OVT Doc

Wanneer Hongaarse dorpelingen in 1946 een massagraf delven, vinden ze tot hun verbazing een schriftje in de binnenzak van een vergane jas. Op het schutblad schreef de eigenaar zijn naam: 'Dit schriftje bevat de gedichten van de Hongaarse dichter Miklós Radnóti'. In het geheim droeg Radnóti het schriftje bij zich. Eerst als Joodse gevangene in een werkkamp in de Servische stad Bor en vervolgens tijdens een lange dwangmars richting Hongarije. ’s Nachts noteerde hij er zijn laatste gedichten in.

Nu het Schriftje uit Bor voor het eerst in het Nederlands vertaald is, reist Marian van der Pluijm naar Boedapest om te begrijpen wat er met Radnóti is gebeurd. Hoe het kan dat een man, tijdens zijn leven vervolgd en gemarginaliseerd, na zijn dood uitgroeide tot een van Hongarijes allergrootste dichters.

Met dank aan het Nederlands Letterenfonds en Radnóti’s vertalers Orsolya Réthelyi en Arjaan van Nimwegen.

Een documentaire van Michal Citroen.

230 jaar geleden op 30 september 1791 was de première van de populairste opera ooit: Die Zauberflöte van W.A. Mozart. Mozart was dolgelukkig met de volle zalen voor z’n, zou later blijken, laatste opera. Maar de ontvangst was gemengd: schitterende muziek; waardeloos en onbegrijpelijk sprookje. Er volgden meer dan 2 eeuwen vol verbazing, ongeloof en onbegrip voor het libretto, de tekst, van Mozarts librettist Schikaneder. Maar dankzij het levenswerk van geesteswetenschapper Tjeu van den Berk is het raadsel van het ‘sprookje’ nu ontsluierd.

In het Spoor Terug volgt Michal Citroen een verhaal over symbolen, rituelen, geheime boodschappen en verboden gezelschappen in Wenen in de tijd vlak na de Franse Revolutie.

Een documentaire van Laura Stek Dichteres en vertaalster Jana Beranová (1932) ontvluchtte in 1948 het communistische Tsjechoslowakije. Ze maakte naam als vertaalster van onder andere Milan Kundera en was in 2009-2010 stadsdichter van Rotterdam. Afgelopen week verschenen twee van haar gedichten in de Rotterdamse publieke ruimte. Laura Stek sprak met haar over gemis en ontworteling, de rode draad in haar werk.

'Het Oor van Miljoenen', over de geschiedenis van de microfoon. Radiomaker Marten Minkema trok een tijdje op met microfoon-expert Marco C. van der Hoeven, die één van de mooiste microfoon-verzamelingen ter wereld bezit. Sommige microfoons zijn wel een eeuw oud, veel doen het nog en ze klinken allemaal anders. Maar bovenal: ze hebben allemaal een verhaal: ze vertellen de geschiedenis van de twintigste eeuw. Van der Hoeven maakte een opstelling van een aantal exemplaren, waaronder de legendarische Reisz-microfoon en microfoons gebruikt door Hitler en koningin Wilhelmina. Ook reisden Minkema en Van der Hoeven naar Duitsland, op zoek naar de historie van de microfoon. Techniek: Alfred Koster. Wilt u nog meer microfoongeschiedenis horen: bij dit Spoor hoort ook een 'Spoor Terug extra' podcast, met een wandeling langs de microfoonverzameling van Beeld en Geluid in Hilversum.

Het Spoor Terug extra, een wandeling langs de microfoonverzameling van Beeld en Geluid in Hilversum, met Rob de Bie van Beeld en Geluid en Marco C. van der Hoeven.

Een documentaire van Mathijs Deen 

Iedere familie kent haar eigen geheimen en geruchten. De vraag, 'hoe zat het nou precies?', door elke generatie opnieuw gesteld, komt bijna altijd te laat. Maar moeten familiegeheimen eigenlijk wel onthuld worden? Misschien is het beter om een mythe intact te laten want onder de oppervlakte kunnen zich pijnlijke of beschamende herinneringen bevinden. 

In deze radiodocumentaire gaat Mathijs Deen op zoek naar de waarheid over Lambert Deen, de broer van zijn grootvader. Lambert zou als jongeman in Wilhelmshaven de keizer hebben ontmoet, maar niemand weet er het fijne van. 

De man die de keizer een hand gaf werd oorspronkelijk uitgezonden door DOCS op 7 april 2021. Benieuwd naar meer documentaires? Abonneer u op de podcast DOCS.

Wisse Beets was in een kringloopwinkel op zoek naar leuke muziekcassettes om te draaien in zijn oude Fiat Panda. Naast klappers als 'het beste van de top 40 van 1987' vond hij ook een heel persoonlijk bandje met gedichten van Coby uit de Jordaan.

De gedichten zijn aangrijpend en laten Wisse niet meer los. Hij besluit om het Verhaal van Coby uit te zoeken en gaat op pad. Als een amateur-detective loopt hij wekenlang met een microfoon door de Jordaan en bezoekt kroegen, bejaardenhuizen, archieven en de lokale media. Hij verdwaalt compleet maar maakt intussen wel een warm portret van de Jordaan, vervlogen tijden, nieuwe inzichten en natuurlijk het leven van Coby. Een documentaire van Wisse Beets.

Dit is een herhaling van de Radio Doc van 14 november 2019. Benieuwd naar meer documentaires van DOCS? Abonneer u op de podcast DOCS.

Een documentaire van Djuna Kramer en Misha Melita.

Julius Caesar kon nog net uitbrengen “Ook gij Brutus?”, voor hij stierf. En Willem de Zwijger zei: “Mijn god heb medelijden met dit arme volk”. Ook Anton Mussert, leider van de NSB, schijnt nog iets gezegd te hebben voordat hij in mei 1946 werd geëxecuteerd. Iets dat nu, 75 jaar later, pas openbaar wordt. Wat zou hij de wereld nog hebben willen meegeven? Kunnen we zijn daden door die woorden beter begrijpen?

In de documentaire De laatste woorden van Anton Mussert gaan journalisten Djuna Kramer en Misha Melita op zoek naar de laatste woorden van de NSB-leider. En dat verloopt heel anders dan ze hadden verwacht. 

 

Dit is een herhaling van DOCS van 19 mei. Benieuwd naar meer documentaires? Abonneer u op de podcast DOCS.

Een documentaire van Mathijs Deen.

Toen Mathijs Deen afgelopen jaar de beelden zag van protesterende boeren en de boze reacties in de media, moest hij denken aan de boerenkinderen in de klas waar hij zelf in gezeten heeft, op de dorpsschool in Twente, eind jaren 60, begin jaren 70. Die boze boeren in het nieuws: zijn dat de kinderen van zijn oude schoolvrienden, daar op die traktoren?

Deen ging terug naar Boekelo en zocht ze op: de klasgenoten die boer waren geworden. Hoe is het ze vergaan?

De boerenkinderen uit de klas is een documentaire over een wereld die veranderde en over een zoektocht van mensen die willen blijven doen waar ze met hart en ziel van houden: boer zijn.

Dit is een herhaling van de Radio Doc van 20 december 2020. Benieuwd naar meer documentaires van Radio Doc? Abonneer u op de podcast DOCS.

Absurdist Ronald Snijders (1975) in gesprek met zijn vriend en voorbeeld schrijver K. Schippers (1936) over diens ziekte, Laurel & Hardy, toeval, de geluiden in zijn hoofd en zijn misschien wel op handen zijnde verdwijning. Een licht-ontregelend, filosofisch, vrolijk-ernstig portret vol jazz en dada.