De stilte tijdens en na de koloniale oorlog in Indonesië was oorverdovend. Eenieder had daar zo zijn redenen voor. De militairen wilden het thuisfront niet ongerust maken. Leger en overheid wilden wreedheden verbloemen. De media liepen aan de leiband van de politiek. Pas na ruim zeventig jaar kwam er berouw van de Nederlandse staat. Had openheid de oorlog kunnen bekorten en oorlogsmisdaden kunnen voorkomen? We zullen het nooit weten, maar zeker is dat het toedekken van gruwelijkheden de duur ervan bestendigt.

In de serie 'Stille getuigen' gaat Peter de Ruiter op zoek naar de mensen en machten die hadden kúnnen praten, maar het niet deden - of pas veel later. Hij onderzoekt het hoe en waarom, in de hoop antwoorden te vinden die toekomstige wreedheden kunnen voorkomen.

#1 De vondst van een 'gesproken brief' aan een voormalige militair in de koloniale oorlog brengt de podcastmaker in contact met diens familie en vrienden in het Gelderse plaatsje Heelsum. Hoe verliep het contact tussen hen en hun naasten in Indië? Welke herinneringen hebben de mensen die het nog kunnen vertellen aan die tijd? En waarom bleef het lang zo stil?

'Stille getuigen' is een productie van Peter de Ruiter, die wordt ondersteund door het Eva Tas Fonds.

Luister in deel 2 van 'Stille getuigen' naar Gert Oostindie, tot voor kort directeur van het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde in Leiden. Hij en zijn team deden onderzoek naar de inhoud van brieven, dagboeken en andere zogeheten egodocumenten van militairen die gelegerd waren in Indië.

Zijn bevindingen zijn verweven met de stem van Lisette Schoeren. Zij publiceerde, na het overlijden van haar vader, in 2014 diens brieven en dagboek. Daar komt een geheel andere vader in naar voren dan die zij altijd heeft gekend. De vader van Lisette had vijftig jaar gezwegen en zijn geschriften achter slot en grendel bewaard.

'Stille getuigen' is een productie van Peter de Ruiter, die wordt ondersteund door het Eva Tas Fonds.

Na de soevereiniteitsoverdracht aan Indonesië in 1949 blijft Nederland zitten met een moreel en economisch debacle. Het motto is lange tijd: mondje dicht. Dat werd ook door historici gevoeld: zij namen geen initiatieven tot degelijk onderzoek. Historica en journaliste Anne-Lot Hoek (44) legt vanaf 2012 de vinger op de zere plek, roept op tot het stellen van de juiste vragen en voegt zelf de daad bij het woord met haar boek 'De strijd om Bali' (2021). Met veldonderzoek weet zij naar boven te krijgen dat ook daar oorlogsmisdrijven zijn gepleegd, al heeft de Nederlandse staat ons steeds anders willen doen geloven.

In haar boek beschrijft Anne-Lot ook hoe tijdens de oorlog ambtenaar in Indië en oud-verzetsstrijder Siebe Lijftogt het Nederlandse volk wil inlichten over de schanddaden op Bali. Hij wordt daar echter in gedwarsboomd door kameraden uit het verzet, die inmiddels hoge posities innemen in de Nederlandse samenleving. In en na de oorlog doen van tijd tot tijd ook andere klokkenluiders hun mond open, zoals oud-militairen en relatieve outsiders in de academische wereld. Hun spetters groeien echter nooit uit tot een olievlek. "Als we dit alles veel eerder hadden geweten, waren we andere mensen geweest", zegt Anne-Lot Hoek.

'Stille getuigen' is een productie van Peter de Ruiter, die wordt ondersteund door het Eva Tas Fonds.

Joop de Hoog (1928-1980) weigerde in 1947 tijdens de koloniale oorlog in Indonesië een dorp plat te branden. Dat was een vergeldingsmaatregel zonder enig strategisch nut, vond hij. Voor het weigeren van dat dienstbevel veroordeelde de krijgsraad hem een jaar later tot 1,5 jaar celstraf. In mei 2024 heeft demissionair minister van Defensie Kajsa Ollongren na 76 jaar zijn eer hersteld.

Dit is het verhaal van Joop de Hoog, een militair die op 19-jarige leeftijd tegen de stroom in roeit. Het vermoorden van burgers acht hij niet toelaatbaar. Ook twee kompanen dachten er zo over en ondergingen eenzelfde lot. Een dergelijke rehabilitatie heeft niet eerder in Nederland plaatsgevonden.

Dit is een geactualiseerde versie van deel 4 van Stille getuigen, een serie van Peter de Ruiter

Pas vele jaren na zijn dood hoort Nicoline de Hoog dat haar vader tijdens de koloniale oorlog in Indonesië 1,5 jaar in de cel heeft gezeten. Hij was, met twee kameraden, veroordeeld voor het weigeren van een dienstbevel. Het drietal ontging het strategisch nut van het platbranden van een dorp. Ze waren bang dat hierbij onschuldige burgers zouden omkomen. Nicoline's vader heeft de affaire altijd verzwegen. Als haar het verhaal wordt verteld, vallen voor haar vele puzzelstukjes op hun plaats.

Onderzoeker en activist Max van der Werff reist in 2011 naar het bewuste Indonesische dorp. Hij is benieuwd naar de omstandigheden waarin een en ander heeft plaatsgevonden. Hij spreekt twee getuigen die het dorp hebben zien afbranden. Een van hen maakte deel uit van het verzet, is gearresteerd en gemarteld door de Nederlanders.

'Stille getuigen' is een productie van Peter de Ruiter, die wordt ondersteund door het Eva Tas Fonds.

Veel Indiëveteranen kampen na hun missie met psychologische problemen. Onbegrepen door hun omgeving hullen zij zich in stilzwijgen over wat zij hebben ervaren. Pas jaren later komt met het begrip PTSS enige erkenning van hun lijden. De laatste jaren duidt de term 'morele verwonding' nog beter aan wat het betekent in situaties te komen waarin je beslissingen moet nemen die je niet wilt nemen.

Tine Molendijk heeft dit onderzocht en komt aan het woord, naast Indiëveteranen die vertellen welke weerslag 'Indië' had op hun wezen. Ook de stand van de psychiatrische hulpverlening in het leger tijdens en na de koloniale oorlog komt aan bod.

'Stille getuigen' is een productie van Peter de Ruiter, die wordt ondersteund door het Eva Tas Fonds.

Om uit een verslaving te komen heb je wilskracht, therapie en steun van je omgeving nodig. Sommige mensen zoeken bevestiging van bekenden en onbekenden via social media: ze maken een vlog of een podcast. Iedereen mag het weten, ze schamen zich niet meer. Dat doen Jolanda Huiting en René van Collem (aflevering 1). Acteur en cabaretier Mads Wittermans betreedt de overtreffende trap: zijn theatervoorstelling is eigenlijk een verdienmodel van zijn verslaving. Gaandeweg in deze tweede aflevering van 'Grenzeloos verlangen' blijkt dat 'in herstel zijn' een dagtaak is. Dat zeggen ook Tjeerd en Eric, beiden begin twintig. Zanger Ricardo heeft een aanstekelijk lied gemaakt over zijn verslaving.

Mail Jolanda via [email protected]

In 'Grenzeloos verlangen' hoor je mensen in herstel, behandelaars, onderzoekers en andere deskundigen: allemaal mensen aan wie je wat hebt om het aantal verslavingen in Nederland terug te dringen. 'Grenzeloos verlangen' is een podcast van Peter de Ruiter. Abonneer je op Luisterdoc om geen aflevering te missen.

www.renevancollem.nl

www.solutions-center.nl

www.luisterdoc.nl

In dit zesde deel van de podcastserie Wensvaders is de tweeling Uta en Sounia 4,5 jaar oud. De meisjes praten al een aardig woordje mee, in drie talen. Vader Kerry komt opnieuw voor de microfoon, om nog een keer in het kort te vertellen hoe het is gekomen en gegaan en over de ervaring van de afgelopen jaren. De familie is nu 'compleet', met uit Mexico draagmoeder Fabiola en biologische moeder Melissa plus aanhang, die ook in Nederland op bezoek is geweest. Ook te gast in deze aflevering is Wilma Eusman, advocate familierecht, die veel minder-conventionele vormen van kinderen krijgen en opvoeden heeft begeleid. Zij spreekt onder meer over de verwachte wetswijzigingen omtrent draagmoederschap.

De gesprekken zijn opgenomen bij boekhandel Voorhoeve in Hilversum, in het kader van de Dutch Media Week van het Instituut voor Beeld en Geluid en de 200-urige podcastopname-marathon in dat verband.

Kerry en zijn partner Carsten staan open voor vragen over het 'wensouderschap'. Meld je aan via [email protected]

Wilma Eusman www.binnenstadadvocaten.nl

Hoe raak je verslaafd? En waarom is de één er gevoeliger voor dan de ander? En: hoe kom je van je verslaving af? Het ontnuchterende antwoord is: nooit, ook al gebruik je niet meer en ben je 'in herstel'. Reden genoeg dus om verslaving te voorkomen. Maar als je al verslaafd bent, wat zijn goede methoden om weer clean te worden?

Deze vragen liggen op tafel in de eerste aflevering van de podcastserie 'Grenzeloos verlangen'. Aan tafel zitten René van Collem (1961), voormalig drummer van de band Doe maar. Hij was dertig jaar verslaafd en is nu twaalf jaar in herstel. Waarom heeft het zo lang geduurd? Naast hem zit Daan Deenik, psycholoog en programma-ontwikkelaar bij SolutionS, kliniek voor verslavingszorg. Hij heeft veel geleerd van ervaringsdeskundigen zoals René, die nu ook de familie van verslaafden helpt een uitweg te vinden.

In Grenzeloos verlangen hoor je mensen in herstel, behandelaars, onderzoekers en andere deskundigen: allemaal mensen aan wie je wat hebt om het aantal verslavingen in Nederland terug te dringen. Grenzeloos verlangen is een podcast van Peter de Ruiter. Abonneer je op Luisterdoc om geen aflevering te missen.

www.renevancollem.nl

www.solutions-center.nl

www.luisterdoc.nl

Dit is deel 5 van de podcastserie Wensvaders, over een gaykoppel dat vader wordt van een tweeling met hulp van een draagmoeder in Mexico. Het is inmiddels negen maanden geleden dat de serie oorspronkelijk is verschenen en dat vaders en kinderen naar Nederland zijn gekomen. Maar het ouderlijk gezag van Carsten is nog niet geregeld, net zo min als de adoptie van de kinderen door Kerry. Luister naar het hoe en waarin in de update na deze aflevering.

Maar eerst hoor je hoe kersverse vaders na een verblijf van zes weken in Mexico begin mei eindelijk weer in Nederland, mét hun dochters Uta en Sounia. Ze hebben vele grote (corruptie, trage advocaten) en kleine (het maken van pasfoto's van baby's) barrières weten te overwinnen. Gelukkig was de Nederlandse ambassade soepel met het verstrekken van paspoorten aan de kleintjes.

Kerry en Carsten hadden graag een beroep gedaan op een ervaringsdeskundige, die mogelijk strubbelingen had weten te voorkomen. Ze staan om die reden open voor andere mensen die advies zoeken, via [email protected].

Wensvaders is een productie van schrijver en uitgever Peter de Ruiter, die podcasts maakt en publiceert onder de naam Luisterdoc.

Dit is deel 4 van de podcastserie Wensvaders, over een gaykoppel dat vader wordt van een tweeling met hulp van een draagmoeder in Mexico. In dit deel hoor je onder meer een gesprek met draagmoeder Fabiola over hoe het is om haar tweeling af te staan aan wensvaders Carsten en Kerry. Ook praten we over de toekomstige rol van Fabiola en over afstand tussen Mexico en Nederland. Die afstand lijkt makkelijker te worden overbrugd door eiceldonor Melissa, die pas laat in beeld is gekomen. Haar hoor je voor het eerst in de update na afloop van dit deel, die negen maanden later is gemaakt.

Advocate Wilma Eusman vertelt welke wetswijzigingen ons te wachten staan, opdat binnenkort meer wensouders hun kinderwens in Nederland kunnen vervullen. Dat schept meer garanties voor wensouder, draagmoeder, eiceldonor én kind.

Wensvaders is een productie van schrijver en uitgever Peter de Ruiter, die podcasts maakt en publiceert onder de naam Luisterdoc.