OVT

(01:23) De Harlequin bouquet-roman bestaat 50 jaar en dat wordt gevierd met een schrijfwedstrijd, waarin wordt opgeroepen om een verhaal te schrijven dat ‘zindert van de hartstocht’. Het lijkt alsof de ingrediënten van de bouquet-roman na vijftig jaar toch hetzelfde zijn gebleven, maar is het genre ondertussen dan toch veranderd? En waarom blijft de bouquet-roman zo populair? We hebben het erover met de Nederlandstalige bouquet-roman schrijver van het eerste uur. 

(08:48) Volgende week wordt het bombardement op de Duitse stad Dresden herdacht. Hoeveel mensen het leven lieten is nog steeds onduidelijk. Hoe blikken de Duitsers hierop terug? Historicus en Duitsland-kenner Krijn Thijs licht toe waarom de herdenking van deze zwarte bladzijde altijd al beladen is maar dit jaar extra, vanwege de komende Bondsdagverkiezingen. 

(20:14)  Bij Het Nationale Ballet het programma ‘Jewels’ in première, met stukken van de Amerikaans-Russische choreograaf George Balanchine. Balanchine (1904-1983) staat bekend als de choreograaf die de fysieke grenzen van de danseres tot in extreme oprekte. Wat betekende dat voor de balletkunst en voor de positie van de ballerina, en met name voor het gebruik van de spitz? Laura Stek volgde het spoor van het martelschoentje in de audiodocumentaire ‘Martelwerktuig en heiligdom’. 

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/09-02-2025.html   

(01:32) De moeflon moet erkend worden als ‘ingeburgerd dier’. Mede door de groeiende wolvenpopulatie loopt de moeflon -die intussen zo’n 100 jaar in Nederland woont - in het wild gevaar. Wat kan inburgering betekenen voor de moeflon? Dierfilosoof Erno Eskens is te gast.

(09:08) De column van John Jansen van Galen 

(13:03) Er moet een nieuwe partij komen met een nieuw verhaal. Zo zei partijleider Frans Timmermans deze week. Het doet denken aan de oprichting van de PvdA, want ook in 1946 moesten oude vormen en gedachten sterven en plaatsmaken voor nieuwe ideeën. Het leidde tot een nieuwe partij en een nieuw verhaal. Maar wat was dat verhaal? En kan het de huidige PvdA uit het slop helpen? Historicus en kenner van de sociaaldemocratie Bram Mellink is te gast. 

(25:25) Bart Funnekotter bespreekt drie historische boeken: 
-Hendrik V – Dan Jones (vert. Roelof Posthuma) 
-Van savanne tot stad – Christian Grataloup (vert. Alexander van Kesteren) 
-Geheugen, zing – Makana Eyre (vert. Caspar Wijers)

(37:30) Dankzij onze calvinistische volksaard zou de Nederlander tolerant, rationeel en nuchter zijn. Maar hoe is dit te rijmen met de donkere bladzijdes van onze geschiedenis? Daarover schrijven historicus Saskia Pieterse en theoloog Janneke Stegeman in hun boek Uitverkoren, waarin ze onderzoeken hoe we aan ons superieure zelfbeeld komen. 

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/09-02-2025.html   

(01:00) Bij een opgraving in het Franse Orléans is een Romeins massagraf ontdekt met 60 skeletten én maar liefst 21 opgerolde ‘vloektabletten’ van lood. Waarom werden in de oudheid vervloekingen meegegeven aan de doden? Historicus oude geschiedenis Patricia Kret is te gast.

(07:29) De film L'abbaglio, nu te zien op het IFFR, volgt de sluwe kolonel Orsini die de troepen van vrijheidsstrijder Garibaldi in 1859 aanvoerde om Italië te verenigen. Hoe historisch accuraat is de film? Historicus Arthur Weststeijn bekeek de film en is te gast.

(19:44) De stormvloed die tussen 3 en 5 februari 1825 de provincies rondom de Zuiderzee trof wordt ook wel 'de vergeten watersnoodramp' genoemd. Het is de grootste Nederlandse natuurramp van de 19e eeuw. Programmamaker Katinka Baehr maakte een documentaire over de ramp en de nasleep en vroeg zich af hoe het kan dat de ramp destijds snel was vergeten maar nu, na tweehonderd jaar, op heel veel plekken wordt herdacht.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/02-02-2025.html

(01:37) ChatGPT heeft een concurrent: het Chinese DeepSeek kan hetzelfde tegen minder kosten. Er wordt gerefereerd aan een Spoetnik-moment, omdat de Sovjet lancering een soortgelijke schokgolf teweegbracht in het Westen. Ivo van de Wijdeven legt uit hoe accuraat die vergelijking is.

(11:02) De Congolese rebellengroep M23 nam deze week de stad Goma in Oost-Congo in. M23 wordt gesteund door de regering van buurland Rwanda en zou het gemunt hebben op de mijnen in de regio. Volgens historicus Judith Verweijen is dat te kort door de bocht. Ze is te gast.

(25:16) Column van Micha Wertheim.

(29:22) Sanne Frequin bespreekt twee historische boeken en een tentoonstelling:

-Tentoonstelling Zien & Geloven: zintuiglijke ervaring in de late middeleeuwen - Rijksmuseum Twente

-Moeders, mystici en maîtresses: vrouwen in de vroege middeleeuwen - Luit van der Tuuk

-Ségurant: de drakenridder - Emanuele Arioli (vert. Annelies Kin, Nathalie Tabury)

(39:36) 'Tante Bertha' werd in 1945 gehuldigd als moeder van het verzet in Rotterdam. Toch kwamen er al tijdens de oorlog vlekjes op haar blazoen van verzetsheldin. Het gerucht ging dat ze joden had verraden. Gerard Groeneveld dook in haar omstreden verleden.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/02-02-2025.html  

(01:10) De column van Abdelkader Benali.

(05:06) Het idyllische beeld van de boer die ten koste van alles moet worden beschermd lijkt in ons collectieve geheugen gegrift. Waarom is dit beeld zo hardnekkig? Anneloek Scholten, net gepromoveerd op het beeld van de boer en het platteland in regioliteratuur, is te gast.

(16:40) In deel twee van de documentaire ‘De betere bajes’ over de Bijlmerbajes horen we mensen die er vast hebben gezeten. De bedoeling van de Bijlmerbajes was dat het menselijker en moderner zou worden dan de bestaande Huizen van Bewaring. Maar niet alle gedetineerden vonden het er prettig. Gemaakt door Katinka Baehr en eerder uitgezonden in 2003 bij het 25-jarig bestaan van de Bijlmerbajes.

Let op: Pardoes hebben wij vorige week ook deel 2 laten horen. Een link naar deel 1 in uw favoriete podcastapp vindt u hier.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/26-01-2025.html

(01:50) De vergeten 19e eeuwse President William McKinley werd door Trump neergezet als zijn voorbeeld in zijn inauguratie-speech. Maar wordt er niet gezegd dat hij met elke politieke traditie brak? Of was er een Trump avant la lettre? Te gast is Casper Thomas.

(13:31) Het marmelade verslindende beertje Paddington met zijn vissershoed is weer te zien op het grote doek. Wat is de inspiratie achter het beertje? En hoe groeide hij uit tot een nationaal icoon in Engeland? Brent Van Looy, de Vlaamse stem van Paddington, is te gast.

(23:09) Nadia Bouras bespreekt drie historische boeken:

(34:24) Afgelopen week hielden de Dolle Mina's een manifestatie bij het standbeeld van Wilhelmina Drucker, aan wie ze hun naam danken. Wie was deze feministe en wat maakt dat zij inspiratie biedt aan generaties vrouwen na haar? Te gast zijn Dunya Verwey en Devika Partiman.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/26-01-2025.html

(00:54) De column van Nelleke Noordervliet.

(04:20) Aankomend president Trump belooft snel een einde te maken aan de oorlog in Oekraïne. Auteur Lisa Weeda is daar niet gerust op. Zij verwerkte haar Oekraïense achtergrond in twee romans en spreekt volgende week op het Writers Unlimited Festival in Den Haag over schrijven in tijden van oorlog. Ze is te gast. 

(14:52) Het was verrassend nieuws een paar weken geleden: onze gevangenissen zitten zo vol dat gedetineerden een paar dagen eerder naar huis mogen. Het deed denken aan hoe er in de jaren zeventig werd gedacht over gevangenissen. Bij de opening in 1978 was het de bedoeling dat de Bijlmerbajes beter, menselijker en moderner zou worden dan de bestaande Huizen van Bewaring, maar critici geloofden daar niet in. Programmamaker Katinka Baehr maakte in 2003 een tweeluik over de Bijlmerbajes bij het 25-jarige bestaan.

LET OP: pardoes zonden we hier het tweede deel uit van dit tweeluik. Een link naar het juiste deel 1 in uw favoriete podcastapp vindt u hier.

Meer info over deze uitzending van 19 januari 2025: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/19-01-2025.html

(01:43) In de Middeleeuwse encyclopedie Der Naturen Bloeme staan kleurrijke illustraties van natuurfenomenen en wonderlijke wezens centraal. Kunsthistoricus Sanne Frequin hielp bij de ontwikkeling van het nieuwe spel MedievalMe dat is gebaseerd op het boek, en is te gast.

(10:04) Woensdag kondigde de Qatarese premier een staakt-het-vurenbestand aan tussen Israël en Hamas, dat een einde zou betekenen van de Gaza-oorlog die al vijftien maanden woedt. Het bestand gaat zondag in. Wat betekent dit akkoord en is er kans op een blijvende vrede? Te gast is Derk Walters, voormalig NRC-correspondent in Israël.

(21:01) Wim Berkelaar bespreekt drie historische boeken:

-        Vrijheid  – Angela Merkel en Beate Baumann (vert. Anne Folkertsma en Jantsje Post) 

-        Leven voor een leer, Anna Terruwe (1911-2004) – Marit Monteiro

-        De cultuur van het narcisme – Christopher Lasch (vert. Elise Marijns)

(31:08) Op 24-jarige leeftijd trok James Baldwin in de jaren 50 naar Parijs. De stad vormt de achtergrond voor zijn roman Giovanni’s Room, nu bewerkt tot een voorstelling die in première gaat in Amsterdam. Raoul de Jong bezocht deze voorstelling en is te gast.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/19-01-2025.html

(01:02) De digitale openbaarmaking van het collaboratie-archief (Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging) is ontaard in chaos. Komt het nog goed? Historicus Ewoud Kieft is te gast.

(12:32) Het gaat niet goed met de bruine cafés. Er zijn er steeds minder en er gaan stemmen op om ze te wettelijk te beschermen. Maar hoe doe je dat? Want de ziel van een bruine kroeg zit niet in de barkrukken, een biertap en de gevel, maar in de stamgasten en de kastelein. Daarom gaat Marten Minkema in het Spoor Terug op zoek naar die ziel.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/12-01-2026.html

(02:02) In Museumpark Archeon wordt deze winter de prehistorie tot leven gebracht met gebruik van beeldmateriaal gemaakt door A.I. Maar hoe zag de prehistorische mens er eigenlijk uit? Archeoloog Gerrit Dusseldorp vertelt meer.

(08:29) De aankomende Amerikaanse president dreigt met annexatie van het grootste eiland ter wereld dat sinds de 18e eeuw in Deense handen is. Wat is de relatie tussen Denemarken en Groenland, en hoe kijken de Groenlanders naar Trumps voorstel? Stine Jensen, Deens-Nederlandse filosoof en schrijver, is te gast.

(22:44) Deze week is de column van John Jansen van Galen

(26:40) Deze week bespreekt Fresco Sam-Sin drie historische boeken:

-       Sprekende juwelen – Martijn Akkerman

-       De schatkist van Rome- Gareth Harney

-       Levende stenen - Albrecht de Preter en Guido Vanheeswijck (red.)

(37:50) De Franse politicus Jean-Marie Le Pen is overleden.  Wat is er bekend over zijn geschiedenis, en hoe heeft zijn radicaal rechtse gedachtegoed zich verspreid? Marijn Kruk schreef het boek Opstand - de populistische revolte en is te gast.

Meer info: https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2025/12-01-2026.html