หลวงปู่ปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม

"สัมมาสมาธิเป็นเหตุใกล้ให้เกิดปัญญา ไม่ใช่สมาธิเฉยๆ ทำให้เกิดปัญญานะ สมาธิส่วนใหญ่ไม่ได้ทำให้เกิดปัญญา ต้องสมาธิที่ถูกต้อง คือสมาธิที่จิตตั้งมั่น เป็นผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน เป็นคนดูสภาวะทั้งหลาย นั่นคือสมาธิที่ถูกต้อง คือสัมมาสมาธิ อันนั้นจะทำให้เกิดปัญญา เพราะว่าทำให้จิตถอนตัวออกจากปรากฏการณ์ จิตถอนตัวจากสถานการณ์ทั้งหลาย จากปรากฏการณ์ทั้งหลาย จิตถอนตัวออกมาเป็นคนดู เมื่อจิตถอยออกมาเป็นคนดูแล้ว มันจะเห็นความจริงได้ชัด ความจริงของรูปคือ ไม่เที่ยง เป็นทุกข์เป็นอนัตตา ความจริงของนามคือ ไม่เที่ยง เป็นทุกข์เป็นอนัตตา เพราะฉะนั้นจิตใจเราต้องตั้งมั่น จิตใจต้องอยู่กับเนื้อกับตัว" -- หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๗๓ วันที่ ๑๒ พฤศจิกายน ๒๕๖๐

"สิ่งที่มากระทบไม่ได้มีความหมายอะไร ความหมายมันอยู่ที่ใจไปแปล อาศัยสัญญา ความจำได้ หมายรู้ไปแปล พอแปลความหมายขึ้นมา คราวนี้เริ่มให้ค่าแล้ว แปลความหมายได้ว่าอันนี้คืออันนี้ เริ่มให้ค่าแล้ว ว่าอันนี้ดีอันนี้ไม่ดี อันนี้สวยอันนี้ไม่สวย อันนี้ถูกใจอันนี้ไม่ถูกใจ ใจทำงานต่อไป ถ้าเราฉลาดในการภาวนานะ ตามองเห็น ใจจะเป็นกลาง รู้เลยว่า มันอยู่ที่ความคิดของเรา" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๗๓ วันที่ ๑๒ พฤศจิกายน ๒๕๖๐

"ภาระอะไร ที่ไม่ใช่กิจที่ควรทำ สำรวจ ภาระที่ไม่จำเป็น ก็ปลดออกไป เราจะได้มีเวลามากขึ้นเพื่อการภาวนานะ เวลาภาวนานะช่างหายากซะเหลือเกิน เวลาเล่น face เล่น line นี่เยอะ ทำไมต้องไปเล่น? เพื่อให้คนอื่นนึกได้ว่า เรายังอยู่ ฉันยังอยู่ ฉันยังอยู่ มันคือการย้ำอัตตาตัวตนนั่นเอง" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๗๓ วันที่ ๑๑ พฤศจิกายน ๒๕๖๐

"มีตัณหาอยากได้อยากดี มีมานะอยากเด่น มีทิฏฐิยึดแต่ความคิดความเห็นของตนเองเป็นใหญ่ ถ้าเรามี ๓ ตัวนี้ รับรองเลยว่าช้าแน่นอน ทำไมกล้ารับรอง เพราะพระพุทธเจ้าบอก องค์ธรรม ๓ ตัวนี้เรียก ปปัญจธรรม ถ้าใครมี แม้ตัวใดตัวหนึ่ง ก็ช้าแล้วล่ะ" -- พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๗๓ วันที่ ๑๑ พฤศจิกายน ๒๕๖๐

"ผัสสะมากระทบนะ ผัสสะไม่ได้ทำให้เราทุกข์หรอก แต่ความอยากของเรา ทำให้เราทุกข์ เรารู้ทันใจที่อยากขึ้นมา อย่างอารมณ์ไม่ดีมากระทบ ใจเราไม่ชอบ รู้ว่าไม่ชอบนะ ถ้าไม่รู้ทัน เราไม่ชอบ เราจะอยากให้มันหายไป เกิดวิภวตัณหา แล้วเราก็ทุกข์ ใจมันจะดิ้น แล้วก็ทุกข์ คนอื่นไม่ได้ทำความทุกข์ให้เรานะ ผัสสะทั้งหลายไม่ได้ทำความทุกข์ให้เรา มันกระตุ้นให้จิตทำงาน ให้จิตมีตัณหา แล้วจิตก็ทุกข์ของจิตเอง ถ้าเราเข้าใจตรงนี้ เราจะไม่โทษคนอื่น เราจะไม่โทษสิ่งอื่น อะไรเกิดขึ้น เราจะดูตัวเอง อันนี้เป็นหลักการปฏิบัติที่ดีนะ" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๗๓ วันที่ ๕ พฤศจิกายน ๒๕๖๐

"ทำไมเราไม่มีปัญญา ทำไมเรามีแต่ความเห็นผิด ความเห็นผิดนั้น มีรากเหง้ามาจากการคิดผิดๆ การคิดผิดๆ มีรากเหง้ามาจากการหมายรู้ผิดๆ หมายรู้ผิดไปเรียกว่า สัญญาวิปลาส คิดผิด เรียกว่า จิตตวิปลาส เห็นผิด ทิฏฐิวิปลาส ทิฏฐิความเห็นคลาดเคลื่อนไม่ตรงความจริง เราจะฝึกภาวนาจนกระทั่งได้สัมมาทิฏฐิ ได้ทิฏฐิที่ถูก ไม่ใช่ทิฏฐิที่วิปลาส ถ้ามีสัมมาทิฏฐิที่ถูกก็คือ รู้ว่า รูปนามกายใจนี้คือตัวทุกข์ เพราะรู้ตามความเป็นจริงก็จะเบื่อหน่าย คลายความยึดถือ แล้วหลุดพ้น จิตจะหลุดพ้นจากรูปจากนาม ไม่ยึดถือ แล้วก็จะไม่ยึดถือสิ่งใดในโลกอีก ที่สุดของทุกข์ เข้าถึงความบริสุทธิ์ ก็ตรงที่ไม่ยึดถืออะไรเลยนี่แหละ" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๗๓ วันที่ ๕ พฤศจิกายน ๒๕๖๐

"เราหัดดูจิตดูใจไป รับรองว่าไม่ช้าหรอก แต่ต้องมี "อิทธิบาทสี่" ถ้าไม่มีอิทธิบาทสี่ ไม่มีฉันทะในการดู นานๆ ชำเลืองทีหนึ่ง แล้วก็พอแล้ว มักน้อยสันโดษเหลือเกินในความดี สันโดษเค้าไม่ได้เอาไว้ใช้กับความดีนะ ไม่ใช่ว่าสันโดษในคุณธรรม พอใจแล้วหล่ะ มีคุณธรรมแค่นี้ พอใจแล้วหล่ะ อย่างนี้พระพุทธเจ้าไม่สรรเสริญ ให้ขวนขวาย ให้ทำให้มาก ให้ทำให้เจริญเรื่องความดี ไม่ใช่ว่าพอใจในความดีที่มีอยู่" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๗๓ วันที่ ๔ พฤศจิกายน ๒๕๖๐

"การปฏิบัติไม่ใช่ การหลับหู หลับตา ไปนั่งสมาธิ หรือการเคร่งเครียดเดินจงกรม แต่มันคือ ความมีสติ คอยรู้กาย คอยรู้ใจของเราไปเรื่อยๆ ตามองเห็น ร่างกายเป็นยังไงรู้สึก จิตใจเป็นยังไงรู้สึก จมูกได้กลิ่น ลิ้นได้รส กายกระทบสัมผัส ใจเราคิดนึก ร่างกายเราเป็นยังไงรู้สึก จิตใจเราเป็นยังไงรู้สึก" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๗๓ วันที่ ๔ พฤศจิกายน ๒๕๖๐

"กรรมฐานอะไรดีที่สุด ไม่มีนะ กรรมฐานที่ดีที่สุด กรรมฐานที่ดีที่สุดต้องมีเติมว่า สำหรับเรา แต่ละคนไม่เหมือนกัน ดังนั้น ไม่มีกรรมฐานสำเร็จรูป หลวงพ่อเลยไม่ได้สอนนั่งสมาธิพร้อมกัน เดินจงกรมพร้อมกัน ทำอะไรพร้อมๆกัน ไม่ได้สอนอย่างนั้น ทำไมไม่สอน เพราะพระพุทธเจ้าไม่ได้สอน เวลาคนเข้าไปเรียน หรือพระเข้าไปเรียนกับพระพุทธเจ้า ฟังอย่างเดียว ฟังเสร็จแล้วแยกย้ายปฏิบัติ ทางใครทางมัน บางองค์ถนัดดูกาย ก็ดูกาย บางองค์ถนัดเข้าฌานก่อน ก็เข้าไปนะ บางองค์ทำอะไรก็ทำ ต่างองค์ต่างทำ แล้วแต่ความสะดวก บางองค์ก็ชอบอยู่ในถ้ำ บางองค์ก็ชอบอยู่กลางแจ้ง แล้วแต่จริตนิสัย ทางใครทางมันนะ ไม่มีกรรมฐานที่ดีที่สุด กรรมฐานอะไรก็ได้ที่เหมาะกับเรา ทำยังไงจะเหมาะ กรรมฐานอะไรที่สติเกิดบ่อย เอาอันนั้นแหละ" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๗๓ วันที่ ๒๙ กันยายน ๒๕๖๐

"ข้อ 1 ของการดูจิตนะ อย่าดักดู ให้สภาวะเกิด แล้วค่อยรู้เอา ข้อ 2 ระหว่างที่รู้ อย่ากระโจนลงไปรู้ ดูห่างๆ ดูแบบไม่มีส่วนได้เสีย ข้อ 3 ดูแล้ว แต่ใจต้องเป็นกลาง ปกติพอเรารู้สภาวะอันใดอันหนึ่ง จิตจะไม่เป็นกลางหรอก โดยธรรมชาติ มันจะยินดีบ้าง ยินร้ายบ้าง อย่างความสุขเกิด หรือกุศลเกิด จิตเรายินดีพอใจ กิเลสเกิด หรือความทุกข์เกิด จิตเราไม่พอใจ ให้รู้ทันจิตที่พอใจ จิตที่ไม่พอใจด้วย ถ้าเกิดความยินดีพอใจ ความไม่ยินดี ไม่พอใจเกิดขึ้น ให้มีสติรู้ลงไปอีกทีหนึ่ง" -- พระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๗๓ วันที่ ๒๙ ตุลาคม ๒๕๖๐