Met Nerds om Tafel - een podcast over technologie, wetenschap en popcultuur

Een bouwkeet vol Philips-mensen die er geen zin in hadden. Ruim veertig jaar later is ASML een geopolitiek schaakstuk. Hoe dan?

ASML bouwt de machines waarmee de meest geavanceerde chips ter wereld worden gemaakt. Toch krijg je vaak een lege blik als je op een feestje vraagt wat het bedrijf doet. BNR-journalisten Daniël Mol en Maxim van Mil doken twee jaar in die geschiedenis voor hun podcast Ons ASML. Aan tafel vertellen ze hoe ASML in 1984 begon als afsplitsing die Philips liever kwijt dan rijk was, met mensen die dachten dat ze in een sterfhuis zaten. En hoe eerste directeur Gjalt Smit op de terugvlucht uit San Francisco, na een glas rode wijn, ineens wist hoe ASML nummer één kon worden. Daarna komen de gok op extreem ultraviolet licht (EUV) en de spionagezaak die Nederland wakker schudde aan bod. Oud-bestuurder Frits van Hout ontdekte dat ASML zelf op het geopolitieke schaakbord was gezet. Plus: waarom ze bij partner imec op cultuurcursus gingen om met de Brabanders te kunnen samenwerken.

Over Daniël Mol

Daniël Mol is programmamaker bij BNR. Hij presenteert de Cryptocast, stelt De Grote Tech Show samen en is co-producer van De Technoloog. Daarvoor produceerde hij het afscheidsinterview dat Herbert Blankesteijn en Ben van der Burg afnamen bij ASML-topman Martin van den Brink. Samen met Maxim van Mil maakte hij de podcast Ons ASML.

• LinkedIn: https://nl.linkedin.com/in/dani%C3%ABl-mol-33a200216
• Ons ASML: https://podcasts.apple.com/nl/podcast/ons-asml/id6819569525

Over Maxim van Mil

Maxim van Mil is tech- en beursjournalist bij BNR en dagelijks te horen in BNR Beurs. Voor Ons ASML deed hij twee jaar onderzoek naar de geschiedenis van het bedrijf, tot in het eigen archief van ASML. Hij legt uit waarom zelfs beursanalisten vaak niet precies weten wat ASML maakt.

• LinkedIn: https://nl.linkedin.com/in/maxim-van-mil
• Ons ASML: https://podcasts.apple.com/nl/podcast/ons-asml/id6819569525

In deze aflevering

0:00:13 Intro: wat doet ASML eigenlijk, en waarom weet bijna niemand dat?
0:05:25 Nerdbekering in de cleanroom, bij het afscheid van Martin van den Brink
0:12:01 Gesprek over spionage en geopolitiek
0:17:52 Van Natlab-idee tot sterfhuis vol Philips-mensen zonder zin
0:22:25 Gjalt Smit, een glas rode wijn en drie regels om nummer één te worden
0:35:44 De gok op extreem ultraviolet, en klanten die mee moesten investeren
0:46:36 Frits van Hout: niet aan het schaakbord, maar erop
0:53:22 Cultuurcursus bij imec om met de Brabanders te kunnen werken
1:00:43 Luistervraag van Joris Matthijsen: welke vraag bleef onbeantwoord?
1:05:33 Luistervraag van Alex Schoonkind: hoe krijgen we meer ASML's in Nederland?

Sponsor: Alliander

Kijk op https://werkenbij.alliander.com/

Genoemd in deze aflevering

• Ons ASML, de BNR-podcast van Daniël en Maxim: acht afleveringen, wekelijks vanaf vrijdag 16 oktober 2026
• Het ontstaansverhaal van ASML, de start in 1984 volgens ASML zelf
• EUV-lithografiesystemen, ASML legt extreem ultraviolet uit
• Lenzen en spiegels, achtergrond bij optiek en High-NA
• Lessons Learned from ASML, boek van Susanne van der Velden en Mohammad Nasir Nasiri
• Le Chat van Mistral AI, Franse chatassistent die Daniël noemt

Tips van de tafel

Maxim van Mil: wil je echt snappen waarom ASML slaagde, zoek dan het boek van Susanne van der Velden op, het resultaat van ruim tien jaar onderzoek naar het bedrijf.

Daniël Mol: luister Ons ASML voor het hele verhaal, van de eerste bouwkeet tot de geopolitiek van nu.

Daniël Mol: wie Europese tech wil steunen, begint bij gebruiken. Probeer bijvoorbeeld eens Le Chat van Mistral AI.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Je wifi haalt de wc-deur niet en ASML-licht haalt de lucht niet. Zelfde natuurkunde. Twee nerdpodcasts, één tafel: wat kan er misgaan?

Snelle wifi strandt bij de wc-deur en dat is dezelfde natuurkunde die ASML hoofdpijn bezorgt. In deze crossover met de Scientias Podcast schuiven Randal en Jurian aan bij natuurkundige Diederik Jekel en hoofdredacteur Krijn Soeteman. Diederik legt uit waarom de 5 GHz-band meer snelheid kan bieden maar vaak minder ver reikt dan 2,4 GHz, hoe je router met golfjes precies op jouw telefoon mikt en waarom extreem ultraviolet licht alleen in vacuüm en via spiegels overleeft. Elke spiegel kaatst hooguit zo'n 70 procent terug, dus na drie spiegels is bijna twee derde al weg. Daartussen: waar het woord nerd vandaan komt, Jurians ode aan honkbalstatisticus Bill James, Randals liefde voor Amiga-ontwerper Jay Miner en de vraag waarom chips warm blijven worden. Tot slot vertelt Randal hoe hij bijna zijn eigen internetprovider is en waarom het feest pas bij aflevering 512 komt.

Over Diederik Jekel

Diederik Jekel is natuurkundige, wetenschapsjournalist en televisiepresentator, opgeleid aan de Universiteit Twente en sinds 2010 fulltime wetenschapsjournalist nadat hij bij De Wereld Draait Door over wetenschap mocht vertellen. In 2025 kreeg hij samen met Anna Gimbrère de Irispenning voor excellente wetenschapscommunicatie. In deze aflevering is hij de uitlegger van dienst, van wifi-golfjes tot EUV-licht.

• LinkedIn: linkedin.com/in/diederik-jekel-15543a1
• Website: diederikjekel.nl

Over Krijn Soeteman

Krijn Soeteman is hoofdredacteur van Scientias en maakt daar samen met Diederik de Scientias Podcast. Hij is sinds 2010 wetenschaps- en techjournalist, was voorzitter van de vereniging van wetenschapsjournalisten VWN en schreef in 2018 Cryptovaluta voor Dummies. Hij zat al meerdere keren bij MNOT aan tafel en is in deze aflevering gastheer en gast tegelijk.

• LinkedIn: linkedin.com/in/krijnsoeteman
• Website: ksoeteman.nl

In deze aflevering

0:00:12 Intro: twee nerdpodcasts, één tafel en vijf Tweakers-vrienden met een kroegidee
0:05:38 Waar het woord nerd vandaan komt: Dr. Seuss of de jeugd van Detroit
0:15:07 Rolf Hut over ongegeneerd enthousiast zijn (en de valkuil van de betweter)
0:23:12 Jurians favoriete nerd: Bill James en de honkbalstatistiek achter Moneyball
0:28:11 Wifi-golfjes: 2,4 tegen 5 GHz en waarom snelle wifi bij de wc-deur kan stranden
0:38:49 Felienne Hermans, Jay Miner en de pootafdruk in de Amiga 1000
0:55:28 ASML: chips belichten met licht dat door alles wordt opgeslokt
1:05:58 Waarom chips warm worden en de wet van Moore begint te piepen
1:12:51 Luistervraag van Boba: de best beluisterde en meest ondergewaardeerde afleveringen
1:16:22 Randal wordt zijn eigen internetprovider, en het feest bij aflevering 512

Sponsor: Rabobank

Misschien niet de eerste plek waar je kijkt als IT’er, maar wel één waar je je sneller thuis voelt dan je denkt. Ontdek waarom op rabobank.jobs/IT

Genoemd in deze aflevering

• Scientias Podcast, de wetenschapspodcast van Diederik en Krijn
• De grootste machine ooit: het stroomnet, deel 1, volgens Krijn hun best beluisterde aflevering
• EUV-lithografie volgens ZEISS, de spiegelbouwer over vacuüm en maximaal 70 procent reflectie
• MNOT S09E24 met Rolf Hut, bron van Randals favoriete nerddefinitie
• MNOT 459: 160 servers verhuizen, de ColoClue-aflevering met Tjerk Jan Vonk en Niels Raijer
• MNOT 432: Van hobbynerd tot providerbaas, Nick Bouwhuis bouwt zijn eigen provider
• ColoClue, vereniging waar netwerknerds zelf serverruimte delen
• Hedy, de programmeertaal voor het onderwijs van Felienne Hermans
• Amiga in het Computer History Museum, over de Amiga 1000 en de bijdragen van Jay Miner
• Moneyball, boek van Michael Lewis over honkbal en statistiek

Tips van de tafel

Randal: Geef 2,4 en 5 GHz dezelfde netwerknaam en laat router en telefoon zelf uitzoeken welke band op welke plek het beste werkt.

Krijn: Uitzondering op die regel: een oud apparaat dat het gecombineerde netwerk niet snapt, zet je wel bewust vast op 2,4 GHz.

Jurian: Begrijp je iemands nerdonderwerp niet, wuif het dan niet weg maar vraag: neem ons eens mee, wat is hier zo interessant aan?

Diederik: Wil je snappen waarom programmeren werkt zoals het werkt, luister dan de computerreeks van de Scientias Podcast, van transistor tot programmeertaal.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een boek over Ali Niknam lezen en daarna juist klant willen worden bij bunq. Wat zag Randal dat Jurian niet zag?

Hoe schrijf je een biografie als de hoofdpersoon niet wil meewerken? NRC-journalist Stijn Bronzwaer onderzocht met twee collega's het leven van Ali Niknam, de ondernemer achter TransIP en bunq. Hij vertelt hoe je bronnen beschermt, interne documenten controleert en ook het perspectief van een tegenstribbelende hoofdpersoon overeind houdt. Randal en Jurian botsen ondertussen op de vraag wat je van een succesvolle ondernemer mag verwachten. Is die tomeloze werkdrift de motor van bunq, of inmiddels ook de rem? Het gaat over communiceren als computers, klanten die hun spaargeld verliezen aan oplichters en medewerkers die het werktempo later missen. En dan wil Randal zelf overstappen: de chatbot beantwoordt al zijn vragen, maar twee betaalde gezinsaccounts blijken een heel ander verhaal.

Over Stijn Bronzwaer

Stijn Bronzwaer is chef van de onderzoeksredactie van NRC en schrijft over technologie en de mensen achter techbedrijven. Met Joris Kooiman en Merijn Rengers schreef hij eerder De Machine, over Booking.com. Voor hun nieuwe boek Ali Niknam: De eenzame strijd van een techmiljardair onderzochten ze de opkomst, ambities en werkwijze van de ondernemer achter onder meer bunq.

• Stijn Bronzwaer op LinkedIn
• Artikelen van Stijn Bronzwaer bij NRC
• Ali Niknam bij NRC Boeken

In deze aflevering

0:00:00 Een biografie die Randal juist richting bunq duwt
0:02:21 Waarom Ali Niknam een heel boek verdient
0:07:40 Een hoofdpersoon die niet wil meewerken
0:12:27 Bronnen beschermen en documenten controleren
0:23:00 Van jonge computernerd tot techmiljardair
0:34:21 Waarom verzet tegen kritiek juist blijft hangen
0:40:59 Spaargeld kwijt: wie krijgt de woede over zich heen?
0:51:52 Robospeak, werktempo en de grenzen van micromanagement
1:04:22 Luistervraag van Boba: zou je bij bunq willen werken?
1:11:18 Luistervragen: overstappen naar bunq en praten met je bankrekening

Sponsor: Alliander

Kijk op https://werkenbij.alliander.com/

Genoemd in deze aflevering

• Ali Niknam: De eenzame strijd van een techmiljardair, de biografie die centraal staat in het gesprek.
• De Machine, eerder onderzoek van dezelfde auteurs naar Booking.com.
• bunq, de internetbank waarover de meningen aan tafel uiteenlopen.
• TransIP, het hostingbedrijf uit Niknams eerdere ondernemersjaren.
• Glassdoor, werknemersreviews die in het boek een rol spelen.
• Stijn Bronzwaer bij PersVeilig, achtergrond over juridische druk op onderzoeksjournalisten.

Tips van de tafel

Stijn: Controleer een intern document ook bij mensen die erbij waren; het document alleen is niet de hele verificatie.

Jurian: Lees de biografie van Ali Niknam en leen hem daarna uit aan iemand met wie je erover wilt doorpraten.

Randal: Reken bij een overstap naar bunq met alle gebruikers en benodigde passen in je gezin, niet alleen met het aantal rekeningen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

BlizzCon is een pretpark voor fans. Maar wie bewaart je games als de servers en winkels verdwijnen?

Yannick Spinner ging voor Tweakers naar BlizzCon, waar Blizzard fans niet alleen nieuwe games laat zien, maar ze ook samenbrengt in cosplay, queues en een berg exclusieve loot. Hij vertelt waarom zo'n reis tegelijk journalistiek werk en een overprikkelend pretpark is, en waarom World of Warcraft Forever precies het soort aankondiging is waar oude spelers weer voor wakker worden.

Met Randal en Jurian gaat het ook over Roblox en de sociale druk van digitale cosmetics, Nintendo's nieuwe Ocarina of Time, en de vraag wat je eigenlijk koopt als een game alleen nog digitaal bestaat. Kun je een game bezitten als een uitgever de stekker eruit kan trekken? En mag een journalist die zeldzame cape van duizend euro dan houden?

Over Yannick Spinner
Yannick Spinner is journalist bij Tweakers. Hij schrijft er onder meer over games en reisde voor de redactie naar BlizzCon 2026.
LinkedIn: https://nl.linkedin.com/in/yannick-spinner-a26644a3
Website: https://tweakers.net/

Sponsor: Alliander
Kijk op https://werkenbij.alliander.com/

In deze aflevering
0:00:00 BlizzCon door de ogen van een Tweakers-journalist
0:09:00 Van Overwatch tot World of Warcraft, wat Blizzard zo eigen maakt
0:17:30 World of Warcraft Forever en waarom oude spelers terugkomen
0:28:29 [Alliander, sponsor]
0:44:30 Roblox, dopamine en de status van digitale cosmetics
0:51:45 Ocarina of Time opnieuw kopen, en dan toch gaan springen
0:58:30 Blizzard als fanfeest, met cosplay en journalistieke grenzen
1:02:00 Een cape van duizend euro en de ethiek van gratis goodies
1:08:00 Luistervraag: verdwijnen games als de schijfjes verdwijnen?
1:16:00 Nintendo is niet evil, of toch niet?

Genoemd in deze aflevering
World of Warcraft bij BlizzCon 2026, Blizzard over Midnight en World of Warcraft Forever: https://worldofwarcraft.blizzard.com/en-gb/news/24301145
BlizzCon, het officiële Blizzard-evenement: https://blizzcon.com/en-us/
Stop Destroying Videogames, reactie van de Europese Commissie: https://citizens-initiative.europa.eu/stop-destroying-videogames-commissions-reply-european-citizens-initiative_en
Stop Killing Games, campagne voor speelbare games na het einde van ondersteuning: https://www.stopkillinggames.com/en
Tweakers, nieuws en achtergrond over technologie en games: https://tweakers.net/

Tips van de tafel
Yannick: Stem met je portemonnee als je fysieke games belangrijk vindt, maar wees eerlijk over je eigen digitale aankopen.
Jurian: Verkoop geen gratis pers-goodies voor persoonlijk gewin, geef ze liever door aan iemand die er blij van wordt.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een laptop in je rugzak, een scherm op je neus en 130 kilometer te gaan. Kun je al wandelend een app bouwen?

Caesar Schoorl, Max Helmantel en Stijn Smit liepen zes dagen over de Camino en bouwden onderweg met AI een app voor MIND. Randal vraagt hoe je dat doet zonder toetsenbord, met regen op je bril en een halve elektronicawinkel op je rug. Hun gereedschap: XREAL-brillen, een omgebouwde Switch-controller, spraakbesturing en Starlink. Hun doel: mentale gezondheid bespreekbaar maken met een persoonlijk weerbericht. Dat klinkt als een vrolijke techstunt, totdat Stijn zijn rugzak weegt: 16,5 kilo. We horen hoe ze hun AI-agents voorbereidden, waarom een werkende app nog geen veilige app is en hoeveel bezinning er overblijft als je ondertussen code laat schrijven. Plus: de luistervraag of je dit niet gewoon zonder scherm kunt doen, en wat deze bouwers vinden van AI-veganisten.

Over Caesar Schoorl

Caesar Schoorl is AI-consultant en trainer bij WAISE en docent bij Beeckestijn Business School. Hij organiseert ook hackathons en schrijft over AI en leren. Bij Back to Being combineert hij zijn interesse in nieuwe techniek met een app voor MIND.

LinkedIn: https://nl.linkedin.com/in/caesar-schoorl-ai

Website: https://www.caesarschoorl.com/

Over Max Helmantel

Max Helmantel is ontwerper, spreker en medeoprichter en CEO van Kaires, dat achtergrondmuziek voor winkels afstemt op de omgeving. Zijn werk draait om creativiteit en AI. Voor de Camino-app werkte hij aan het ontwerp en het idee om je mentale toestand als weerbericht te verbeelden.

LinkedIn: https://nl.linkedin.com/in/maxhelmantel/nl

Kaires: https://kaires.nl/over-ons

Over Stijn Smit

Stijn Smit is medeoprichter en CTO van Kaires en geeft AI-trainingen. Hij richt zich op de technische kant van AI-toepassingen. Voor de wandeltocht bereidde hij de codebasis, ontwerpen en afspraken rond gegevensverwerking voor, zodat de AI-agents onderweg gericht aan de app konden werken.

LinkedIn: https://nl.linkedin.com/in/stijn-smit-ai

Kaires: https://kaires.nl/over-ons

In deze aflevering

0:00:00 Een app bouwen tijdens 130 kilometer wandelen
0:03:01 AI leren, trainingen geven en een kantoor vol nerds
0:10:20 Waarom de Camino ineens een bouwplaats werd
0:13:10 Een mentaal weerbericht voor MIND
0:25:44 Schermbrillen, Switch-controllers en Starlink op je rug
0:36:18 De voorbereiding achter zes dagen bouwen met AI
0:47:29 Een bijna voltooide app, onweer en te veel bagage
1:00:52 Reacties op de tocht en de laatste veiligheidschecks
1:11:22 Luistervragen: zonder scherm bouwen en mentale gezondheid delen
1:14:12 Luistervragen: multitasken, tokenkosten en AI-veganisten

Sponsor: Rabobank

Misschien niet de eerste plek waar je kijkt als IT’er, maar wel één waar je je sneller thuis voelt dan je denkt. Ontdek waarom op rabobank.jobs/IT: https://rabobank.jobs/en/campaign/wavemakers/?utm_source=non_digital&utm_medium=redirect_slashit&utm_campaign=it_wavemaker_2024_interest_desire

Genoemd in deze aflevering

Back to Being: https://backtobeing.tech/, het project en het verslag van de tocht

MIND: https://wijzijnmind.nl/, informatie en ondersteuning rond mentale gezondheid

XREAL: https://www.xreal.com/, de schermbrillen waarmee ze onderweg hun laptop zagen

Wispr Flow: https://wisprflow.ai/, spraakbesturing als vervanging voor onderweg typen

Starlink Mini: https://starlink.com/us/specifications/5, de draagbare satellietverbinding op hun rugzak

Claude Code: https://code.claude.com/docs, het gereedschap voor hun AI-agents tijdens de bouw

n8n: https://docs.n8n.io/, automatiseringen bouwen met onderling verbonden stappen

Tips van de tafel

Stijn Smit: leg ontwerpen, gegevensstromen en afspraken vooraf vast, zodat je AI-agents niet telkens opnieuw hoeven uit te zoeken wat je wilt bouwen.

Max Helmantel: houd visuele feedback in je werkproces: alleen praten met een agent is lastig als je moet beoordelen hoe een app eruitziet.

Caesar Schoorl: laat een bijna voltooide app ook door een securitypartner testen voordat je hem overdraagt; werkend is nog niet hetzelfde als veilig.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het internet heeft geen baas. Toch kun je het verbouwen. Als je maar lang genoeg blijft uitleggen waarom die post-it groter moet.

Job Snijders wil het internet veranderen, letterlijk. Samen met Niels Raijer van Fusix Networks legt hij uit hoe een te klein nummerveld in BGP uitgroeide tot een wereldwijd project. De oplossing was bijna beledigend simpel: grotere post-its voor internetrouters. Alleen moest Job daarvoor wel fabrikanten, programmeurs en netwerkbeheerders meekrijgen. Daarna duiken we in RPKI, waarmee providers controleren of internetverkeer de juiste kant op gaat. Een half miljoen kleine bestandjes synchroniseren blijkt lastiger dan het klinkt. Jobs nieuwe Erik-protocol gebruikt Merkle trees om dat slimmer te doen, maar liep in China alsnog vast op de praktijk. Tussen de afkortingen door ontstaat een veranderrecept dat ook buiten internet werkt: kies een probleem waar je om geeft, houd je oplossing klein en zorg dat anderen hem echt kunnen proberen.
Over Job Snijders
Job Snijders is internetprotocolontwikkelaar bij BSD Software Development. Hij werkte eerder bij NTT en Fastly en draagt bij aan onder meer OpenBGPD, rpki-client en internetstandaarden binnen de IETF. In dit gesprek vertelt hij hoe BGP Large Communities en het Erik-protocol van een ergernis naar een gezamenlijke oplossing groeien.

Website: https://www.bsd.nl/
Profiel en projecten: https://instituut.net/~job/

Over Niels Raijer
Niels Raijer is oprichter en CTO van Fusix Networks, waar hij netwerken ontwerpt en internetverbindingen voor klanten verzorgt. Hij werkte eerder bij Demon Internet en schreef mee aan het Juniper-boek Day One: Deploying BGP Routing Security. Aan tafel laat hij zien wat nieuwe internetstandaarden betekenen voor een provider die ze dagelijks gebruikt.

LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/niels-raijer-733156/
Website: https://www.fusix.nl/

In deze aflevering
0:00:00 Intro: het internet veranderen en Randals iPhone-dilemma
0:07:19 NLNOG: het mensennetwerk achter het internet
0:13:04 BGP uitgelegd met post-its voor routers
0:23:02 Grotere communities, zes maanden overtuigen
0:45:36 Een half miljoen bestandjes en een berg wachttijd
0:55:34 Waarom je voor het nieuws van vandaag gisteren moet downloaden
1:04:40 Merkle trees en de praktijkproef achter de Chinese firewall
1:16:06 Erik: een internetprotocol als eerbetoon
1:20:11 Luistervraag van Tjerk Jan: kan Erik ook rsync vervangen?
1:23:48 Verandering begint bij een probleem dat je raakt
Genoemd in deze aflevering

NLNOG Day 2026 (https://nlnog.net/events/nlnog-day-2026/), Het evenement dat de aanleiding vormde voor dit gesprek
BGP Large Communities, RFC 8092 (https://datatracker.ietf.org/doc/rfc8092/), De standaard voor grotere labels aan internetroutes
Erik Synchronization Protocol (https://datatracker.ietf.org/doc/draft-ietf-sidrops-rpki-erik-protocol/), De specificatie in ontwikkeling voor snellere RPKI-synchronisatie
rpki-client (https://www.rpki-client.org/), Open source software voor het controleren van RPKI-data
Fusix Podcast (https://www.fusix.nl/podcast/), Meer gesprekken over de praktijk van internetnetwerken

Tips van de tafel
Job Snijders: Kies een probleem waar je zelf om geeft: als verandering jaren duurt, moet je het verhaal nog steeds graag willen vertellen.

Niels Raijer: Bespreek het probleem met anderen voordat je de oplossing in je hoofd al helemaal hebt afgebouwd.

Job Snijders: Laat een werkend prototype op verschillende netwerken testen; wat in Amsterdam snel is, kan in China vastlopen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De perfecte cybermisdaad bestaat niet. Eén vergeten e-mailadres, zoekopdracht of chatbericht kan genoeg zijn om de hele zaak open te breken.

Cybercriminelen vertrouwen op encryptie, anonieme accounts en bulletproof hosting, maar laten ondertussen overal data achter. Universitair docent strafrecht Jan-Jaap Oerlemans en politie-expert Barend Frans leggen uit hoe opsporing en recht elkaar in de digitale praktijk raken. We volgen de miljoenen berichten uit Ennetcom, EncroChat en Sky ECC, kijken wanneer een platform als Telegram zelf medeplichtig kan worden en horen waarom een computer bij een inval soms onder stroom mee moet. Ook komt de eerste Nederlandse veroordeling voor oplichting met deepfaketechnologie langs: 47 frauduleus geopende ABN AMRO-rekeningen, plus ChatGPT-gesprekken over het omzeilen van identiteitscontrole. En dan blijft de lastigste vraag over: hoeveel privacy mag de politie verzamelen om één verdachte te vinden?

Over Jan-Jaap Oerlemans
Jan-Jaap Oerlemans is universitair docent strafrecht bij het Instituut voor Strafrecht & Criminologie van de Universiteit Leiden. Hij promoveerde op digitale opsporing, werkte van 2017 tot 2023 als toezichthouder bij de CTIVD en onderzoekt hoe nieuwe vormen van cybercriminaliteit en opsporingsbevoegdheden binnen de rechtsstaat passen.
LinkedIn: https://nl.linkedin.com/in/janjaapoerlemans
Website: https://jjoerlemans.com/

Over Barend Frans
Barend Frans werkt sinds 1987 bij de politie en richt zich op de samenwerking tussen politie, publieke organisaties en bedrijven bij de bestrijding van cybercrime. Op Internetsporen.nl legt hij slachtoffers uit hoe ze vluchtige digitale sporen veiligstellen.
LinkedIn: https://nl.linkedin.com/in/barendfrans
Website: https://internetsporen.nl/

In deze aflevering
0:00:24 Intro: hoe recht en politie naar cybercrime kijken
0:04:39 Wanneer wordt Telegram medeplichtig?
0:10:28 Mag de politie open Telegramgroepen volgen?
0:18:13 Clouddata, netwerkzoekingen en computers onder stroom
0:25:11 Van Ennetcom tot Sky ECC: miljoenen berichten als bewijs
0:35:24 CyberBunker en bulletproof hosting
0:42:37 Deepfakes omzeilen de identiteitscontrole van banken
0:50:12 Wanneer je zoekgeschiedenis tegen je getuigt
1:00:52 Luistervraag van Brian: worden gekraakte chats nog gebruikt?
1:07:15 Wie is aansprakelijk als een AI-agent hackt?

Genoemd in deze aflevering
Jan-Jaap Oerlemans: https://jjoerlemans.com/
Prosecuting communication service providers: https://jjoerlemans.com/2026/04/22/prosecuting-communication-service-providers/
Overzicht cybercrime-operaties: https://jjoerlemans.com/2026/06/24/overzicht-cybercrime-operaties/
Deepfake-oplichting en digitaal bewijs: https://jjoerlemans.com/2026/07/06/cybercrime-jurisprudentieoverzicht-juli-2026/
Universiteit Leiden: https://www.universiteitleiden.nl/medewerkers/jan-jaap-oerlemans
Internetsporen: https://internetsporen.nl/
Hansken: https://www.hansken.nl/latest/news/2023/03/20/launch-of-new-hansken-facility-lawyers-can-now-view-digital-data-from-their-own-workplace
Sky ECC en de Nederlandse rol: https://www.universiteitleiden.nl/in-de-media/2025/05/hoe-groot-was-de-nederlandse-rol-bij-megahack-sky-ecc

Tips van de tafel
Jan-Jaap Oerlemans: Neem als communicatiedienst misbruikmeldingen, klantcontrole en witwasrisico's serieus; bewust wegkijken kan bewijs van criminele intentie worden.

Barend Frans: Stel bij digitaal onderzoek eerst vluchtig geheugen veilig en houd een computer zo nodig onder stroom; sleutels en sessies kunnen bij uitschakelen verdwijnen.

Randal Peelen: Kijk niet alleen naar het logo van een chatapp, maar ook waar je geschiedenis en reservekopieën staan en welke apparaten erbij kunnen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Je zolder staat vol goud. Alleen noemen we het oude laptops, kapotte modems en een krat dat morgen écht naar de milieustraat gaat.

Een gemiddeld Nederlands huishouden bezit 131 elektrische apparaten. Randal heeft het bewijs op zolder staan. Met Jan Vlak van Stichting OPEN en Erik Schalk van Road2Work volgen we een afgedankte laptop van inleverpunt naar sorteercentrum, smelter of tweede leven. We horen waarom metalen eindeloos meekunnen, verlijmd plastic recycling saboteert en een refurbished wasmachine van 300 euro juist een verstandige koop kan zijn. Erik legt uit hoe stickers, databases en job carving mensen met uiteenlopende achtergronden door een ingewikkeld keuringsproces loodsen. Jan vertelt waarom producenten de rekening betalen en Europa met USB-C en het recht op reparatie echt verschil kan maken. Plus: waarom je modem liever niet onder een stapel winterjassen woont.

Over Jan Vlak

Jan Vlak is algemeen directeur van Stichting OPEN, de organisatie die namens producenten en importeurs de Nederlandse inzameling en recycling van afgedankte apparaten, lampen en batterijen organiseert. Daarnaast is hij voorzitter van het internationale WEEE Forum. In deze aflevering legt hij uit hoe producentenverantwoordelijkheid, regelgeving en grondstoffenzekerheid samenhangen.

LinkedIn: https://nl.linkedin.com/in/janvlak
Stichting OPEN: https://www.stichting-open.org/

Over Erik Schalk

Erik Schalk is oprichter en directeur van Road2Work, dat sinds 2010 elektronica sorteert, demonteert en geschikt maakt voor hergebruik of hoogwaardige recycling. Het bedrijf koppelt circulair werk aan opleiding en passende banen voor mensen die niet vanzelfsprekend op de reguliere arbeidsmarkt terechtkunnen. Erik laat zien hoeveel technische kennis er achter een tweede leven voor apparaten schuilgaat.

LinkedIn: https://nl.linkedin.com/in/erik-schalk-a2259418
Road2Work: https://www.road2work.info/over-ons/ons-verhaal/

In deze aflevering

0:00:24 Intro: knullige mensenposters winnen van gladde AI-platen
0:04:37 Van Wecycle-inleverpunt naar 69 procent inzameling
0:11:57 Sorteren, smelten en goud uit printplaten trekken
0:18:24 Wie de recyclingrekening betaalt en waarom lijm alles verpest
0:24:38 Luistervraag van Cousteau: waar refurbished apparaten terechtkomen
0:30:08 Luistervraag van Simon: gesealde kuipen, hars en onrepareerbaar witgoed
0:42:01 Waarom goedkope apparaten sneller stukgaan
0:50:06 USB-C, achttien fietsladers en het recht op reparatie
0:56:08 Job carving: ingewikkeld keurwerk opknippen tot passende banen
1:01:52 Zolderhoarding, 131 apparaten en wat er met je data gebeurt

Sponsor: Rabobank

Misschien niet de eerste plek waar je kijkt als IT’er, maar wel één waar je je sneller thuis voelt dan je denkt. Ontdek waarom op https://rabobank.jobs/en/campaign/wavemakers/?utm_source=non_digital&utm_medium=redirect_slashit&utm_campaign=it_wavemaker_2024_interest_desire

Genoemd in deze aflevering

Stichting OPEN: https://www.stichting-open.org/
Wecycle-inleverpunten: https://wecycle.nl/vind-je-inleverpunt/
Road2Work: https://www.road2work.info/over-ons/ons-verhaal/
Bezitsmeting elektrische apparaten: https://www.stichting-open.org/onderzoek/bezitsmeting-elektrische-en-elektronische-apparaten-bij-huishoudens/
Nationaal Reparateursregister: https://www.nationaalreparateursregister.nl/reparatiebedrijf
Europees recht op reparatie: https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/05/30/circular-economy-council-gives-final-approval-to-right-to-repair-directive/
Europese USB-C-regels: https://commission.europa.eu/news/eu-common-charger-rules-power-all-your-devices-single-charger-2024-12-28_en
Data wissen voor inleveren: https://wecycle.nl/leer-meer/over-recyclen/data-wissen/

Tips van de tafel

Jan: geef een ongebruikt apparaat eerst een tweede leven door het te verkopen, repareren of weg te geven; lukt dat niet, lever het dan in bij Wecycle.

Erik: zet je modem en televisie zo neer dat warmte weg kan, want opgesloten hitte sloopt voedingen en printplaten.

Jan: onderhoud je apparaten voordat je ze afschrijft; een schoon filter of een ontkalkbeurt kan jaren levensduur schelen.

Erik: lever apparaten met een datadrager via een gecertificeerde inzamelstroom in wanneer je zelf niet zeker weet of alle gegevens veilig zijn gewist.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ivo geeft zijn agent geheugen. Tristan laat Kimi K3 draaien op anderhalve terabyte RAM. Lokale AI blijkt vooral een hardwarehobby.

Een AI-agent die je mail beantwoordt, taken onthoudt en zichzelf verbetert klinkt al snel als sciencefiction. Ivo Toby bouwt hem gewoon zelf. Met Talon geeft hij modellen gereedschap en grenzen; Postgram maakt zijn notities, vergaderingen en taken doorzoekbaar voor elke agent. Tristan Suerink kijkt naar de andere kant: het ijzer dat al dat denkwerk mogelijk maakt. Hij draaide Kimi K3 op een IBM Power11-machine met twee terabyte werkgeheugen en nam een halve AI-winkel mee naar de studio. Van tweedehands AMD-kaarten en een DGX Spark tot een 800-gigabitnetwerkkaart, alles komt op tafel. We bespreken wanneer lokale modellen goed genoeg zijn, waarom goedkope modellen betere opdrachten nodig hebben, hoe je een AI-server voor vijftig collega's bouwt en waarom datacenters straks zelfs hun restwarmte en algenproblemen moeten temmen.

Over Ivo Toby
Ivo Toby is Senior (AI) Software Engineer bij Contentful. Hij bouwt opensourcehulpmiddelen voor AI-agents, waaronder Talon en meerdere MCP-servers, en schreef bij Contentful over vectordatabases. In deze aflevering laat hij zien hoe hij lokale modellen, modelroutering en een centraal agentgeheugen inzet.
- LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/ivotoby/
- Website: https://github.com/ivo-toby

Over Tristan Suerink
Tristan Suerink is IT-architect en netwerkarchitect bij Nikhef. Hij bouwt en test reken-, opslag- en netwerkinfrastructuur voor deeltjesfysica, waaronder snelle dataverbindingen voor CERN-onderzoek. In deze aflevering legt hij uit hoeveel hardware lokale AI echt vraagt en waarom tweefasekoeling onvermijdelijk wordt.
- LinkedIn: niet gevonden
- Website: https://www.nikhef.nl/focusblokken/nikhef-it-architect-tristan-suerink-legt-zijn-werk-uit/

In deze aflevering
0:00:00 Intro: agentgeheugen, VRAM en een tafel vol hardware
0:02:49 Talon: een begrensde AI-agent via mail en Telegram
0:12:17 Kimi K3 draaien op twee terabyte werkgeheugen
0:20:14 Kleine lokale modellen en de knipperende doucheventilator
0:32:23 Zes uur gratis programmeren met Qwen en een strenge reviewer
0:36:05 Luistervraag van Boba: lokale AI voor vijftig collega's
0:53:24 Een 800-gigabitnetwerkkaart voor de AI-fabriek
0:58:14 Postgram geeft al je agents hetzelfde geheugen
1:06:23 Takenlijsten, dagelijkse planning en zelfverbeterende agents
1:14:04 Tweefasekoeling, datacenteralgen en warmte in de grond

Genoemd in deze aflevering
- Talon
https://github.com/ivo-toby/talon, Ivo's zelfgehoste agentruntime met duidelijke grenzen
- Kimi K3
https://huggingface.co/moonshotai/Kimi-K3, open-weightsmodel van Moonshot AI met 2,8 biljoen parameters
- Qwen3.6
https://github.com/QwenLM/Qwen3.6, compacte open modellen voor lokaal agentwerk
- OpenClaw
https://openclaw.ai/, zelfgehoste persoonlijke AI-agent voor meerdere kanalen
- NVIDIA DGX Spark
https://docs.nvidia.com/dgx/dgx-spark/hardware.html, klein AI-kastje met 128 GB gedeeld geheugen
- AMD Ryzen AI Halo
https://www.amd.com/en/products/processors/desktops/ryzen/ryzen-ai-halo.html, lokaal AI-platform met 128 GB gedeeld geheugen
- Maxsun Intel Arc Pro B60 Dual
https://www.maxsun.com/products/intel-arc-pro-b60-dual-48g-turbo, dubbele Intel-GPU met samen 48 GB geheugen
- Obsidian
https://obsidian.md/, notities in gewone lokale Markdown-bestanden
- pgvector
https://github.com/pgvector/pgvector, semantisch zoeken in PostgreSQL
- Wetenschapsdag bij Nikhef
https://outreach.web.nikhef.nl/wetenschapsdag/, open dag op 3 oktober 2026

Tips van de tafel
Ivo Toby: Laat een groot model je opdracht aanscherpen als een klein lokaal model hem niet begrijpt; betere afbakening kan uren gratis rekenwerk bruikbaar maken.

Ivo Toby: Houd je eigen notities als bron van waarheid en indexeer ze daarna voor agents, zodat je niet vastzit aan één model of apparaat.

Tristan Suerink: Koop voor één lokale AI-machine eerder een AMD Ryzen AI Halo dan een DGX Spark; het AMD-kastje is goedkoper als je niet hoeft te clusteren.

Randal Peelen: Automatiseer de omlijsting, maar houd mensenwerk in je kernproduct; bij MNOT zit de liefde in de gemonteerde audio.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een kleine Nederlandse ngo kreeg Meta op de knieën. Nu helpt Bits of Freedom je in acht stappen loskomen van Big Tech.

Big Tech is verschrikkelijk makkelijk, en precies daarin zit de val. Maartje Knaap, communicatie lead bij Bits of Freedom, legt uit hoe de campagne Weg van Big Tech je in acht behapbare stappen helpt overstappen naar alternatieven voor e-mail, cloud, navigatie, chat en sociale media. Randal ontdekt ondertussen dat een eigen maildomein na twintig jaar Google alsnog een familievalkuil is, terwijl Jurian toegeeft dat gemak voorlopig wint van principes. Daarna gaat het van praktisch naar principieel: Bits of Freedom sleepte Meta voor de rechter omdat Instagram en Facebook hun niet-geprofileerde tijdlijn verstopten en resetten. De kleine ngo won het kort geding en hoger beroep, maar Meta is naar de Hoge Raad gestapt. Ook slimme deurbellen, algoritmeverslaving en Randals terugval naar TikTok komen langs. Digitale autonomie blijkt geen eindschakelaar, maar een noodstroomvoorziening die je stap voor stap bouwt.

Over Maartje Knaap

Maartje Knaap is communicatie lead bij Bits of Freedom. Na verschillende communicatiefuncties in de duurzaamheidssector maakt ze nu abstracte digitale machtsstructuren zichtbaar en vergroot ze de betrokkenheid bij de campagnes van de organisatie. In deze aflevering legt ze uit hoe mensen praktisch minder afhankelijk worden van Big Tech en waarom een kleine burgerrechtenorganisatie Meta voor de rechter sleept.

• LinkedIn: Maartje Knaap: https://nl.linkedin.com/in/maartje-knaap-95b1a7b9

• Website: profiel bij Bits of Freedom: https://www.bitsoffreedom.nl/mensen/maartje-knaap/

In deze aflevering

0:00:00 Acht stappen weg van Big Tech en Meta voor de rechter

0:01:45 Weg van Big Tech: van e-mail tot sociale media

0:07:49 Digitale noodstroom: alternatieven naast elkaar gebruiken

0:15:07 Gmail-gijzeling: een eigen domein helpt niet altijd

0:25:13 Bedrijven en overheden als digitale overstapmotor

0:29:35 Sponsor: Rabobank

0:30:54 David tegen Goliath: Bits of Freedom sleept Meta voor de rechter

0:41:20 Keuzevrijheid versus het verslavende algoritme

0:54:26 Luistervraag van Barend: slimme deurbellen, opsporing en privacy

0:58:44 Het onzichtbare zichtbaar maken, van klimaat tot privacy

Sponsor: Rabobank

Misschien niet de eerste plek waar je kijkt als IT’er, maar wel één waar je je sneller thuis voelt dan je denkt. Ontdek waarom op rabobank.jobs/IT: https://rabobank.jobs/en/campaign/wavemakers/?utm_source=non_digital&utm_medium=redirect_slashit&utm_campaign=it_wavemaker_2024_interest_desire

Genoemd in deze aflevering

• Weg van Big Tech: https://www.bitsoffreedom.nl/campagnes/weg-van-big-tech/, acht stappen naar digitale onafhankelijkheid

• My Data Done Right: https://www.mydatadoneright.eu/, verzoeken voor inzage, correctie en verwijdering

• Privacy Guides: https://www.privacyguides.org/, onafhankelijke aanbevelingen voor privacyvriendelijke technologie

• Proton Mail: https://proton.me/mail, Zwitsers alternatief voor Big Tech-mail

• Soverin: https://soverin.com/, Nederlandse mailprovider met eigen domeinen

• Signal: https://signal.org/download/, privacyvriendelijk alternatief voor WhatsApp

• Bits of Freedom Podcast: https://www.bitsoffreedom.nl/podcast-afleveringen/, digitale rechten van binnenuit besproken

• Meta als slechte verliezer: https://www.bitsoffreedom.nl/2026/05/21/meta-als-slechte-verliezer/, de rechtszaak en de stap naar cassatie

Tips van de tafel

Maartje Knaap: Zeg Big Tech niet in één klap vaarwel, maar gebruik privacyvriendelijke alternatieven eerst naast je bestaande diensten, zoals een digitale noodstroomvoorziening.

Jurian Ubachs: Controleer vóór je een Google- of Facebook-account sluit bij welke diensten je ermee inlogt, anders sluit je jezelf mogelijk ook elders buiten.

Randal Peelen: Wil je echt minder op je telefoon zitten, leg hem dan fysiek buiten bereik; zolang hij in je broekzak zit wint de automatische scrollreflex.

See omnystudio.com/listener for privacy information.