มองจีนมุมใหม่

ทหารคือรั้วของชาติ ทำหน้าที่ปกป้องประเทศ เรื่องนี้เป็นพื้นฐานของทุกชาติทั่วโลก แต่สำหรับ “ทหาร” ในประเทศจีน  มีมุมมองการรับรู้และยอมรับอาชีพนี้มีทั้งความเหมือนและแตกต่างจากชาติอื่น ๆ นอกจาก 3 เหล่าทัพคือ บก เรือ และอากาศแล้ว จีนยังมีแผนการสร้างกองทัพเพื่อดูแลความมั่นคงทางอวกาศอีกด้วย

โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ดร.อรสา รัตนอมรภิรมย์ นักวิชาการอิสระด้านจีนศึกษา มาคุยเรื่องนี้ว่าทำไม  ทหารจึงได้รับการยกย่องสูงสุดและเป็นหนึ่งในอาชีพที่คนรุ่นใหม่จำนวนไม่น้อยในจีนตั้งแต่อดีตจนกระทั่งถึงปัจจุบัน ยังคงต้องการเข้ารับราชการเป็นทหารและคนกลุ่มนี้จะมีสิทธิพิเศษ สามารถเติบโตก้าวหน้าทั้งการงานและสถานะทางสังคม  และกองทัพจีนจะเป็นแหล่งรวมคนเก่ง คนมีความสามารถเพื่อทำให้จีนเป็นชาติมหาอำนาจโดยเฉพาะด้านการบินและอวกาศอย่างไร

ภาพการแสดงแสนยานุภาพของกองทัพ ทั้งบก เรือ อากาศ และพิธีสวนสนาม เพื่อรำลึกครบรอบ 80 ปี การสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่ 2  ซึ่งจัดขึ้นที่กรุงปักกิ่งของจีน เมื่อ 3 ก.ย. 2025 ที่ผ่านมา โดยมีผู้นำ 26 ประเทศพร้อมกับผู้บริหารระดับสูงนานาชาติเข้าร่วมงาน พร้อมการปรากฏตัวของผู้นำสำคัญคือ ประธานาธิบดี วลาดิเมีย ปูติน ของรัสเซีย และ นายคิม จอง อึน ของเกาหลีเหนือ รวมทั้งชาติพันธมิตรของจีน กำลังถูกจับจ้องมองจากทั่วโลก

ประธานาธิบดี สี จิ้นผิง ตอกย้ำเรื่องการสร้างความมั่นคงทั้งทางบก ทางน้ำและอากาศแล้วยังไปไกลถึงการตั้งเป้าให้มีกองทัพอวกาศเพื่อดูแลความปลอดภัยของประเทศอย่างรอบด้าน พร้อมวางเป้าหมายให้จีนต้องปฎิรูปกองทัพให้ทันสมัยภายในปี ค.ศ. 2035 และมุ่งสู่การเป็นชาติมหาอำนาจด้านกลาโหมในปี ค.ศ. 2049 ซึ่งจะเป็นวาระครบรอบ 100 ปีการก่อตั้งสาธารณรัฐประชาชนจีน

โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ดร.อรสา รัตนอมรภิรมย์ นักวิชาการอิสระด้านจีนศึกษา คุยเรื่องนี้ว่า สรุปแล้ว การที่จีนประกาศว่าจะปฏิรูปกองทัพ เสริมความแข็งแกร่งและสร้างความมั่นคง เป็นชาติมหาอำนาจด้านการทหาร เพื่อสันติภาพนั้นเป็นความปรารถนาที่แท้จริงของจีน หรือว่านี่คือเพียงเรื่องเล่าที่จีนอยากให้โลกเชื่อ?

จีนขึ้นชื่อว่ามีความสามารถในการพลิกแพลงและใช้ความคิดสร้างสรรค์เพื่อต่อยอดผลิตภัณฑ์ สินค้าและบริการเพื่อนำไปสู่การค้าเชิงพานิชย์  ภาพจำเก่าที่เคยเป็นนักลอกเลียนแบบและได้แต่สินค้าราคาถูก คุณภาพต่ำ กำลังจะถูกทดแทนด้วยการพัฒนาและต่อยอด จนทำให้ขณะนี้มีหลายเรื่องที่จีนกลายเป็นผู้นำหรือมีบทบาทนำในอุตสาหกรรมดังกล่าว 

แม้ว่าจะไม่ใช่ผู้คิดค้นเป็นประเทศแรก  เช่น การตั้งเป้าเป็นผู้นำเทคโนโลยี Broadband 10 G ชาติแรกของโลก หรือการทดลองโรงพยาบาล AI แห่งแรกของโลกเช่นกัน โดยไม่ต้องใช้บุคลากรทางการแพทย์ที่เป็นมนุษย์เลย รวมทั้งการนำเทคโนโลยีสมัยใหม่มาผนวกกลยุทธการตลาดทำให้โดนใจและตอบสนองความต้องการของคนยุคใหม่ เช่น การคิดค้นตู้หลอมทองคำเพื่อให้คนทั่วไปซื้อขายได้สะดวก หรือการใช้แบรนด์สินค้าต่างประเทศมาเป็นส่วนหนึ่งของการขอแต่งงานของหนุ่มสาวกลางที่สาธารณะ

โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ตฤณ วุ่นกลิ่นหอม นายกสมาคมการค้าดิจิทัลไทยและกรรมการการค้าข้ามแดนจีน มาคุยเรื่องนี้

จีนเป็นประเทศที่มีประวัติศาสตร์และพัฒนาการมายาวนานหลายพันปี  สิ่งประดิษฐ์ต่าง ๆ หลายเรื่องที่ถูกใช้แพร่หลายทั่วโลกและยังทรงอิทธิพลมาจนถึงปัจจุบันนี้ ก็มีจุดเริ่มต้นการคิดค้นครั้งแรกจากจีน  

โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ตฤณ วุ่นกลิ่นหอม นายกสมาคมการค้าดิจิทัลไทยและกรรมการการค้าข้ามแดนจีน มาคุยเรื่องนี้ว่า อะไรเป็นสิ่งที่จีนริเริ่มบ้าง และมีอะไรที่จีนแม้จะไม่ได้เป็นผู้นำคนแรกแต่ได้เอาไอเดียมาพัฒนา ต่อยอดขยายเป็นการค้าเชิงพานิชย์จนสร้างประโยชน์มหาศาลกลับคืนสู่จีน
 

5 มหาวิทยาลัยด้านวิศวกรรมและเทคโนโลยีเครื่องกล พลังงานไฟฟ้าในเซี่ยงไฮ้ จับมือภาคธุรกิจทำหลักสูตร “อุตสาหกรรมนำการศึกษา” ผลิตคนป้อนตลาดแรงงาน  โดยออกแบบการเรียนรู้ร่วมกับการลงมือฝึกปฏิบัติจริง เพื่อย่นระยะเวลาจากห้องเรียนสู่วิศวกร จัดหาบุคลากรที่ตรงความต้องการของอุตสาหกรรมผ่านการมีส่วนร่วมทั้งฝ่ายสถานศึกษาและสถานประกอบการ

โสภิต  หวังวิวัฒนา ชวน  ดร.อรสา รัตนอมรภิรมย์  ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายปฏิบัติการ สำนักงานนวัตกรรมและความร่วมมือ สถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์จีน มาเล่าให้ฟังว่าจีนออกแบบการเรียนรู้สายอาชีวะอย่างไร เพื่อให้นักศึกษาได้ฝึกฝน "ทักษะที่แท้จริง" ใน "ตลาดแรงงานจริง" ปรับเปลี่ยนรูปแบบการเรียนจาก "ห้องเรียนสู่เวิร์กชอป” จาก “เขียนรายงานสู่การสร้างผลิตภัณฑ์” จาก “นักศึกษาสู่วิศวกร" จนทำให้เมื่อเรียนจบแล้วทำงานได้ทันที   

กระแสการใช้ชีวิตอิสระ ทำงานที่ไหนก็ได้ ขอแค่มีโน้ตบุ๊ก คอมพิวเตอร์สักเครื่องและอินเทอร์เน็ตสัญญาณดี ๆ ก็มีออฟฟิศเคลื่อนที่ได้  กลายเป็นค่านิยมของคนรุ่นใหม่มากขึ้น 
.
มณฑลยูนนาน ถูกวางหมุดหมายให้กลายเป็นศูนย์กลาง Digital Nomad ของโลก รัฐบาลจีนตั้งเป้าให้เป็นปลายทางของนักท่องเที่ยวที่มาปักหลักใช้ชีวิตที่นี่ปีละไม่ต่ำกว่า 6 ล้านคน โดยออกแบบระบบโครงสร้างพื้นฐานรองรับคนต่างชาติที่ต้องการอพยพย้ายถิ่นเข้ามาทั้งท่องเที่ยวและพักอาศัยระยะยาว  อาศัยข้อได้เปรียบจากการเป็นฐานท่องเที่ยวเชิงคุณภาพ เป็นแหล่งเมืองมรดกโลกที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม 
.
โสภิต  หวังวิวัฒนา ชวน  ดร.อรสา รัตนอมรภิรมย์  ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายปฏิบัติการ สำนักงานนวัตกรรมและความร่วมมือ สถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์จีน มาคุยเพื่อหาคำตอบในเรื่องนี้ว่าจีนวางแผนด้านไหนบ้างและไทยจะเรียนรู้แนวทางนี้ได้อย่างไร

ทุนจีนเทาที่เข้ามาอยู่ในประเทศไทยมีหลายกลุ่ม  และมีความซับซ้อนในการทำธุรกรรมหลากหลายรูปแบบ  นอกเหนือจากกลุ่มที่มาประกอบธุรกิจชั่วคราวโดยอาศัยช่องว่างทางกฎหมายเพื่อฉกฉวยประโยชน์จากการลงทุน การค้าและการสร้างเครือข่ายผ่านเจ้าหน้าที่หน่วยงานรัฐ ความมั่นคงและกระบวนการยุติธรรมแล้ว  ยังมีกลุ่มคนจีนที่ต้องการปักหลักตั้งรกรากอยู่ในดินแดนไทย ลักลอบกระทำผิดเพื่อให้ลูกได้รับสัญชาติไทยผ่านการ (จ้าง) แต่งงานกับคนไทย การอุ้มบุญ รวมทั้งการยกลูกให้เป็นบุตรบุญธรรมคนไทย (ในนาม)  หวังใช้สิทธิในฐานะผู้ปกครองของเด็กเพื่อประโยชน์ด้านต่าง ๆ จนกว่าเด็กจะบรรลุนิติภาวะ
.
โสภิต หวังวิวัฒนา  ชวน ผศ.ดร.ชาดา เตรียมวิทยา จากคณะศิลปศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง ผู้เขียนหนังสือ “จีนเทา จีนใหม่ไทยแลนด์” มาคุยเบื้องลึกเบื้องหลังเรื่องนี้
 

กลุ่มทุนจีนสีเทาในเมืองไทย กำลังเป็นปัญหาสำคัญที่ต้องจัดการและแก้ไขอย่างเร่งด่วน เพราะมีทั้งเฉด อ่อน กลาง แก่ เข้ม และบางครั้งแม้จะไม่ได้อยู่ในกระบวนการอย่างตรงไปตรงมา แต่อาจมีส่วนรู้เห็นเป็นใจด้วย กระบวนการเข้ามาฉกฉวยประโยชน์  มีทั้งอาศัยช่องว่างด้านกฎหมาย อาศัยช่องทางที่เป็นมิตรและมีไมตรีต่อกันในด้านที่ไม่ถูกเข้มงวด เช่น การศึกษา ศาสนา สังคมวัฒนธรรม หลังจากนั้นเข้ามาในช่องทางการทำธุรกิจ การค้าหลากรูปแบบทั้งขนาดเล็ก กลาง ใหญ่ และเข้าไปในระบบอุตสาหกรรม โรงงาน มีเรื่องของธุรกิจการท่องเที่ยว อสังหาริมทรัพย์ ร้านอาหาร 
  
โสภิต หวังวิวัฒนา  ชวน ผศ.ดร.ชาดา เตรียมวิทยา จากคณะศิลปศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง ผู้เขียนหนังสือ “จีนเทา จีนใหม่ไทยแลนด์” มาคุยเบื้องลึกเบื้องหลังเรื่องนี้

ความร่วมมือด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเริ่มขึ้นหลังจากการสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่าง ไทย-จีน เริ่มไปแล้วประมาณ 3 ปี   ข้อตกลงฉบับแรกเมื่อวันที่ 31 มีนาคม 1978 ระบุถึงการแลกเปลี่ยนบุคลากรระหว่างกัน การถ่ายโอนเทคโนโลยี การแลกเปลี่ยนข้อมูลความรู้ รวมถึงการทำโครงการด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีร่วมกัน  ซึ่งในระยะแรกไทยเป็นฝ่ายสนับสนุนและช่วยเหลือจีนซึ่งอยู่ในระยะเริ่มเปิดประเทศสู่นานาชาติ
.
นับจากการเกิดขึ้นของกลไกคณะกรรมาธิการร่วมว่าด้วยความร่วมมือด้านวิทยาศาสตร์และวิชาการ (คกร.) ทำให้มีโครงการระหว่างไทย-จีนแล้วมากถึง 919 โครงการ ในจำนวนนี้อยู่ภายใต้ความร่วมมือระดับกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม(อว.) ถึง 698 โครงการ 
.
แต่ทว่า จนถึงปัจจุบันทำไมกลับกลายเป็นว่าไทยเป็นผู้ได้รับการสนับสนุนและถ่ายโอนเทคโนโลยีจากจีน  โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ดร.อรสา รัตนอมรภิรมย์  ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายปฏิบัติการ สำนักงานนวัตกรรมและความร่วมมือ สถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์จีน มาคุยเพื่อหาคำตอบในเรื่องนี้

ดาวน์โหลดฟรี หนังสือรวบรวมเนื้อหาเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างไทย - จีน โดย ศูนย์ศึกษาระหว่างประเทศ (ISC)
1.“ การเจรจาการสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตกับสาธารณรัฐประชาชนจีน 2516 – 2518”  : เตช บุนนาค
https://thaip.bs/M8djPQI 
2. “ไทยมองจีน” : สิทธิพล เครือรัฐติกาล (บรรณาธิการ)
https://thaip.bs/bPDINay

การหวนกลับมาเริ่มความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างไทย-จีน ใหม่อีกครั้งเมื่อ 1 ก.ค. 2518 ไม่เพียงหวังผลด้านการค้าการลงทุนระหว่างกัน แต่เป้าหมายสำคัญอีกเรื่องคือรัฐบาลไทยในเวลานั้นต้องการขอให้จีนหยุดช่วยเหลือพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย (พคท.) ซึ่งถือเป็นภัยต่อความมั่นคงของชาติ  จนประสบความสำเร็จในเวลาต่อมา

สัมพันธ์ไทย-จีน ครั้งใหม่ราบรื่นเรื่อยมา แต่จนถึงขณะนี้ เค้าลางปัญหาใหม่เริ่มก่อตัว มีกลุ่มอาชญากรสัญชาติจีน แก๊งค์จีนเทาและคนที่เข้ามาทำธุรกิจผิดกฎหมายในประเทศไทย รวมทั้งเชื่อมโยงกับสแกมเมอร์และการพนัน กาสิโนในพื้นที่ชายแดนของประเทศเพื่อนบ้าน หรือธุรกิจขนาดใหญ่ของจีนที่ทำให้เกิดความได้เปรียบไทยเชิงการแข่งขัน

โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน รศ.วรศักดิ์ มหัทธโนบล ที่ปรึกษาศูนย์จีนศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย คุยกันว่า นับจากนี้ ความสัมพันธ์ไทย-จีน ภายใต้บริบททางสังคม วัฒนธรรมและสิ่งแวดล้อมที่ไม่เหมือนเดิมอีกต่อไปแล้ว จะมีทิศทางเป็นอย่างไร