Klankcast

Botte praat met Tijmen Huisingh, assistent-concertmeester bij het Nederlands Kamerorkest. Over hoe de viool – zonder gebruiksaanwijzing! – in Tijmens leven kwam. En over zijn liefde voor muziek, van Mahler tot Joni Mitchell. Wat maakt het zo inspirerend om naast muzikaal leider Gordan Nikolić te spelen? Waarom heeft Tijmen een tattoo van het wapen van Florence? Je hoort het in deze nieuwe Klankcast.

Heerlijk Helder Haydn. De goedgehumeurde Haydn ontsnapte als koorknaap maar net aan een castratie, trouwde met de zus van zijn grote liefde en schopte het tot HR-manager en huiscomponist van een Oostenrijkse prins. Maar spannender nog dan zijn leven, is zijn heerlijke, heldere muziek, die de brug vormt van Bachs Barok naar Mozarts classicisme, en zelfs naar de romantiek.

Fragmenten: Divertimento nr. 2: Haydn Sinfonietta Wien; Koch 314812; Haydn Symfonie nr. 6, 39 en 104: Austro-Hungarian Haydn Orchestra; Brilliant Classics 99925; Strijkkwartet nr. 32: Kodály Quartet; Naxos 8.502400-11; Haydn Sonate nr. 10: Geert Bierling; Erasmus WVH 165; Barytontrio nr. 37; Esterhazy Ensemble; Brilliant Classics 93907; Il mondo della luna: Orchestre de Chambre de Lausanne; Philips 470 0851-2; Auld lang syne: Jamie MacDougall; Brilliant Classics 92542; Die Schöpfung: Tafelmusik; Sony SX2K 57965; Paukenmesse: Tafelmusik; Brilliant Classics 92546

Hartmut Haenchen stond aan de wieg van het Nederlands Philharmonisch Orkest|Nederlands Kamerorkest. De oud-chef en nu ere-dirigent vertelt over zijn tijd bij deze orkesten. Over zijn jeugd tijdens het bombardement op Dresden, over de DDR, waar hij in de gaten werd gehouden door de geheime dienst. En over Anton Bruckner, waar Haenchen uitgebreid studie naar deed.

De muziek van ongetemde geest Claude Debussy laat zich lastig analyseren. Dat hoeft ook niet. Het is muziek die je vóelt. Op zoek naar nieuwe klanken liet Debussy zich inspireren door Wagner, Indonesische gamelanmuziek, ragtime, Stravinski en het impressionisme uit de schilderkunst. Botte en Kees bespreken Debussy's leven in het Parijs van het fin de siècle.

Fragmenten: Madrid: Veronique Dietschy; Deutsche Grammophon 00289 479 0056; L'enfant prodigue: Philharmonisch Orkest van Vlaanderen; Glossa GES 922206; Prélude à l'après midi d'un faune: London Symphony Orchestra; Sony SB2K 63244; Pelléas et Mélisande: Orchestra of the Royal Opera House; Sony 73DC 323-325; La mer; Rotterdams Philharmonisch Orkest; Virgin 7243 5 61253 2 2; Colliwogs cakewalk; onbekend; Feuilles mortes: Vladimir Viardo; Pro Piano PPR224525; Syrinx: Juliette Hurel; CREC-audio 99/006; Sonate voor fluit altviool en harp; Juliette Hurel; opname vriendenvereniging Rotterdams Phil

De Franse componist Hector Berlioz schreef op zijn 12e al muziek voor een meisje waar hij verliefd op was. En ook zijn beroemde Symphonie Fantastique was een ode aan een onbereikbare liefde. Berlioz was een muzikale romanticus dus. Kees en Botte bespreken zijn leven en werk. Een verhaal over 19e-eeuwse romantiek, muzikale vernieuwing en… opium.

Fragmenten: Le dépit de la bergère: Jeff Cohen, Elsa Dreisig; Warner Classics 0190295499488; Symphonie Fantastique: Radio Sinfonieorchester Frankfurt; Brilliant Classics 99999; Requiem: Radio Sinfonieorchester Frankfurt; Brilliant Classics 99999; Les nuits d'été: Marie-Nicole Lemieux; Cypres Records CYP9611; La damnation de Faust: Radio Sinfonieorchester Frankfurt; Brilliant Classics 99999; L'enfance du Christ: Radio Sinfonieorchester Frankfurt; Brilliant Classics 99999; Les Troyens: Susan Graham, Orchestra of the Royal Opera House; Sony SK 62730; Tantum ergo: Choeur Les Éléments; Warner Classics 0190295614447

Consuelo Elizalde en Malcolm Lagger Caldwell zijn de bibliothecarissen van het Nederlands Philharmonisch Orkest en het Nederlands Kamerorkest. In deze aflevering van Klankcast vertellen ze over de bibliotheek, over de uitdaging van het verzorgen van bladmuziek voor alle musici. En ook laten ze hun favoriete kerstmuziek horen uit hun geboorteland Argentinië.

De Duits-Britse componist George Friedrich Händel was Mozarts tijdgenoot. Gesteund door de keurvorst van Hannover, de latere King George I, verhuisde Händel naar Londen, waar hij zijn eerste zeer succesvolle opera Rinaldo schreef. Zijn operagezelschap The Royal Academy of Music was eveneens een groot succes: Händel werd geïnspireerd tot het schrijven van maar liefst 42 opera's. In deze aflevering wordt overigens stilgestaan bij een curieus fenomeen van die tijd: de castraat. Jeugdige castratie werd in die tijd oogluikend toegestaan omdat die hoge sopraanstem zo geliefd was.

Fragmenten: Almira: Fiori Musicali; CPO 999 275-2; Il trionfo del tempo e del disganno: Natalie Dessay; Virgin 3 63428 2; Ode for the birthday of Queen Ann: Robin Blaze; EMI 5 57140 2; Rinaldo: Carolyn Watkinson; Sony SM3K 34592; Giulio Cesare: James Bowman; Astrée E 8558; Judas Maccabeus; Philharmonia Baroque Orchestra; Harmonia Mundi HMX 2907374.75; Orgelconcert op.4 nr. 4: Christian Schmitt; Brilliant Classics 92296; Messiah For unto us: Taverner Choir and Players; EMI CDS 7 49801 2; No di voi non vo fidarmi: Emma Kirkby, Judith Nelson; L'oiseau-Lyre 430282-2; Music fort he Royal Fireworks: Le Concert Spirituel; Glossa GCD 921606

Pianosonate nr. 5 van Beethoven inspireerde Alejandro Cantalapiedra op zijn 16e om altijd naar de diepere laag van muziek te zoeken. In Spanje richtte hij zijn eigen orkest op en inmiddels is hij assistent-dirigent bij het Nederlands Philharmonisch Orkest|Nederlands Kamerorkest. Alejandro vertelt over zijn veelzijdige job. Van de geluidsbalans in concertzalen, tot zijn nauwe samenwerking met NedPhO-dirigent Lorenzo Viotti.

In het najaar van 2023 dirigeerde Lorenzo Viotti, de chef-dirigent van het NedPhO, het meesterwerk Lohengrin. Het was zijn eerste Wagner-opera. Botte Jellema praat met Viotti over de unieke, vrije en intense klank van Wagners muziek. Hoe vang je die klank het best? Waarom wilde Viotti eerst wachten met een Wagner-opera, en waarom voelt hij dat hij er nu wél klaar voor is?

Zo radicaal als de wereld veranderde tijdens Arnold Schönbergs leven (1874 - 1951), zo radicaal veranderde ook de klassieke muziek. Schönberg was daar zelf een aanjager van. Zijn symfonische gedicht Verklärte Nacht is bijvoorbeeld nog superromantisch, terwijl Schönbergs latere 'twaalftoonsmuziek' abstracter klinkt. Ontoegankelijk voor luisteraars zonder muziekachtergrond? Met de piano erbij helpt Kees om Schönbergs atonale muziek beter te begrijpen. En waarderen!

Fragmenten: Verklärte Nacht; Julliard String Quartet; Sony SMK 62019; Du lehnest wider eine Silberweide: Toni Ming Geiger, Marie Seidler; MusicHub; Gurrelieder slot: Berliner Philharmoniker; Warner Classics 7243 5 57303 2 9; Strijkkwartet nr.4: LaSalle Quartet; Brilliant Classics 9016; Moses und Aaron: Concertgebouworkest; Deutsche Grammophon 449 174-2; Vioolconcert: Isabelle Faust; Harmonia Mundi HMM 902341; Variaties voor blaasorkest: Royal Northern College of Music Wind Orchestra; Chandos Records CHAN 9805; Puttin'the Dog: Tom and Jerry filmpje; MGM Cartoon Studio; Dreimal Tausend Jahre: BBC Singers; Sony SMK 62022