La classica

La classica

By Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)Music
Download on the App Store

La classica episodes

  • Mozart cumpona concerts per clavazin che «plaschan a tuts»
    Tranter ils onns 1782 e 1784 ha Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791) cumponì dudesch concerts per clavazin ed orchester. En ina brev a ses bab Leopold ha Wolfgang Amadeus descrit tals concerts sco ovras che na sajan betg grevas, ma er betg levas.
    «Die Konzerte sind eben das Mittelding zwischen zu schwer und zu leicht, sind sehr brillant, angenehm in die Ohren, natürlich ohne in das Leere zu fallen; hie und da können auch Kenner allein Satisfaktion erhalten, doch so, daß die Nichtkenner damit zufrieden sein müssen, ohne zu wissen warum.» (Vienna, ils 28 da december 1782)
    La finamira da Mozart è stada quella da cumponer concerts per clavazin ed orchester che plaschan a tuts – tant a laics sco er ad experts. Talas ovras ha el cumponì, cura ch'el è arrivà a Vienna. Lura n'era Mozart anc betg s'etablì en la scena e n'aveva nagina plazza fixa. Ses paun da mintgadi gudagnava el cun dar uras da clavazin e cun organisar concerts. Tar quellas uschenumnadas academias era Mozart il cumponist, pianist e manager – tut en ina persuna.
    Cun il temp gudagnava il cumponist oriund da Salzburg adina in pli grond renum, perquai che ses famus concerts per clavazin ed orchester pudeva il public sulettamain tadlar a chaschun da talas academias. Cun cumponer ovras che plaschan a laics ed ad experts e cun preschentar sez quellas ovras ad in public, è Mozart s'etablì en la scena. Il pli tard l'onn 1786 è quai gartegià ad el. Da lura datescha l'ultim grond concert per clavazin ed orchester nr. 25 en C-Dur (KV 503). L'entir concert udis Vus en questa Classica.
    Ils numers 26 e 27 na pon ins betg pli cumparegliar cun ils concerts precedents. Per l'ina ha Mozart cumponì quels cun autras intenziuns e per l'autra manca en quels il tun brigliant ch'è caracteristic per tut las autras ovras da quest gener.
    1 hr 1 min
  • The Best of Beethoven (2)
    Avant 250 onns è Ludwig van Beethoven naschì a Bonn (D). Quest onn festivescha il mund da la musica classica il giubileum dad in dals gronds cumponists, dad in che ha influenzà e marcà l'istorgia da musica sco mo paucs: Ludwig van Beethoven. Naschì è el a Bonn (Germania) ca. mez december 1770 (battegià 17-12-1770). Il bler da sia vita ha el vivì e lavurà a Vienna. Là è el mort ils 26 da mars 1827. Quest onn sa fatschenta l'emssiun «La classica» ina giada il mais cun quest grond architect da musica. La segunda part porta in concert registrà da SRF2 Kultur ils 26-01-2016 a Turitg en la Tonhalle. Sin il program: il Concert da clavazin nr. 5 e la Sinfonia nr. 3 Eroica. Ils interprets: Oliver Schnyder, piano ed il Zürcher Kammerorchester ZKO. Dirigent: Sir Roger Norrington.
    1 hr 3 min
  • Bizet e sia sinfonia zuppada per 80 onns
    Il cumponist franzos Georges Bizet (1838-1875) è sa deditgà bunamain si'entira vita al gener da l'opera. Sia musica orchestrala è pli pauc enconuschenta. En questa classica udis vus sia entira sinfonia en C-Dur, inovra da giuventetgna da Bizet. La sinfonia en C-Dur ha Bizet cumponì cun sulet 17 onns. Quai è anc avant chel ha survegnì il grond premi da Roma ed ha pudì ir durant trais onns en la chapitala taliana per profundar sia scolaziun musicala. Bizet nera da lez temp anc betg enconuschent, uschia nha el sez er mai udì sia sinfonia. Durant 80 onns èn las notas da questa sinfonia, la partitura stada zuppada en in truchet. Cartaivlamain è quellovra er sulet il resultat din excercizi din cumponist giuven.
    Musicalmain pon ins constatar che Bizet, in cumponist da la romantica, è sorientà fitg vid ils idols da la classica. Sia sinfonia fa la parita dina sinfonia à la Haydn u Mozart. Bizet ha da fadia da cumponer ina sinfonia cun ina clera furma ed in solida basa tonala, dentant senza far stinà da scolar. La zunt equilibrada orchestraziun en quella sinfonia mussa las abilitads da Bizet.
    1 hr 2 min
  • «…grösste Compositionswissenschaft» – Mozart e ses concerts
    Ils 27 da schaner è il di da Wolfgang Amadé Mozart. «Ich sage ihnen vor Gott, als ein ehrlicher Mann, ihr Sohn ist der grösste Componist, den ich von Person und den Nahmen nach kenne: er hat geschmack, und über das die grösste Compositionswissenschaft»; Joseph Haydn ha scrit quai 1785 al bab Leopold Mozart. Musters da questa «grösste Compositionswissenschaft» porta la classica.
    Mozart ha cumponì passa 50 concerts per divers instruments da solo ed orchester. Set moviments da set divers concerts èn d'udir en quest'ura. Ils instruments da solo èn: violina, clavazin, fagot, corn, clarinetta, flauta traversa ed arpa. Wolfgang Amadé Mozart – naschì ils 27 da schaner 1756 a Salzburg, mort ils 5 da december 1791 a Vienna – è bain stà il geni musical il pli cumplet. En ils 35 onns da sia vita ha el cumponì passa milli ovras maisterilas e quai en ils pli divers geners da musica. Ina funtauna d'inspiraziun e da savida nunditga!
    Redacziun: Giusep G. Decurtins
    1 hr 2 min
  • Narradads baroccas
    En quella Classica pudais Vus tadlar musica dal l'epoca dal baroc. Tranter ils cumponists segnan Pachelbel, Bach, Corelli, ni Tartini. L'istorgia da musica classica è magari er ina istorgia da chanzuns che na van betg ord l'ureglia, da baus d'ureglia. Intginas ovras oriundamain cumponidas avant tschients onns han savens dastgà renascher en la musica da pop e rock. Per exempel sa basa «Conquest of paradise», la musica dal cumponist grec Vangelis, sin ina successiun d'accords enconuschenta en il temp baroc. Quella successiun era da lez temp enconuschenta sut il titel «La Follia». En La Classica pudais vus tadlar las variaziuns che Arcangelo Corelli ha fatg sur da quella successiun d'accords.
    Er ina lingia dad otg tuns en il bass, renumada en il temp baroc, ha chattà la via en numerusas chanzuns pli modernas. Uschia sa basan «Memories» da Maroon 5, «Go West» dals Pet Shop Boys u «Basket Case» da Green Day sin il medem construct armonic sco il canon en D- Dur da Johann Pachelbel (1653-1706).
    Plinavant pudais vus er tadlar inqual variaziun or da las «Goldberg-Variationen» da Johann Sebastian Bach. Quellas ha Bach cumponì aposta per tadlar durant la notg: In collega dad el che na saveva betg durmir ha mintgamai laschà sunar la notg quellas variaziuns. Er Giuseppe Tartini è in cumponist dal baroc, da lez udis la «Teufelstriller-Sonate».
    1 hr 1 min
  • The Best of Beethoven (1)
    Avant 250 onns è Ludwig van Beethoven naschì. Quest onn festivescha il mund da la musica classica il giubileum dad in dals gronds cumponists, dad in che ha influenzà e marcà l'istorgia da musica sco mo paucs: Ludwig van Beethoven.
    Naschì è el a Bonn (Germania) circa mez december dal 1770 – battegià han ins el ils 17-12-1770. La gronda part da sia vita ha el vivì e lavurà a Vienna. Là è el mort ils 26 da mars 1827. Beethoven ha manà la classica da Vienna al zenit ed uschè ha el fullà via tar la romantica tempriva.
    Quest onn sa fatschenta l'emissiun La classica da RTR ina giada al mais cun quest grond architect da la musica. L'emprima part da questa seria è ina spezia The Best of Beethoven (instrumental).
    Redacziun: Giusep G. Decurtins
    1 hr
  • Teamwork per in concert da violina
    Il cumponist tudestg Johannes Brahms na saveva sez betg sunar la violina. Tuttina ha el cumponì in tal concert, la finala er sin giavisch da ses bun ami Joseph Joachim.
    Las parts principalas dal Concert per violina en D-dur ha Brahms cumponì l'onn 1877. Ses ami e renumà violinist da lezzas uras, Joseph Joachim, ha cusseglià Brahms durant cumponer quest concert per violina solo ed orchester. En quest gener po il solist savens mussar quant diligent ch'el è.
    Ma da cumponer in'ovra per artists virtuos, n'è mai stada la finamira da Brahms. En quest concert, ses opus 77, dattan plitost ils elements sinfonics en egl. Il concert è in resultat da lavur creativa da dus buns amis: Il cumponist e sinfonicher Johannes Brahms ed il violinist virtuos Joseph Joachim.
    1 hr 3 min
  • In memoriam Mariss Jansons
    El era in vair perfecziunist, in allrounder, in inspiratur – Mariss Jansons (1943-2019). Igl era ses fieu per la chaussa, si'intensitad che fascheva che sias interpretaziuns eran muments musicals tut spezials: Mariss Jansons, il dirigent oriund da la Lettonia, naschì a Riga ils 14 da schaner 1943, mort a St. Petersburg ils 30 da november 2019. En il decurs da sia vita ha el dirigì, sco schef u sco dirigent ospitant, tut ils gronds e renumads orchesters dal mund. E nua che Jansons è stà schefdirigent, han ils orchesters adina fatg in grond pass enavant: Oslo Philharmonic Orchestra, Pittsburgh Symphony Orchestra, Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks, Concertgebouw Orchestra Amsterdam. Trais giadas ha Jansons dirigì il renomà Neujahrskonzert der Wiener Philharmoniker. Avant in mais, ils 30 da november 2019, è quest grond maestro mort en la vegliadetgna da 76 onns.
    Redacziun: Giusep G. Decurtins
    1 hr 2 min
  • Stella Natalis da Jenkins – In crossover da musica classica
    En quella Classica pudais Vus tadlar musica dal cumponist contemporan Karl Jenkins. Sias ovras sumeglian magari a musica da film, al pop orchestral u a musicals e magari dovra il cumponist da la Valisa er elements da musica mundiala. Karl Jenkins è naschì l'onn 1944 en il sidvest da la Valisa. Il pli enconuschent è Jenkins oz grazia a ses project Adiemus. Il 1995 ha el publitgà in album «Adiemus. Songs of a Sanctuary». El descriva quella rimnada da chanzuns sco:
    «ovra extendida per musica da chors che sa basa bain sin la tradiziun da musica classica, dentant sumeglia il tun dal chant pli fitg a quel da musica etnica u musica mundiala.» (Karl Jenkins)
    En questa Classica udis vus ina chanzun or da quella rimnada, numnadamain «Adiemus», en ina interpretaziun sut la direcziun da Jenkin sez. En il center da l'emissiun stat però musica cun tempra da Nadal «Stella Natalis». En Stella Natalis raquenta Jenkins la nuvella da Nadal. I va per pasch, per bainvulientscha, per cumpassiun ed ina nova entschatta. El evochescha la fraternitad da l'entira carstgaunadad e quai senza cunfins.
    Per tadlar tut ils moviments na basta in'emissiun d'ina ura betg. Tuttina pon ins constatar tratgs caracteristics da la moda e maniera da cumponer da Jenkins: Ils singuls moviments vivan cunzunt da motivs pregnants, dad in schlantsch, els han per il solit ina simpla structura ritmica che variescha strusch entaifer ina part. Cuntrasts cuntanscha Jenkins cun differenziar la colur dal tun. La musica na sa sviluppescha dentant betg propi entaifer in moviment. Senza vulair categorisar memia fitg pon ins dir che la musica ballantscha insanua tranter musica classica e pop, tranter etnofolk e tradiziuns da chorals europeics.
    1 hr 1 min
  • Transeamus usque Betlehem
    La classica fa viadi vers Betlehem. Chant e musica per ils dis avant Nadal. La classica porta veglias chanzuns d'advent e da Nadal tudestgas (Wie soll ich dich empfangen, Vom Himmel hoch, In dulci jubilo, Kommet ihr Hirten, Es ist ein Ros' entsprungen). Lura dat il Dresdner Kreuzchor cun solists vocals e la Filarmonia da Dresden la cantata chorala da Felix Mendelssohn-Bartholdy «Vom Himmel hoch» (cumponida 1830). A la fin da questa classica d'advent udin nus la cantata pastoralis «Venite ocius, transeamus usque in Betlehem» cumponida circa 1650 da Johann Heinrich Schmelzer.
    redacziun: Giusep G. Decurtins
    1 hr 1 min

About La classica

From the publisher's feed

L’emissiun cun musica classica da differents cumponists ord tut las epocas. Interpretada d’orchesters e solists da renum.

More shows like La classica

Minisguard by Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)

Minisguard

0 Listeners

Marella by Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)

Marella

0 Listeners

Profil by Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)

Profil

0 Listeners

La populara by Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)

La populara

0 Listeners

L'instrumentala by Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)

L'instrumentala

0 Listeners

La Quarter Life Crisa by Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)

La Quarter Life Crisa

0 Listeners

Tavau today by Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)

Tavau today

0 Listeners

PodKnast by Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)

PodKnast

0 Listeners

Café federal by Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)

Café federal

0 Listeners

MALINCLETTIENTSCHAS by Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)

MALINCLETTIENTSCHAS

0 Listeners