มองจีนมุมใหม่

“ทุนจีนสีเทา” เชื่อมโยงกับแก๊งคอลเซ็นเตอร์และอาชญากรรมค้ามนุษย์ข้ามชายแดน มีเครือข่ายโยงใยกว้างขวาง กำลังเป็นปัญหาใหญ่ในขณะนี้ ส่งผลต่อความเชื่อมั่นในประเทศไทยของชาวจีน  สั่นคลอนความเชื่อเดิมว่าไทยปลอดภัย เป็นเมืองน่าท่องเที่ยวและลงทุน ทำให้คนจีนจำนวนไม่น้อย ลังเลที่จะเดินทางมาเมืองไทย ไม่นับปัญหากลุ่มทุนจีนที่เข้ามาทำธุรกิจในเมืองไทยโดยไม่ถูกต้องหรือเอารัดเอาเปรียบผู้ประกอบการไทย

โสภิต  หวังวิวัฒนา  ชวน ดร.ไพจิตร วิบูลย์ธนสาร รองประธานและเลขาธิการหอการค้าไทยในจีน  มาคุยกันว่ามีแนวทางอย่างไรที่จะสกัดปัญหานี้ไม่ให้ลุกลามบานปลายจนส่งผลกระทบต่อความสัมพันธ์ไทย-จีนในระยะยาว

ปี 2567 มูลค่าการค้าระหว่างจีน-รัสเซีย สูงสุดเป็นประวัติการ มากกว่า 1.74 ล้านล้านหยวน  (2.37 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ)  แม้ว่ารัสเซียจะได้รับผลกระทบจากมาตรการคว่ำบาตรจากกลุ่มประเทศสหภาพยุโรปและสหรัฐอเมริกา  แต่การมีสัมพันธ์ใกล้ชิดกับจีนทำให้ได้รับความช่วยเหลือจากจีนเพื่อเปิดโอกาสให้สินค้ารัสเซียเข้าไปขายในประเทศมากขึ้น

โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ดร.ไพจิตร วิบูลย์ธนสาร รองประธานและเลขาธิการหอการค้าไทยในจีนมาถอดรหัสว่า ความร่วมมือนี้เกิดขึ้นในรูปแบบใดและไทยจะสามารถใช้วิธีการใดได้บ้างเพื่อให้สินค้าและบริการของไทยมีโอกาสทางการตลาดเพิ่มขึ้นในประเทศจีน

จีนเป็นประเทศที่ให้ความสำคัญกับผู้ชายในหลายมิติ ทั้งการสืบสายตระกูลผ่านแซ่ฝ่ายชาย สะใภ้แต่งเข้าบ้านสามีและต้องเป็นผู้รับผิดชอบงานบ้าน ความเป็นอยู่ทุกอย่างของคนในครอบครัว  แต่กลับถูกละเลยหรือแทบไม่มีตัวตน หากมีใครสักคนจะฝ่าฝืนขนบธรรมเนียมและค่านิยมดั้งเดิม ก็ไม่ใช่เรื่องง่ายและยังเป็นคนกลุ่มน้อย

โสภิต หวังวิวัฒนา  ชวน ดร.รัฐพร  สวรรค์พิทักษ์ จากคณะอักษรศาสตร์จุฬาฯ ซึ่งศึกษาผลงานนวนิยายจากนักเขียนชื่อดังของจีน 3 คน คือ หวังอันอี้ เถี่ยหนิงและฉือลี่ เล่าให้ฟังว่า ภาพของผู้หญิงที่ถูกถ่ายทอดโดยมุมมองจากนักเขียนซึ่งเป็นผู้หญิงเช่นกันนั้นจะสะท้อนสภาพสังคม ความเป็นอยู่ รวมทั้งวิธีคิดของคนในยุคนั้นอย่างไร  หากพวกเธอจะลุกมาเรียกร้องความเป็นธรรม ความเท่าเทียมและเป็นผู้ขอท้าหย่าสามีที่ไม่ได้เรื่อง หรือกระทั่งจะเป็นคนไปบอกรักชายหนุ่มที่พึงใจก่อนนั้น ทำได้ยากหรือง่ายเพียงใด

หมายเหตุ：ผลงานเรื่อง “การศึกษาเรื่องเพศวิถีและอัตวิสัยของผู้หญิงผ่านผลงานวรรณกรรมจีน แนวสตรีนิยมของนักเขียนหญิง: หวังอันอี้ เถี่ยหนิงและฉือลี่” (สาขาปรัชญา) ของ ดร.รัฐพร  ได้รับรางวัลวิทยานิพนธ์ระดับดี รางวัลสภาวิจัยแห่งชาติ ประจำปี 2568  จาก สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.)  ผลงานของนักเขียนทั้ง 3 ท่าน หลายเล่มเป็นพระราชนิพนธ์แปลในสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี

ยูเนสโก้ประกาศให้เทศกาลตรุษจีนได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้  เมื่อวันที่ 6 ธันวาคม 2567 ที่ผ่านมา ธรรมเนียมดั้งเดิมในวันขึ้นปีใหม่หรือเทศกาลตรุษจีน คือช่วงเวลาสำคัญของครอบครัวที่ต้องอยู่พร้อมหน้าพร้อมตา กินข้าวเย็นและใช้เวลาช่วงเปลี่ยนผ่านของปีด้วยกัน ยุคหลังก็มีการชมการแสดงถ่ายทอดสดผ่านสถานีโทรทัศน์แห่งชาติ CCTV ซึ่งถึงเป็นการแสดงที่สำคัญประจำปี  นอกจากนี้ยังเป็นวันหยุดยาวต่อเนื่อง 10 วัน สำหรับการเดินทางท่องเที่ยวที่นับเป็นมหกรรมการเดินทางและเคลื่อนย้ายผู้คนจำนวนมากที่สุดในโลก

ยุคสมัยเปลี่ยนแปลงไป มีนวัตกรรมใหม่ ๆ และสิ่งอำนวยความสะดวกเพิ่มขึ้น ค่านิยมและความเชื่อหลายอย่างก็เปลี่ยนไปตามบริบทของสังคม โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ดร. อรสา รัตนอมรภิรมย์  ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายปฏิบัติการ สำนักงานนวัตกรรมและความร่วมมือ สถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์จีน ไปสำรวจว่า ตรุษจีนยุคใหม่ มีอะไรเปลี่ยนไปบ้าง
 

ภาพยนตร์ ไม่ได้ทำหน้าที่เพื่อสร้างความบันเทิงเท่านั้น แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของการบันทึกประวัติศาสตร์ เหตุการณ์ความเปลี่ยนแปลงและความเป็นไปในสังคมด้วย  ภาพยนตร์จีนในแต่ละยุคสมัยก็ทำหน้าที่สะท้อนความคิดความเชื่อ ของผู้มีอำนาจในช่วงเวลานั้น ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการถ่ายทอดค่านิยมของพรรคคอมมิวนิสต์ รวมทั้งเรื่องราวเพื่อส่งเสริมความรักชาติและเสียสละเพื่ออุดมการณ์ของพรรคฯ  นอกจากนี้ยังมีภาพยนตร์อีกหลายเรื่องที่แสดงให้เห็นถึงการต่อสู้และความขัดแย้งระหว่างคนรุ่นเก่ากับคนรุ่นใหม่ในสังคม

โสภิต หวังวิวัฒนา  ชวน รศ.วรศักดิ์ มหัทธโนบล ที่ปรึกษาศูนย์จีนศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มาเล่าให้ฟัง
 

อุตสาหกรรมบันเทิงเป็นหนึ่งในพลัง soft power ที่จีนใช้เพื่อ "ส่งออก" ความเป็นจีนไปสู่เวทีโลก ไม่เพียงส่งเสริมค่านิยมเกี่ยวกับความรักชาติแต่ยังบอกความหมายอีกหลายอย่างที่สะท้อนความเปลี่ยนแปลงและความเป็นไปของสังคมจีนแต่ละยุคสมัย

โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน รศ.วรศักดิ์ มหัทธโนบล ที่ปรึกษาศูนย์จีนศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เล่าให้ฟังเกี่ยวกับพัฒนาการของภาพยนตร์จีนในยุคต่าง ๆ ว่าเป็นอย่างไร อิทธิพลของการแสดง "งิ้ว" หรืออุปรากรจีน มีส่วนปรากฏในยุคต้นของแผ่นฟิล์มจีนอย่างไร 

จีนกับสังคม Internet Of Everything (IOE) การผนวกเอาเทคโนโลยีและนวัตกรรมสมัยใหม่เข้าด้วยกัน รวมทั้งพัฒนาระบบอินเตอร์เน็ตความเร็วสูง ทำให้จีนสามารถทำหลาย ๆ เรื่องที่ไม่คิดว่าจะเป็นไปได้ให้เกิดขึ้นจริง  ใครจะคิดว่าหากอยากสั่งอาหารและเครื่องดื่ม delivery ให้มาส่งบนรถไฟความเร็วสูงขณะที่รถกำลังวิ่งโดยไม่หยุดพักสามารถทำได้แล้ว 

โสภิต  หวังวิวัฒนา ชวน คุณตฤณ วุ่นกลิ่นหอม  นายกสมาคมการค้าดิจิทัลไทยและกรรมการการค้าข้ามแดนจีน มาคุยว่า ปี 2568 จีนพัฒนานวัตกรรมเมืองอัจฉริยะและยานยนต์ไฟฟ้ากับการขนส่งอัจฉริยะอย่างไรบ้าง

ปี 2025 จะเป็นปีที่มีความหมายสำหรับจีนอย่างมาก เพราะครบกำหนดวาระที่จะต้องแถลงความสำเร็จที่รัฐบาลประกาศเป็นเป้าหมายว่าจะต้องพิชิตหรือเป็นผู้นำให้ได้หลายเรื่อง  หนึ่งในประเด็นที่โลกจับตาคือความก้าวหน้าและการพัฒนานวัตกรรมและเทคโนโลยีของจีนด้านปัญญาประดิษฐ์และหุ่นยนต์ เทคโนโลยีชีวภาพทางการแพทย์และสาธารณสุข รวมทั้งโครงการที่เกี่ยวข้องกับพลังงานสะอาดเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมซึ่งเป็นแนวโน้มเดียวกันทั่วโลก 
.
มองจีนมุมใหม่ตอนนี้ โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน คุณตฤณ วุ่นกลิ่นหอม นายกสมาคมการค้าดิจิทัลไทยและกรรมการการค้าข้ามแดนจีน มาคุยในเรื่องนี้ว่าจีนจะมีจังหวะก้าวกระโดดของการพัฒนาด้านนี้อย่างไรบ้าง

กลางเดือนธันวาคม 2567 ที่ผ่านมา มีการประชุมสำคัญ 2 คณะเพื่อกำหนดทิศทางเศรษฐกิจของจีนในปีหน้า นั่นคือ การประชุมคณะกรรมการถาวรของ Politburo และการประชุมคณะทำงานว่าด้วยเรื่องเศรษฐกิจ (Central Economic Work Conference)  แม้จะไม่ได้ประกาศตัวเลขภาวะเติบโตทางเศรษฐกิจชัดเจนเหมือนปีที่ผ่าน ๆ มา แต่ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ก็แถลงว่าจะใช้นโยบายการคลังเชิงรุก ซึ่งหมายถึงอาจขยายเพดานการขาดดุลงบประมาณเพิ่มขึ้นและนโยบายการเงินแบบ “ผ่อนคลายระดับปานกลาง” 

โสภิต  หวังวิวัฒนา ชวน ดร.ไพจิตร วิบูลย์ธนสาร รองประธานและเลขาธิการหอการค้าไทยในจีนมาวิเคราะห์ว่า 2 นโยบายสำคัญที่ผู้นำจีนแถลงนั้นหมายถึงอะไร การไม่ประกาศตัวเลขคาดการณ์เติบโตทางเศรษฐกิจจีน เกี่ยวพันอย่างไรกับการเข้ารับตำแหน่งประธานาธิบดีสหรัฐของ โดนัล ทรัมป์ และหากสงครามการค้าทวีความเข้มข้นขึ้น จีนจะรับมืออย่างไร

ปี ค.ศ. 2030 จีนตั้งเป้าเป็นหมุดหมายของปีแห่งการประกาศความสำเร็จและชัยชนะในหลาย ๆ เรื่อง โดยเฉพาะการพัฒนาด้านวิทยาศาสตร์ และนวัตกรรมขั้นสูง  อย่างน้อยใน 6 กลุ่มหลักคือ AI  เซมิคอนดักเตอร์ พลังงานสะอาด Bio Technology  ซึ่งทั้งหมดมีฐานสำคัญที่การพัฒนาเทคโนโลยี 6 G  

โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน คุณตฤณ วุ่นกลิ่นหอม นายกสมาคมการค้าดิจิทัลไทยและคณะกรรมการการค้าข้ามแดนจีน มาคุยกันว่า จีนมีวิธีคิดเบื้องหลังการสร้างแหล่งความรู้และวางยุทธศาสตร์ด้านการศึกษาเพื่อพัฒนาความรู้ที่จะต่อยอดเป็นนวัตกรรมได้อย่างไร  

ทำไมบางโครงการรัฐบาลยอมทุ่มงบประมาณจำนวนมากเพื่อทดลองแล้วล้มเหลวนับร้อย ๆ ครั้ง กว่าจะสำเร็จเป็นผลงานหนึ่งชิ้น  พร้อมสำรวจ 4 เมืองเด่น แหล่งบ่มเพาะงานวิจัยชั้นนำในปักกิ่ง เซี่ยงไฮ้ เสิ่นเจิ้นและเหอเฝ่ยว่า สถาบันการศึกษาที่ชำนาญและเด่นแต่ละด้าน สัมพันธ์กับเมืองแหล่งที่ตั้งทางภูมิศาสตร์อย่างไร