met Marjo van Bergen, geestelijk verzorger in het aardbevingsgebied en Arnold Huijgen, Theoloog der Nederlanden. Beiden spreken met mensen over hun crisis. Arnold neemt de Bijbel mee. Marjo put uit een andere gereedschapskist, die van taal. Door taal te geven aan hun eigen verhaal, wil ze verbinding maken met mensen die verstomd zijn, of die schreeuwen. Of, zoals zij zelf doet, alles aangrijpen om het verhaal van de getroffenen te blijven vertellen. Maar ook, aanvaarden dat wij, mensen, systemen bouwen waarin we elkaar onrecht aan doen.

Wel de hoop en verwachting dat God recht zal doen, want wij mensen krijgen de ellende niet opgelost.

Marjo van Bergen was leider van het team geestelijke verzorging van GVA Groningen. Prof. dr. Arnold Huijgen is hoogleraar dogmatiek aan de PThU en sinds november 2025 Theoloog der Nederlanden

Links:
https://gvagroningen.nl/2249-2/
PThU-hoogleraar Arnold Huijgen nieuwe Theoloog der Nederlanden - Protestantse Theologische Universiteit

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

In de Goede Week voor Pasen komen alle emoties voorbij, in woorden en in muziek. Hoe bereiden predikant en kerkmusicus zich voor op dit liturgisch hoogtepunt van het jaar? En waarom is Bachs Matthäus Passion niet de meest passende muziek? Ja, je hoort het goed!
 
Koos spreekt met Willem en Herman over de allesomvattende emoties van de Goede Week: van de vrolijke processie op Palmzondag tot diepe rouw op Goede Vrijdag en het vuur van de Paasnacht. De liturgie van de Goede Week heeft oudtestamentische papieren. Willem hecht aan die traditie. “Het zijn heilige dagen die vragen om eerbied.” Qua kerkmuziek is dit de meest intense periode, volgens Herman. “Je wilt een zekere kwaliteit brengen, maar dat is niet het enige; het gaat om resonantie en zeggingskracht.” Voor Herman is Bachs Matthäus zelfs niet goed genoeg.

Willem Roskam is predikant van de Domkerk in Utrecht. Herman Mussche is kerkmusicus van de Oudekerkgemeente in Amsterdam, cantor van de Jacobikerk in Utrecht en dirigent van verschillende koren.

Kerkgemeente - Domkerk Utrecht

Veertigdagentijd & Pasen | Protestantse Kerk in Nederland

https://hermanmussche.nl/

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

Primeur op de PThU: een artist in residence. Libriswinnaar Mariken Heitman is tot en met eind maart te gast op de PThU. Doel: waar raken kunst en theologie elkaar in het spreken over de natuur. Met workshops van theologen en Mariken zelf.

Koos gaat in gesprek met Joyce Rondaij (docent PThU) en Mariken, die ook bioloog en tuinder is. In deze residency gaan ze op zoek naar nieuwe grondtaal. Theologen zijn veel bezig met leer en hoofd. Joyce hoopt ze bewust te maken van de grond, de bodem waar ons voedsel vandaan komt. Samen met Mariken hebben studenten en medewerkers tuinbonen gezaaid in de tuin van de PThU. 

Mariken is op zoek naar nieuwe taal voor haar relatie met de tuin, en laat zich door theologen inspireren, met als eindresultaat een viering: ‘Liturgie van de Tuin’. “Als je verwondering voelt, ben je verbonden”, aldus Mariken.

https://www.pthu.nl/actueel/nieuws/2025/12/primeur-bij-de-pthu-een-artist-in-residence/

https://www.pthu.nl/over-pthu/organisatie/medewerkers/j.rondaij/

https://marikenheitman.nl/

Nieuwe grondtaal is een deelproject van Grond.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

Volgens de cijfers in de emancipatiemonitor is Nederland één van de meest geëmancipeerde samenlevingen. Tegelijk zien we in Nederland onder GenZ een neiging naar meer conservatieve man-vrouw beelden en -verhoudingen, met een groeiende manosphere en de beweging van tradwives. Niet zelden wordt daarbij ook verwezen naar christendom en islam.

Wat is de invloed van de Bijbel op man/vrouw-beelden? En wat is de invloed van de culturele man/vrouw verhoudingen op interpretatie van de Bijbel? Koos spreekt er in deze aflevering over met Heleen Zorgdrager, emeritus hoogleraar Systematische Theologie en Genderstudies aan de Protestantse Theologische Universiteit; en met Charlotte Glasbergen-Molenaar, studente theologie en hoofd van het Theologisch team van ZijLacht, vrouwenplatform van het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap.

Een levendig gesprek over geloof en identiteit, cultuur, eigenwaarde, rolpatronen en hoopvol kijken naar hoe God ook in die zoektocht van jongeren zijn werk doet.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

We krijgen een inkijkje in de euthanasiepraktijk van de arts. Elk euthanasieverzoek doet een beroep op de dokter. Welke rol heeft hij/zij precies en wat speelt er allemaal mee?

Recent verscheen het boek ‘Euthanasie en de dokter’ met 54 ervaringsverhalen van artsen. Zowel huisartsen als specialisten, christenen als niet-christenen, artsen in opleiding als bijna-gepensioneerden vertellen eerlijk over hun ervaringen. Wieke Ligtenberg, onderzoeker bij de Lindeboomleerstoel naar regiovariatie in euthanasie in Nederland, coördineerde dit proces en vormde samen met Theo Boer en Stef Groenewoud de redactie. Lydia van der Weij is AIOS ouderengeneeskunde en een van de geïnterviewde artsen.

Koos gaat met hen in gesprek over het levenseinde, lijden, gewetensbezwaren en verantwoordelijkheid.

Links

• Boek: Euthanasie en de dokter
• Verhalenbundel over ervaringen rondom euthanasie | www.lindeboominstituut.nl
• Luister ook #18 - Mijn verlangen, jouw verdriet. Wie mag er meepraten over euthanasie? Met Stef Groenewoud en Trijntje Scheeres-Feitsma. Een gesprek over ervaringen van naasten bij euthanasie, bij het eerder verschenen boek ‘Leven met euthanasie’.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

In deze aflevering ontvangt Koos Tamminga drie gasten voor een interreligieuze ontmoeting: Rabbijn Lody van de Kamp, Islamitisch theoloog Najib Tuzani en christelijk theoloog Bernhard Reitsma. “We zijn alle drie arrogant - absoluut overtuigd van ons eigen gelijk. Maar we moeten wel samen uitvinden hoe we samen in de samenleving staan.”

Tussen de drie Abrahamitische religies verschillen de opvattingen over wie gered wordt (en hoe) en wat waarheid is. Die eigenheid schuurt soms. Christendom en Islam zijn daarbij (anders dan het Jodendom) ook nog eens gericht op zending – waarbij van de ander gevraagd wordt om opvattingen en levensstijl los te laten en nieuwe aan te nemen. Door de zendingsgeschiedenis heen ligt daarom het accent vaak op het exclusieve. Tegelijk moeten we het in de samenleving met elkaar zien te rooien en dat vraagt ook inclusiviteit. Is er een weg te vinden waarbij je in verbinding komt met de ander, zonder jezelf op te geven? En is er dan toch ook ruimte voor een missionaire component en een gesprek over wat wezenlijk is? Wat kunnen we ook juist samen betekenen voor de samenleving, ondanks onderlinge verschillen? “Het volhouden van de spanning is ook een weg vooruit.”

Een levendig gesprek over mens zijn, overtuigingen en bewogenheid, verantwoordelijkheid en verbinding.

Links

A clash of civilizations revisited. Kerk, theologie en ‘de’ islam. Inaugurele rede prof. B.J.G. Reitsma, bij zijn aanvaarding van de leerstoel Kerk en theologie met speciale aandacht voor de islam aan de Protestantse Theologische Universiteit.

Exclusief Inclusief? Contouren van een theologie van inclusie. Afscheidsrede prof. Reitsma bij zijn afscheid van het lectoraat ‘Diversiteit en professionaliteit’ aan de Christelijke Hogeschool Ede.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

Veel jongeren zoeken naar wie ze zijn, waar ze bij horen en waar ze voor leven. In deze aflevering verkennen we met Joyce Couprie en Martin Kamp hoe we in onze omgang met jongeren kunnen laten zien wie God voor hen is en wil zijn.
Joyce Couprie is schoolpsycholoog en als coördinator en onderzoeker verbonden aan het Expertisecentrum Onderwijs en Identiteit van de Theologische Universiteit Utrecht. Martin Kamp is theoloog en jongerenwerker bij The Mall in Delft, een project van Youth for Christ. Beiden werden geïnterviewd in het boek: ‘Goed nieuws – hoe deel je het met jongeren?’ dat in december verschenen is in de TU Bezinningsreeks.

Goed nieuws – hoe deel je het met jongeren? In december verschenen in de TU Bezinningsreeks: Nieuwe TUU-uitgave: Goed nieuws voor jongeren - Theologische Universiteit Utrecht 

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

Wat is een gemeenschap, en waarom is samenleven belangrijk? In deze aflevering verkennen we de kracht van (christelijke) gemeenschappen en wat zij ons leren over gerechtigheid en de grond onder onze voeten.

Koos gaat in gesprek met Jurjen (theoloog) en Theanne (tekstschrijver). Theanne schrijft vanuit haar betrokkenheid op de Martine Vonk Stichting over ecologie en gemeenschapsdenken, onder andere in het boekje Samen genieten van genoeg. In deze aflevering vertelt ze hoe gemeenschappen zoals de Hernhutters en Amish, ons kunnen inspireren tot leven met aandacht voor grenzen, genoeg en kwaliteit.
Jurjen verbindt deze ecologische en theologische inzichten met zijn eigen levensverhaal. Hij woonde in leefgemeenschappen in Amsterdam, was daar actief als missionair voorganger, en leeft nu in een heel andere context, met beide benen in de klei. Zijn ervaringen laten zien hoe de omgeving waarin je leeft invloed heeft op gemeenschapsleven en welke vragen en mogelijkheden dat oproept in het zoeken naar recht doen aan mens én aarde.

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

December: de maand van geven en ontvangen. Een maand vol rituelen. Sinterklaas en kerst worden vaak gezien als feestjes van gezelligheid, samenzijn, en geven; maar het zijn ook praktijken die veel koopzucht met zich meebrengen. Welke (seculiere) liturgie kenmerkt de decembermaand? Welke rol speelt consumeren daar in? En waar verlangen we eigenlijk ten diepste naar in deze decembermaand?

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

In deze aflevering kijkt Mirella Klomp terug op de ‘Grondreis’ die ze als Theoloog der Nederlanden ‘24-’25 maakte. In alle provincies ging ze op zoek naar de verhalen die opkomen uit de materiële werkelijkheid van een concreet stuk grond. Wat is de betekenis van die plek in alles wat er op en omheen gebeurt? Verbindt of scheidt de grond? In hoeverre kunnen we grond naar onze hand zetten en is dat dan eigenlijk goed?

Theologisch stelt het ook voor de vraag hoe het ervoor staat met onze verhouding tot het materiële. Laat God zich kennen en ontmoeten in modder en mijnstof? Of is God vooral een geestelijke realiteit, die misschien wel iets te zeggen heeft over onze materiële zaken, maar daar niet zozeer in is? 

Gesprekspartner over die vragen is mr. Cor Verkade, vastgoedondernemer, directeur bij Van Dam, Van Dam & Verkade, en student theologie. Wat betekent het concreet de omgang met vastgoed wat je gelooft over God en goed, over schoonheid en sacramentaliteit? Kun je zeggen dat God ook de vorm aan kan nemen van een wisselwoning – of enkel dat Hij in een wisselwoning kan voorzien? Hoe wezenlijk is dat verschil? “Zegeningen zijn prachtig, maar het is toch een afgeleide.”

• Mirella Klomp – impressie van de ‘Grondreis’ als Theoloog der Nederlanden
• Oratie Stof tot nadenken. Geloof in de materiële werkelijkheid en de taak van de praktische theologie – prof. Klomp

Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.