Het internet heeft geen baas. Toch kun je het verbouwen. Als je maar lang genoeg blijft uitleggen waarom die post-it groter moet.

Job Snijders wil het internet veranderen, letterlijk. Samen met Niels Raijer van Fusix Networks legt hij uit hoe een te klein nummerveld in BGP uitgroeide tot een wereldwijd project. De oplossing was bijna beledigend simpel: grotere post-its voor internetrouters. Alleen moest Job daarvoor wel fabrikanten, programmeurs en netwerkbeheerders meekrijgen. Daarna duiken we in RPKI, waarmee providers controleren of internetverkeer de juiste kant op gaat. Een half miljoen kleine bestandjes synchroniseren blijkt lastiger dan het klinkt. Jobs nieuwe Erik-protocol gebruikt Merkle trees om dat slimmer te doen, maar liep in China alsnog vast op de praktijk. Tussen de afkortingen door ontstaat een veranderrecept dat ook buiten internet werkt: kies een probleem waar je om geeft, houd je oplossing klein en zorg dat anderen hem echt kunnen proberen.
Over Job Snijders
Job Snijders is internetprotocolontwikkelaar bij BSD Software Development. Hij werkte eerder bij NTT en Fastly en draagt bij aan onder meer OpenBGPD, rpki-client en internetstandaarden binnen de IETF. In dit gesprek vertelt hij hoe BGP Large Communities en het Erik-protocol van een ergernis naar een gezamenlijke oplossing groeien.

Website: https://www.bsd.nl/
Profiel en projecten: https://instituut.net/~job/

Over Niels Raijer
Niels Raijer is oprichter en CTO van Fusix Networks, waar hij netwerken ontwerpt en internetverbindingen voor klanten verzorgt. Hij werkte eerder bij Demon Internet en schreef mee aan het Juniper-boek Day One: Deploying BGP Routing Security. Aan tafel laat hij zien wat nieuwe internetstandaarden betekenen voor een provider die ze dagelijks gebruikt.

LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/niels-raijer-733156/
Website: https://www.fusix.nl/

In deze aflevering
0:00:00 Intro: het internet veranderen en Randals iPhone-dilemma
0:07:19 NLNOG: het mensennetwerk achter het internet
0:13:04 BGP uitgelegd met post-its voor routers
0:23:02 Grotere communities, zes maanden overtuigen
0:45:36 Een half miljoen bestandjes en een berg wachttijd
0:55:34 Waarom je voor het nieuws van vandaag gisteren moet downloaden
1:04:40 Merkle trees en de praktijkproef achter de Chinese firewall
1:16:06 Erik: een internetprotocol als eerbetoon
1:20:11 Luistervraag van Tjerk Jan: kan Erik ook rsync vervangen?
1:23:48 Verandering begint bij een probleem dat je raakt
Genoemd in deze aflevering

NLNOG Day 2026 (https://nlnog.net/events/nlnog-day-2026/), Het evenement dat de aanleiding vormde voor dit gesprek
BGP Large Communities, RFC 8092 (https://datatracker.ietf.org/doc/rfc8092/), De standaard voor grotere labels aan internetroutes
Erik Synchronization Protocol (https://datatracker.ietf.org/doc/draft-ietf-sidrops-rpki-erik-protocol/), De specificatie in ontwikkeling voor snellere RPKI-synchronisatie
rpki-client (https://www.rpki-client.org/), Open source software voor het controleren van RPKI-data
Fusix Podcast (https://www.fusix.nl/podcast/), Meer gesprekken over de praktijk van internetnetwerken

Tips van de tafel
Job Snijders: Kies een probleem waar je zelf om geeft: als verandering jaren duurt, moet je het verhaal nog steeds graag willen vertellen.

Niels Raijer: Bespreek het probleem met anderen voordat je de oplossing in je hoofd al helemaal hebt afgebouwd.

Job Snijders: Laat een werkend prototype op verschillende netwerken testen; wat in Amsterdam snel is, kan in China vastlopen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De perfecte cybermisdaad bestaat niet. Eén vergeten e-mailadres, zoekopdracht of chatbericht kan genoeg zijn om de hele zaak open te breken.

Cybercriminelen vertrouwen op encryptie, anonieme accounts en bulletproof hosting, maar laten ondertussen overal data achter. Universitair docent strafrecht Jan-Jaap Oerlemans en politie-expert Barend Frans leggen uit hoe opsporing en recht elkaar in de digitale praktijk raken. We volgen de miljoenen berichten uit Ennetcom, EncroChat en Sky ECC, kijken wanneer een platform als Telegram zelf medeplichtig kan worden en horen waarom een computer bij een inval soms onder stroom mee moet. Ook komt de eerste Nederlandse veroordeling voor oplichting met deepfaketechnologie langs: 47 frauduleus geopende ABN AMRO-rekeningen, plus ChatGPT-gesprekken over het omzeilen van identiteitscontrole. En dan blijft de lastigste vraag over: hoeveel privacy mag de politie verzamelen om één verdachte te vinden?

Over Jan-Jaap Oerlemans
Jan-Jaap Oerlemans is universitair docent strafrecht bij het Instituut voor Strafrecht & Criminologie van de Universiteit Leiden. Hij promoveerde op digitale opsporing, werkte van 2017 tot 2023 als toezichthouder bij de CTIVD en onderzoekt hoe nieuwe vormen van cybercriminaliteit en opsporingsbevoegdheden binnen de rechtsstaat passen.
LinkedIn: https://nl.linkedin.com/in/janjaapoerlemans
Website: https://jjoerlemans.com/

Over Barend Frans
Barend Frans werkt sinds 1987 bij de politie en richt zich op de samenwerking tussen politie, publieke organisaties en bedrijven bij de bestrijding van cybercrime. Op Internetsporen.nl legt hij slachtoffers uit hoe ze vluchtige digitale sporen veiligstellen.
LinkedIn: https://nl.linkedin.com/in/barendfrans
Website: https://internetsporen.nl/

In deze aflevering
0:00:24 Intro: hoe recht en politie naar cybercrime kijken
0:04:39 Wanneer wordt Telegram medeplichtig?
0:10:28 Mag de politie open Telegramgroepen volgen?
0:18:13 Clouddata, netwerkzoekingen en computers onder stroom
0:25:11 Van Ennetcom tot Sky ECC: miljoenen berichten als bewijs
0:35:24 CyberBunker en bulletproof hosting
0:42:37 Deepfakes omzeilen de identiteitscontrole van banken
0:50:12 Wanneer je zoekgeschiedenis tegen je getuigt
1:00:52 Luistervraag van Brian: worden gekraakte chats nog gebruikt?
1:07:15 Wie is aansprakelijk als een AI-agent hackt?

Genoemd in deze aflevering
Jan-Jaap Oerlemans: https://jjoerlemans.com/
Prosecuting communication service providers: https://jjoerlemans.com/2026/04/22/prosecuting-communication-service-providers/
Overzicht cybercrime-operaties: https://jjoerlemans.com/2026/06/24/overzicht-cybercrime-operaties/
Deepfake-oplichting en digitaal bewijs: https://jjoerlemans.com/2026/07/06/cybercrime-jurisprudentieoverzicht-juli-2026/
Universiteit Leiden: https://www.universiteitleiden.nl/medewerkers/jan-jaap-oerlemans
Internetsporen: https://internetsporen.nl/
Hansken: https://www.hansken.nl/latest/news/2023/03/20/launch-of-new-hansken-facility-lawyers-can-now-view-digital-data-from-their-own-workplace
Sky ECC en de Nederlandse rol: https://www.universiteitleiden.nl/in-de-media/2025/05/hoe-groot-was-de-nederlandse-rol-bij-megahack-sky-ecc

Tips van de tafel
Jan-Jaap Oerlemans: Neem als communicatiedienst misbruikmeldingen, klantcontrole en witwasrisico's serieus; bewust wegkijken kan bewijs van criminele intentie worden.

Barend Frans: Stel bij digitaal onderzoek eerst vluchtig geheugen veilig en houd een computer zo nodig onder stroom; sleutels en sessies kunnen bij uitschakelen verdwijnen.

Randal Peelen: Kijk niet alleen naar het logo van een chatapp, maar ook waar je geschiedenis en reservekopieën staan en welke apparaten erbij kunnen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Je zolder staat vol goud. Alleen noemen we het oude laptops, kapotte modems en een krat dat morgen écht naar de milieustraat gaat.

Een gemiddeld Nederlands huishouden bezit 131 elektrische apparaten. Randal heeft het bewijs op zolder staan. Met Jan Vlak van Stichting OPEN en Erik Schalk van Road2Work volgen we een afgedankte laptop van inleverpunt naar sorteercentrum, smelter of tweede leven. We horen waarom metalen eindeloos meekunnen, verlijmd plastic recycling saboteert en een refurbished wasmachine van 300 euro juist een verstandige koop kan zijn. Erik legt uit hoe stickers, databases en job carving mensen met uiteenlopende achtergronden door een ingewikkeld keuringsproces loodsen. Jan vertelt waarom producenten de rekening betalen en Europa met USB-C en het recht op reparatie echt verschil kan maken. Plus: waarom je modem liever niet onder een stapel winterjassen woont.

Over Jan Vlak

Jan Vlak is algemeen directeur van Stichting OPEN, de organisatie die namens producenten en importeurs de Nederlandse inzameling en recycling van afgedankte apparaten, lampen en batterijen organiseert. Daarnaast is hij voorzitter van het internationale WEEE Forum. In deze aflevering legt hij uit hoe producentenverantwoordelijkheid, regelgeving en grondstoffenzekerheid samenhangen.

LinkedIn: https://nl.linkedin.com/in/janvlak
Stichting OPEN: https://www.stichting-open.org/

Over Erik Schalk

Erik Schalk is oprichter en directeur van Road2Work, dat sinds 2010 elektronica sorteert, demonteert en geschikt maakt voor hergebruik of hoogwaardige recycling. Het bedrijf koppelt circulair werk aan opleiding en passende banen voor mensen die niet vanzelfsprekend op de reguliere arbeidsmarkt terechtkunnen. Erik laat zien hoeveel technische kennis er achter een tweede leven voor apparaten schuilgaat.

LinkedIn: https://nl.linkedin.com/in/erik-schalk-a2259418
Road2Work: https://www.road2work.info/over-ons/ons-verhaal/

In deze aflevering

0:00:24 Intro: knullige mensenposters winnen van gladde AI-platen
0:04:37 Van Wecycle-inleverpunt naar 69 procent inzameling
0:11:57 Sorteren, smelten en goud uit printplaten trekken
0:18:24 Wie de recyclingrekening betaalt en waarom lijm alles verpest
0:24:38 Luistervraag van Cousteau: waar refurbished apparaten terechtkomen
0:30:08 Luistervraag van Simon: gesealde kuipen, hars en onrepareerbaar witgoed
0:42:01 Waarom goedkope apparaten sneller stukgaan
0:50:06 USB-C, achttien fietsladers en het recht op reparatie
0:56:08 Job carving: ingewikkeld keurwerk opknippen tot passende banen
1:01:52 Zolderhoarding, 131 apparaten en wat er met je data gebeurt

Sponsor: Rabobank

Misschien niet de eerste plek waar je kijkt als IT’er, maar wel één waar je je sneller thuis voelt dan je denkt. Ontdek waarom op https://rabobank.jobs/en/campaign/wavemakers/?utm_source=non_digital&utm_medium=redirect_slashit&utm_campaign=it_wavemaker_2024_interest_desire

Genoemd in deze aflevering

Stichting OPEN: https://www.stichting-open.org/
Wecycle-inleverpunten: https://wecycle.nl/vind-je-inleverpunt/
Road2Work: https://www.road2work.info/over-ons/ons-verhaal/
Bezitsmeting elektrische apparaten: https://www.stichting-open.org/onderzoek/bezitsmeting-elektrische-en-elektronische-apparaten-bij-huishoudens/
Nationaal Reparateursregister: https://www.nationaalreparateursregister.nl/reparatiebedrijf
Europees recht op reparatie: https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/05/30/circular-economy-council-gives-final-approval-to-right-to-repair-directive/
Europese USB-C-regels: https://commission.europa.eu/news/eu-common-charger-rules-power-all-your-devices-single-charger-2024-12-28_en
Data wissen voor inleveren: https://wecycle.nl/leer-meer/over-recyclen/data-wissen/

Tips van de tafel

Jan: geef een ongebruikt apparaat eerst een tweede leven door het te verkopen, repareren of weg te geven; lukt dat niet, lever het dan in bij Wecycle.

Erik: zet je modem en televisie zo neer dat warmte weg kan, want opgesloten hitte sloopt voedingen en printplaten.

Jan: onderhoud je apparaten voordat je ze afschrijft; een schoon filter of een ontkalkbeurt kan jaren levensduur schelen.

Erik: lever apparaten met een datadrager via een gecertificeerde inzamelstroom in wanneer je zelf niet zeker weet of alle gegevens veilig zijn gewist.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ivo geeft zijn agent geheugen. Tristan laat Kimi K3 draaien op anderhalve terabyte RAM. Lokale AI blijkt vooral een hardwarehobby.

Een AI-agent die je mail beantwoordt, taken onthoudt en zichzelf verbetert klinkt al snel als sciencefiction. Ivo Toby bouwt hem gewoon zelf. Met Talon geeft hij modellen gereedschap en grenzen; Postgram maakt zijn notities, vergaderingen en taken doorzoekbaar voor elke agent. Tristan Suerink kijkt naar de andere kant: het ijzer dat al dat denkwerk mogelijk maakt. Hij draaide Kimi K3 op een IBM Power11-machine met twee terabyte werkgeheugen en nam een halve AI-winkel mee naar de studio. Van tweedehands AMD-kaarten en een DGX Spark tot een 800-gigabitnetwerkkaart, alles komt op tafel. We bespreken wanneer lokale modellen goed genoeg zijn, waarom goedkope modellen betere opdrachten nodig hebben, hoe je een AI-server voor vijftig collega's bouwt en waarom datacenters straks zelfs hun restwarmte en algenproblemen moeten temmen.

Over Ivo Toby
Ivo Toby is Senior (AI) Software Engineer bij Contentful. Hij bouwt opensourcehulpmiddelen voor AI-agents, waaronder Talon en meerdere MCP-servers, en schreef bij Contentful over vectordatabases. In deze aflevering laat hij zien hoe hij lokale modellen, modelroutering en een centraal agentgeheugen inzet.
- LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/ivotoby/
- Website: https://github.com/ivo-toby

Over Tristan Suerink
Tristan Suerink is IT-architect en netwerkarchitect bij Nikhef. Hij bouwt en test reken-, opslag- en netwerkinfrastructuur voor deeltjesfysica, waaronder snelle dataverbindingen voor CERN-onderzoek. In deze aflevering legt hij uit hoeveel hardware lokale AI echt vraagt en waarom tweefasekoeling onvermijdelijk wordt.
- LinkedIn: niet gevonden
- Website: https://www.nikhef.nl/focusblokken/nikhef-it-architect-tristan-suerink-legt-zijn-werk-uit/

In deze aflevering
0:00:00 Intro: agentgeheugen, VRAM en een tafel vol hardware
0:02:49 Talon: een begrensde AI-agent via mail en Telegram
0:12:17 Kimi K3 draaien op twee terabyte werkgeheugen
0:20:14 Kleine lokale modellen en de knipperende doucheventilator
0:32:23 Zes uur gratis programmeren met Qwen en een strenge reviewer
0:36:05 Luistervraag van Boba: lokale AI voor vijftig collega's
0:53:24 Een 800-gigabitnetwerkkaart voor de AI-fabriek
0:58:14 Postgram geeft al je agents hetzelfde geheugen
1:06:23 Takenlijsten, dagelijkse planning en zelfverbeterende agents
1:14:04 Tweefasekoeling, datacenteralgen en warmte in de grond

Genoemd in deze aflevering
- Talon
https://github.com/ivo-toby/talon, Ivo's zelfgehoste agentruntime met duidelijke grenzen
- Kimi K3
https://huggingface.co/moonshotai/Kimi-K3, open-weightsmodel van Moonshot AI met 2,8 biljoen parameters
- Qwen3.6
https://github.com/QwenLM/Qwen3.6, compacte open modellen voor lokaal agentwerk
- OpenClaw
https://openclaw.ai/, zelfgehoste persoonlijke AI-agent voor meerdere kanalen
- NVIDIA DGX Spark
https://docs.nvidia.com/dgx/dgx-spark/hardware.html, klein AI-kastje met 128 GB gedeeld geheugen
- AMD Ryzen AI Halo
https://www.amd.com/en/products/processors/desktops/ryzen/ryzen-ai-halo.html, lokaal AI-platform met 128 GB gedeeld geheugen
- Maxsun Intel Arc Pro B60 Dual
https://www.maxsun.com/products/intel-arc-pro-b60-dual-48g-turbo, dubbele Intel-GPU met samen 48 GB geheugen
- Obsidian
https://obsidian.md/, notities in gewone lokale Markdown-bestanden
- pgvector
https://github.com/pgvector/pgvector, semantisch zoeken in PostgreSQL
- Wetenschapsdag bij Nikhef
https://outreach.web.nikhef.nl/wetenschapsdag/, open dag op 3 oktober 2026

Tips van de tafel
Ivo Toby: Laat een groot model je opdracht aanscherpen als een klein lokaal model hem niet begrijpt; betere afbakening kan uren gratis rekenwerk bruikbaar maken.

Ivo Toby: Houd je eigen notities als bron van waarheid en indexeer ze daarna voor agents, zodat je niet vastzit aan één model of apparaat.

Tristan Suerink: Koop voor één lokale AI-machine eerder een AMD Ryzen AI Halo dan een DGX Spark; het AMD-kastje is goedkoper als je niet hoeft te clusteren.

Randal Peelen: Automatiseer de omlijsting, maar houd mensenwerk in je kernproduct; bij MNOT zit de liefde in de gemonteerde audio.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een kleine Nederlandse ngo kreeg Meta op de knieën. Nu helpt Bits of Freedom je in acht stappen loskomen van Big Tech.

Big Tech is verschrikkelijk makkelijk, en precies daarin zit de val. Maartje Knaap, communicatie lead bij Bits of Freedom, legt uit hoe de campagne Weg van Big Tech je in acht behapbare stappen helpt overstappen naar alternatieven voor e-mail, cloud, navigatie, chat en sociale media. Randal ontdekt ondertussen dat een eigen maildomein na twintig jaar Google alsnog een familievalkuil is, terwijl Jurian toegeeft dat gemak voorlopig wint van principes. Daarna gaat het van praktisch naar principieel: Bits of Freedom sleepte Meta voor de rechter omdat Instagram en Facebook hun niet-geprofileerde tijdlijn verstopten en resetten. De kleine ngo won het kort geding en hoger beroep, maar Meta is naar de Hoge Raad gestapt. Ook slimme deurbellen, algoritmeverslaving en Randals terugval naar TikTok komen langs. Digitale autonomie blijkt geen eindschakelaar, maar een noodstroomvoorziening die je stap voor stap bouwt.

Over Maartje Knaap

Maartje Knaap is communicatie lead bij Bits of Freedom. Na verschillende communicatiefuncties in de duurzaamheidssector maakt ze nu abstracte digitale machtsstructuren zichtbaar en vergroot ze de betrokkenheid bij de campagnes van de organisatie. In deze aflevering legt ze uit hoe mensen praktisch minder afhankelijk worden van Big Tech en waarom een kleine burgerrechtenorganisatie Meta voor de rechter sleept.

• LinkedIn: Maartje Knaap: https://nl.linkedin.com/in/maartje-knaap-95b1a7b9

• Website: profiel bij Bits of Freedom: https://www.bitsoffreedom.nl/mensen/maartje-knaap/

In deze aflevering

0:00:00 Acht stappen weg van Big Tech en Meta voor de rechter

0:01:45 Weg van Big Tech: van e-mail tot sociale media

0:07:49 Digitale noodstroom: alternatieven naast elkaar gebruiken

0:15:07 Gmail-gijzeling: een eigen domein helpt niet altijd

0:25:13 Bedrijven en overheden als digitale overstapmotor

0:29:35 Sponsor: Rabobank

0:30:54 David tegen Goliath: Bits of Freedom sleept Meta voor de rechter

0:41:20 Keuzevrijheid versus het verslavende algoritme

0:54:26 Luistervraag van Barend: slimme deurbellen, opsporing en privacy

0:58:44 Het onzichtbare zichtbaar maken, van klimaat tot privacy

Sponsor: Rabobank

Misschien niet de eerste plek waar je kijkt als IT’er, maar wel één waar je je sneller thuis voelt dan je denkt. Ontdek waarom op rabobank.jobs/IT: https://rabobank.jobs/en/campaign/wavemakers/?utm_source=non_digital&utm_medium=redirect_slashit&utm_campaign=it_wavemaker_2024_interest_desire

Genoemd in deze aflevering

• Weg van Big Tech: https://www.bitsoffreedom.nl/campagnes/weg-van-big-tech/, acht stappen naar digitale onafhankelijkheid

• My Data Done Right: https://www.mydatadoneright.eu/, verzoeken voor inzage, correctie en verwijdering

• Privacy Guides: https://www.privacyguides.org/, onafhankelijke aanbevelingen voor privacyvriendelijke technologie

• Proton Mail: https://proton.me/mail, Zwitsers alternatief voor Big Tech-mail

• Soverin: https://soverin.com/, Nederlandse mailprovider met eigen domeinen

• Signal: https://signal.org/download/, privacyvriendelijk alternatief voor WhatsApp

• Bits of Freedom Podcast: https://www.bitsoffreedom.nl/podcast-afleveringen/, digitale rechten van binnenuit besproken

• Meta als slechte verliezer: https://www.bitsoffreedom.nl/2026/05/21/meta-als-slechte-verliezer/, de rechtszaak en de stap naar cassatie

Tips van de tafel

Maartje Knaap: Zeg Big Tech niet in één klap vaarwel, maar gebruik privacyvriendelijke alternatieven eerst naast je bestaande diensten, zoals een digitale noodstroomvoorziening.

Jurian Ubachs: Controleer vóór je een Google- of Facebook-account sluit bij welke diensten je ermee inlogt, anders sluit je jezelf mogelijk ook elders buiten.

Randal Peelen: Wil je echt minder op je telefoon zitten, leg hem dan fysiek buiten bereik; zolang hij in je broekzak zit wint de automatische scrollreflex.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Randal en Annelies zitten zonder baan, Ruurd laat een Tesla rijden en de meterkast krijgt een eigen internetprovider. Rust? Vergeet het maar.

Randal en Annelies zitten allebei zonder baan, maar beleven die lege agenda heel anders. Annelies ontdekt na vier maanden dat hobby's geen vervanging zijn voor werk, terwijl Randal zichzelf een jaar zonder betaald moeten belooft en in september alweer een opdracht heeft. Ruurd test intussen een week Tesla Full Self-Driving (Supervised): hij raakt verveeld achter het stuur, komt ontspannener aan en wil daarna vooral géén Tesla. Vanuit die gedwongen ledigheid belanden de nerds bij dopamine, meditatie en creativiteit. Daarna gaat het via Annelies' uitdijende alocasiaverzameling naar de vraag waarom Tech45 in Nederland achterblijft. Randal schrijft drie groeirecepten voor: een podcasttrailer, duidelijke titels en volledige video. De finale is maximaal Randal: met een eigen AS-nummer, IPv4-blok en BGP-route wordt hij letterlijk zijn eigen internetprovider.

In deze aflevering

0:00:00 Vakantie-aflevering: werkloos, zelfrijdend en eigen internet
0:01:48 Luistervraag: wat doe je als je plots zonder werk zit?
0:12:13 Randal hoeft een jaar niets te verdienen (maar heeft alweer een opdracht)
0:17:10 Verveling als creativiteitsmotor
0:20:41 Een week Full Self-Driving: ontspannen aankomen zonder Tesla-liefde
0:36:39 Annelies automatiseert haar planten juist niet
0:45:20 Tech45 zoekt Nederlandse luisteraars
0:57:02 Podcastgroei: trailer, duidelijke titels en volledige video
1:02:26 Luistervraag: wanneer komt er weer een liveopname?
1:08:35 Randal wordt zijn eigen internetprovider

Genoemd in deze aflevering

Derek Sivers: Keep your goals to yourself — waarom je prille doelen beter stilhoudt
https://www.ted.com/talks/derek_sivers_keep_your_goals_to_yourself

Tesla Full Self-Driving (Supervised) — de rijhulp die Ruurd een week testte
https://www.tesla.com/nl_nl/fsd/

Tech45 — de wekelijkse technologiepodcast met Ruurd
https://www.tech45.eu/

Groene Kneusjesbox van Plantje.nl — planten met een schoonheidsfoutje om te redden
https://www.plantje.nl/groene-kneusjes-box/

ColoClue — netwerkvereniging voor servers, routing en internetinfrastructuur
https://coloclue.net/

CodeKlets — Nederlandstalige podcast over softwareontwikkeling
https://codeklets.nl/

Corda Campus — technologie- en innovatiecampus in Hasselt
https://www.cordacampus.com/corda-campus/over-corda-campus/

Tips van de tafel

Annelies: Laat een hobby een hobby blijven als je zonder werk zit, anders wordt ook je ontspanning een dagtaak.

Randal: Houd een pril creatief project nog even voor jezelf, zodat complimenten en meningen je momentum niet voortijdig opeten.

Ruurd: Wissel iedere minuut die AI je bespaart in voor een minuut zonder scherm, al is het maar om je brein weer te laten dwalen.

Randal: Geef een podcast een korte trailer en inhoudelijke titels, zodat nieuwe luisteraars meteen weten wat ze krijgen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Sony schrapt het schijfje, Xbox schrapt banen en een nieuwe console kan richting duizend euro gaan. Wie kan gaming straks nog betalen?

Games maken wordt duurder, consoles worden niet goedkoper en spelers blijven hangen op een prijsgrens van ongeveer 80 euro. Tweakers-redacteur Daan van Monsjou legt uit waarom die rekensom steeds minder goed uitkomt. Sony stopt vanaf januari 2028 met schijfjes voor nieuwe PlayStation-games en stuurt kopers richting digitale licenties, terwijl fysieke spellen volgens Daans prijsvergelijking meestal goedkoper zijn. Een korting in de PlayStation Store kan bovendien verdwijnen, waarna zelfs een jarenoude game weer 80 euro kost. Aan de andere kant snijdt Xbox na een kostbare overnamegolf in studio’s en personeel, terwijl aan tafel de vraag opkomt of Game Pass die investeringen ooit kan terugverdienen. Met Randal, Jurian en Ruurd bespreekt Daan wie de rekening betaalt, of de EU moet ingrijpen en waarom kleinere games juist ruimte krijgen tussen het miljoenengeweld.

Over Daan van Monsjou

Daan van Monsjou is nieuwsredacteur bij Tweakers, waar hij sinds 2019 nieuws- en achtergrondverhalen schrijft. Zijn voorliefde ligt bij computerhardware en de chipsector; eerder onderzocht hij de chipambities van de EU en interviewde hij ASML-cto Martin van den Brink. Voor deze aflevering dook hij in Sony’s afscheid van fysieke games en vergeleek hij de prijzen van digitale en fysieke PlayStation-games.

• LinkedIn: Daan van Monsjou
• Website: daanvanmonsjou.nl

In deze aflevering

0:00:00 Cold open: schijfjes verdwijnen en consoles laten op zich wachten
0:00:23 Intro: Daan is terug en Tech45 kreeg een verbouwing
0:05:45 Waarom de game-industrie op haar grondvesten schudt
0:10:41 Sony stopt in 2028 met nieuwe games op schijf
0:14:52 Van winkelmarge naar Sony’s 30 procent
0:20:05 Waarom games tegelijk te duur en te goedkoop zijn
0:32:27 De volgende generatie: Sony op de troon, Xbox in de knel
0:46:51 Miljoenenproducties, indiegames en de verdwenen middenklasse
0:53:10 Luistervraag van Joris: wat betekent de Chinese invloed van Tencent?
1:01:32 Luistervraag van Joost: werken bij Tweakers en pijnlijke kritiek

Genoemd in deze aflevering

• GTA VI was het begin van het einde, Daan over Sony’s afscheid van fysieke games
• Prijsdata van fysieke en digitale PlayStation-games, fysieke spellen zijn vaak goedkoper
• PlayStation stopt met fysieke schijfproductie, Sony’s officiële aankondiging voor januari 2028
• Project Helix, officiële toelichting op de volgende Xbox-console
• Digital Markets Act, Europese regels voor digitale poortwachters
• Steam-terugbetalingen, voorwaarden voor geld terug bij Steam
• Tech45, wekelijkse techpodcast met Ruurd Sanders

Tips van de tafel

Daan van Monsjou: Vergelijk de PlayStation Store met fysieke webwinkels; schijfjes zijn voorlopig meestal goedkoper en je kunt ze later doorverkopen.

Ruurd Sanders: Test een Steam-game direct na aankoop; binnen veertien dagen en met minder dan twee uur speeltijd kun je meestal geld terugvragen.

Randal Peelen: Loop gerust een consolegeneratie achter; oudere grote spellen zijn in een uitverkoop goedkoop en draaien prima op een Steam Deck.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Geen zomerstop, wel volle koffers. eFoilen voor een paar tientjes, de Etna die uitbarst zodra Jurian weg is, en boeken die je niet meer fysiek koopt.

Terwijl bijna elke podcast op zomerstop gaat, blijven de nerds gewoon doorpraten, zij het over vakantie. Sander reed met baby en twee honden naar Lago Maggiore en stond daar voor 50 euro op een eFoil van 15.500 euro, dankzij een try-before-you-buy dag van Aerofoils. Jurian klom op Sicilië van zeeniveau naar drie kilometer hoogte en zag de Etna beginnen te spugen zodra hij weg was. Tussendoor gaat het over weer leren lezen op de e-reader, audioboeken gamificeren met Goodreads, Podimo dat de geldkraan voor makers dichtdraait, en een luistervraag van Boba over schijfjes versus downloads, nu Sony het einde van fysieke games heeft aangekondigd. Randal worstelt ondertussen met de vraag of hij Zelda mag laten vallen voor zijn nieuwe Steam Deck.

Sponsor: Rabobank

Misschien niet de eerste plek waar je kijkt als IT’er, maar wel één waar je je sneller thuis voelt dan je denkt. Ontdek waarom op rabobank.jobs/IT

In deze aflevering

0:00:00 Geen zomerstop: negen reclames in één weekend vooruit ingeblikt
0:02:35 Luistervraag van Wouter van der Hoorn: hoe is het écht met jullie?
0:05:51 Sander met baby en twee honden naar Lago Maggiore, plus eFoilen bij een try-before-you-buy dag
0:15:40 Jurian op Sicilië: de Etna barst uit en van nul naar drie kilometer hoogte
0:20:44 Ping! lezen op de e-reader, audioboeken en je leesreflex gamificeren met Goodreads
0:32:37 Sanders boekentip: Trevor Noah, Born a Crime (Kleurenblind)
0:36:07 Dungeon Crawler Carl en het LitRPG-konijnenhol
0:40:00 Podimo draait de geldkraan voor makers dicht
0:48:07 Jurians Instagram-algoritme stuurt hem naar een half-lege McColgan-show in P60
0:56:00 Luistervraag van Boba: schijfje of download, en Sony's einde van fysieke games

Genoemd in deze aflevering

• Ping! (MNOT 471, met de auteurs), roman over smartphoneverslaving van Arnoud Wokke en Sarah Sporken
• Kleurenblind / Born a Crime, Trevor Noah over opgroeien tijdens de apartheid
• Dungeon Crawler Carl, LitRPG-serie van Matt Dinniman
• Aerofoils, de eFoil die Sander uitprobeerde
• Goodreads, je leesuitdaging bijhouden en gamificeren

Tips van de tafel

Sander: wil je eFoilen zonder 15.500 euro neer te leggen? Volg het merk Aerofoils en schrijf je in voor een try-before-you-buy dag; twee uur op het board kostte hem 50 euro.
Sander: gamify je leesgedrag met Goodreads, zet een jaarchallenge en houd je voortgang bij, dan lees je merkbaar meer.
Sander: luister Born a Crime als Nederlands luisterboek, ideaal om op de heenrit in de auto aan te zetten.
Randal: koop games fysiek zolang het kan, bij Nintendo vaak goedkoper én doorverkoopbaar; een principekwestie die je later dankbaar bent.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ed Bindels verkocht zijn eerste Apple in 1979. Toen Apple vijftig werd, opende hij er een heel museum voor.

Ed Bindels bouwde in twintig jaar de grootste Apple-keten van Nederland op, en verzamelde ondertussen stiekem decennia aan Apple-geschiedenis. Vijftig jaar na de oprichting van Apple opende hij zijn eigen Apple Museum in Utrecht: inclusief nagebouwde garage, een muur vol regenboog-iMacs en de HP-rekenmachine van Wozniak die hij op eBay op de kop tikte. Aan tafel neemt hij Randal, Jurian en Sander mee langs de Holy Trinity, de Lisa die Apple met bulldozers liet vernietigen, en de vraag of Apple nog wel echt innoveert of vooral op safe speelt. Ook: waarom een echte Apple 1 een half miljoen kost, hoe YouTuber iJustine huilend door het museum liep en haar reis naar Londen uitstelde.

Over Ed Bindels

Ed Bindels is oprichter van Amac, met bijna vijftig winkels de grootste Apple-reseller van Nederland. Hij werkt al sinds eind jaren zeventig in de computerverkoop en maakte de introducties van de Lisa en de Macintosh van dichtbij mee. In 2020 vatte hij het plan op voor een eigen Apple Museum, dat hij privé financierde en dat op 1 april 2026 opende, precies vijftig jaar na Apple. Aan tafel als de Apple-kenner die de hele geschiedenis zelf heeft meegemaakt.

• LinkedIn: Ed Bindels
• Website: applemuseum.nl

Sponsor: Rabobank

Misschien niet de eerste plek waar je kijkt als IT’er, maar wel één waar je je sneller thuis voelt dan je denkt. Ontdek waarom op rabobank.jobs/IT

In deze aflevering

0:00:00 Hoe iJustine ineens in het museum stond
0:01:31 De eerste Apple uit 1979 en de Holy Trinity van thuiscomputers
0:10:38 Amac beginnen: 50 pagina’s businessplan en waarom Apple je locatie bepaalt
0:24:05 Innoveert Apple nog, of speelt het vooral op safe?
0:28:00 AI als schrijfhulp voor de museumteksten (en de spellingcorrectie-ergernis)
0:39:08 Waarom je een visionair als Steve Jobs nodig hebt: van wifi tot multitouch
0:44:44 Zes jaar bouwen aan het museum: van garage tot Think Different-tunnel
0:57:28 70% buitenlandse bezoekers en het emotionele bezoek van iJustine
1:03:32 Luistervraag van Wouter van Hoorn: komt er ooit een echte Apple 1?
1:07:47 De Lisa die Apple met bulldozers liet vernietigen

Genoemd in deze aflevering

• Apple Museum, het museum van Ed Bindels in Utrecht
• Amac, grootste Apple-reseller van Nederland
• HomeComputerMuseum, interactief computermuseum in Helmond
• iJustine, Amerikaanse tech-YouTuber die het museum bezocht
• Keep It Simple: The Early Design Years of Apple, boek van Hartmut Esslinger over zijn Apple-prototypes
• Marques Brownlee (MKBHD), tech-YouTuber die Randal graag in het museum zou zien

Tips van de tafel

Ed Bindels: Gebruik AI als schrijfhulp, maar redigeer altijd zelf. De eerste output is vaak “klinkbare onzin”; de winst zit erin dat je nooit met een blanco pagina begint.
Randal Peelen: Plan meerdere bezoeken aan een goed museum. Hij liep er twee uur rond en denkt dat je na vier keer nog steeds nieuwe dingen ontdekt.
Ed Bindels: Wil je lokaal AI draaien zonder de cloud? Een cluster van Mac Minis of Mac Studios blijkt daar stiekem verrassend goed in, dankzij de M-chip.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Je leverancier roept trots dat hij soeverein is. Maar als de wet Amerikaans is en de stekker in Washington zit, wie is er dan echt de baas?

Digitale soevereiniteit is in een half jaar van vakjargon naar chefsache gegaan, en Randal is het woord inmiddels een beetje zat. Brenno de Winter (auteur van “Soevereiniteit! Hoe dan?”) en Ellen Mok (Digitale Doetank) leggen uit waarom het toch een groot ding is: door onze digitale afhankelijkheid hebben we een stuk macht uit handen gegeven aan bedrijven waar we geen regie over hebben. Het gesprek gaat van de Westfaalse vrede naar het uitzetten van AI-modellen voor niet-Amerikanen, en van het mondkapjes-moment naar Chinese staatshackers die dertien jaar in de systemen van Volkswagen zaten. De oplossing is volgens Ellen grappig genoeg niet zo complex: we geven het geld al uit, we moeten het alleen anders uitgeven. Onderweg dreigt Ellen haar Mistral-abonnement op te zeggen (waarna het model zich netjes gedraagt) en bouwt Brenno al zijn slides om naar platte markdown, inclusief herbruikbare katplaatjes.

Over Ellen Mok

Ellen Mok is oprichter van de Digitale Doetank, een steward-owned advieskantoor dat overheden en bedrijven helpt bij digitale autonomie. Ze werkte eerder als Manager Cyber Strategy & Risk bij KPMG en als cybersecurity-onderzoeker bij de AIVD (onder meer in het Cyber China-team), en was in 2024 kandidaat voor D66 voor het Europees Parlement. Ze is daarnaast extern adviseur van het Digitale Autonomie Competentiecentrum (DACC).

• LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/ellen-mok-a238727b/
• Website: https://www.digitaledoetank.nl/

Over Brenno de Winter

Brenno de Winter is informatiebeveiligingsexpert, voormalig onderzoeksjournalist (Journalist van het Jaar 2011) en auteur van “Soevereiniteit! Hoe dan?”. Hij is voorzitter van Stichting LibreKAT (rond OpenKAT) en actief vanuit zijn bedrijf Vigilis B.V. In de aflevering presenteert hij zijn nieuwe open source presentatietool op basis van markdown.

• LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/brenno
• Website: https://dewinter.com/

Sponsor: Rabobank

Misschien niet de eerste plek waar je kijkt als IT’er, maar wel één waar je je sneller thuis voelt dan je denkt. Ontdek waarom op rabobank.jobs/IT

In deze aflevering

0:00:00 Intro: soevereiniteit sexy maken en een Europese virusscanner
0:02:15 Ellens Digitale Doetank: een advieskantoor zonder afhankelijkheid als verdienmodel
0:04:11 Gemeente Amsterdam als launching customer en de beslisboom voor de cloud
0:09:07 Soevereiniteit versus digitale autonomie, en waarom “wij kunnen geen hyperscalers” onzin is
0:14:13 De kostencurve: Europees doet vooraf pijn, Amerikaans achteraf
0:17:07 Van de Westfaalse vrede naar big tech als de nieuwe baas
0:20:33 Het mondkapjes-moment en AI-modellen die voor niet-Amerikanen dichtgaan
0:23:02 Waarom de IT geen leermechanisme heeft zoals de luchtvaart
0:28:03 Slides als platte markdown: Brenno’s ontsnapping uit PowerPoint (met katten)
0:31:42 Sponsor: Rabobank
0:36:20 Vibecoden met Amerikaanse modellen: mag dat als je hier zo tegen bent?
0:46:06 Van ISO 27001 tot een echt soevereiniteitsstempel
0:57:49 Het Cloud Sovereignty Framework, de SEAL-niveaus en de wildgroei aan modellen
1:05:22 Nationale veiligheid Amerikaanse stijl: toegang tot de meest gevoelige data
1:13:57 256 miljard per jaar naar big tech, ongeveer een heel land aan economie
1:20:22 Chinese staatshackers, dertien jaar bij Volkswagen en gedumpte e-auto’s
1:29:07 Luistervraag Boba: wordt soevereiniteit ooit sexy?
1:36:17 Luistervraag Robert-Jan: wat moeten nerds nog bouwen?

Genoemd in deze aflevering

• Soevereiniteit! Hoe dan?, het boek van Brenno de Winter
• Digitale Doetank, Ellens advieskantoor voor digitale autonomie
• Cloud Sovereignty Framework, het Europese model met SEAL-niveaus 0 tot 4
• Volwassenheidsmodel Digitale Autonomie (DACC), zelftest voor je organisatie
• MITRE ATT&CK Framework, het community-model dat als inspiratie diende
• Nextcloud All-in-One, open source werkplek om zelf te hosten
• The Good Cloud, Nederlandse gehoste Nextcloud-dienst
• Stichting LibreKAT, Brenno’s stichting rond OpenKAT
• OciDeck, Brenno’s open-source presentatietool op basis van markdown

Tips van de tafel

Brenno: Maak van je presentaties platte markdown in plaats van PowerPoint; doorzoekbaar, herbruikbaar en het scheelt gigabytes aan opslag.
Brenno: Vibecode gerust met AI, maar lees je eigen code en sla geen stappen over, anders bouw je cognitieve schuld op.
Ellen: Koop bij een aanbesteding op je eigen normen en waarden, niet op de laagste prijs; anders komt er nooit een volwassen Europees alternatief.
Ellen: Ga deze week bewust iets vets kopen of gebruiken dat Europees is.

See omnystudio.com/listener for privacy information.