Praatkast - Het Geheugenpaleis

“Ik ga naar Frankrijk en ik kom nooit meer terug”, luidt de Nederlandse evergreen. En inderdaad: de Nederlandse tv is vergeven van echtparen die in dit paradijselijke land een bed and breakfast willen beginnen in een ruïne die ze hebben opgekocht. Maar nu lijkt heel Frankrijk wel een ruïne. Het land leeft al jaren op de pof en de wal dreigt het schip te keren. Onder de bevolking heerst diepe onvrede, en afgelopen weekend stond Frankrijk ineens in brand. Letterlijk.

Toen koning Lodewijk XVI in juli 1789 hoorde dat de Bastille was bestormd, vroeg hij: “Is dat een revolte?” Waarop de hertog van La Rochefoucauld-Liancourt antwoordde: “Nee, sire, het is een revolutie.” Han en John proberen in de voetsporen van de hertog te treden. Is dit een revolutie?

De manifestaties zijn zeker ook een uiting van de diepe onvrede die op allerlei manieren in heel Europa heerst. Zijn ze een voorbode van rechtse en populistische overwinningen aan de stembus? Dat is in de Franse geschiedenis wel een constante. Hoe dan ook is de situatie bedreigend. Deze revolte, de dreigende insolventie van Frankrijk, de eerste scheuren in de AI-bubbel en wat er in het Midden-Oosten gebeurt: is dat geen giftige combinatie? En wanneer krijgen wij deze soep opgediend?

Het bericht Ik ga naar Frankrijk en kom nooit meer terug verscheen eerst op Praatkast.

In tegenstelling tot de rest van Nederland zijn John en Han erg geschrokken van wat Jasper Graaff, voormalig opperhoofd inningen bij de Belastingdienst, te melden had. Vadertje Staat heeft nog 26 miljard tegoed aan belastingen die niet geïnd worden vanwege het slecht functioneren van de Belastingdienst. Dat is wel eens anders geweest, herinneren John en Han zich. Zij brengen dit in verband met de tekenen van slijtage die je tegenwoordig overal in de maatschappij ziet. De heren wisselen van gedachten over de belastingheffing. Zij proberen na te gaan wat er allemaal mis ging en waarom. 26 miljard. Als dat daadwerkelijk geïnd werd, kon Eelco Heinen vanuit zijn hart, en niet voor de schijn, lachend en fluitend door het leven gaan. Maar de overheid gaat 440 miljoen op de Belastingdienst bezuinigen. Dat kost duizenden banen.

Het bericht Het failliet van de belastingdienst verscheen eerst op Praatkast.

In Buitenhof hield minister Hans Vijlbrief twee A4’tjes omhoog, vol kreuken die hij er vermoedelijk vooraf met opzet in had gemaakt. Het was het beroemde Akkoord van Wassenaar, gesloten tussen vakbonden en werkgevers, of concreter: tussen Wim Kok en Chris van Veen. Dat akkoord geldt als het fundament onder het economisch herstel van de late jaren tachtig en de feeststemming van de jaren negentig. Vijlbrief hoopt op iets vergelijkbaars uit het overleg met de polder dat woensdag begint, nu het kabinet de bezuinigingen op de uitkeringen heeft ingetrokken. Komt er weer zo’n resultaat? Of wordt het een eindeloos touwtrekken tussen “stakeholders”, zoals dat tegenwoordig heet, elk met hun eigen belangen? Han en John zijn niet per se optimistisch, laat dat duidelijk zijn. Maar ook niet per se pessimistisch. Ze bespreken hoe werkgevers en werknemers in het verleden met elkaar omgingen, en de Nederlandse neiging om goed overleg te verkiezen boven klassenstrijd. Daarna waaieren ze uit naar de vraag welke euro’s je wel moet lenen en welke je beter op je eigen begroting kunt vinden. Ze gaan weer alle kanten op, maar met één ding voor ogen: het heil van het vaderland.

Het bericht Kabinet buigt, bonden juichen: op naar een nieuw sociaal akkoord! verscheen eerst op Praatkast.

Afgelopen zondag demonstreerden duizenden mensen op de Dam in Amsterdam voor vrede en tegen oorlog. Het was, zoals de media schreven, een bont gezelschap. Voor Han vae en John reden genoeg om de geschiedenis van de vredesbeweging in te duiken. En om stil te staan bij de bijzondere rol die zij in Nederland speelde. Ondanks onze bloedige oorlogen in Atjeh en elders zagen wij onszelf destijds als vredelievend en rationeel, heel anders dan de Fransen of de Duitsers. Die oude vredesbeweging had behoorlijk veel invloed, en sporen daarvan waren zondag zelfs op de Dam terug te vinden. Kan de nieuwe vredesbeweging opnieuw een factor van betekenis worden? Han en John liepen ruim veertig jaar geleden allebei mee in de demonstraties tegen de kruisraketten. Ze zijn er, vinden ze zelf, sadder and wiser van geworden.

Het bericht Vredesbeweging 2.0 Het gebroken geweertje is terug verscheen eerst op Praatkast.

Han en John nemen het terug-bij-af-kabinet onder de loep en verkennen de mogelijkheden, terwijl premier Jetten in New York bij de Verenigde Naties onder de groten der aarde verkeert. Zou hij bij hen ook belet krijgen? Er ontstaat een somber beeld. Er is veel gehannes rond het minderheidskabinet dat voorkomen had kunnen worden als men echt het Deense voorbeeld had gevolgd. In feite eisen PRO en JA21 allebei dat zij, met uitsluiting van de ander, tot gedoogpartner worden verheven. Zo komt er natuurlijk niets van. Tegelijk is het echte probleem de interne kloof binnen het kabinet zelf, en dat is in Nederland haast altijd de reden voor een val. Han diept de kabinetten De Meester en Heemskerk op maar ook dat van van Agt en den Uyl, die in de vorige eeuw ook een minderheid achter zich hadden. De Meester is geen voorbeeld ter navolging, Heemskerk wel. Enfin, we zien wel waar het schip strandt.

Het bericht De val van Rob Jetten en het kabinet van kraakporselein verscheen eerst op Praatkast.

Het beroemde koffertje met de miljoenennota is voor minister Heinen ongetwijfeld geen zware last geweest, want het is grotendeels leeg. Bijna alles wat controverse kon opleveren, is uitgesteld tot volgend jaar. Het kabinet hoopt dat er zo een of andere vorm van consensus ontstaat. Allereerst in de polder, dat zou helemaal mooi zijn.

Wie waarschuwde dat een minderheidskabinet in Nederland een eindeloze formatie betekent, heeft gelijk gekregen. Je zou kunnen zeggen dat Jetten nog steeds formeert. En als het zo doorgaat, kan hij blijven formeren tot hij een ons weegt. Of liever gezegd: tot Nederland een ons weegt.

En dat in een tijd van oorlog en geruchten van oorlog. Met omhoogschietende vaste lasten en belasting op water.

Het bericht Jetten formeert nog steeds en het is ondertussen weer als in 1939. verscheen eerst op Praatkast.

“De moffen zijn weer terug”, zegt Han van der Horst in deze aflevering van Het Geheugenpaleis. Voor de rest houdt hij zich in, want uiteindelijk is hij de kwaadste niet. De AfD haalde 43,8 procent in Saksen-Anhalt en heeft toch geen meerderheid. John en Han proberen te doorgronden waarop het succes van de AfD is gestoeld, en waarop het echec van de gevestigde Duitse partijen. Ze vinden veel parallellen tussen de CDU-SPD-regering van Friedrich Merz en de minderheidscoalitie van Jetten. Nee, wij Nederlanders hebben geen reden om ons superieur te voelen, niet over de kwaliteit van onze leiders en evenmin over ons gedrag in het stemhokje. Het is weer fraai allemaal.

Het bericht AfD op 43,8 %: “de Moffen zijn weer terug”. verscheen eerst op Praatkast.

De economie blijft maar groeien. De dakloosheid ook. In Amsterdamse parken en groenzones ontstaan semipermanente tentenkampen, tot onvrede van huizenbewonend Mokum, dat voor een fors deel kwaad is over het voornemen om buiten slapen niet langer strafbaar te stellen. Het veroorzaken van overlast blijft dat overigens wél.

Han en John ,beiden ruim behuisd, grijpen het aan om de dakloosheid te bekijken in het licht van wat overheden door de eeuwen heen vonden van mensen zonder vaste woon- of verblijfplaats. Want dat oordeel is oud. Napoleon liet iedereen registreren en maakte in dezelfde jaren het rondzwerven strafbaar; landloperij verdween pas in 2000 uit ons Wetboek van Strafrecht.

En het gaat ook over de soms radicale manieren waarop het woningvraagstuk hier werd aangepakt  tot en met het dwingen van ruim behuisden om een deel van hun woning te verhuren.

Het bericht Buiten slapen mag weer. De uitvinding van de dakloze. verscheen eerst op Praatkast.

Han en John buigen zich over de affaire-Jason Arday, die inmiddels net zo goed de affaire-Nathan Cofnas is geworden. Waar hebben we mee te maken? De ene geleerde beschuldigt de andere van plagiaat, maar geheel in de geest van deze tijd wordt het ook een strijd van blank tegen zwart. En daarmee verdwijnt alle zuiverheid uit de discussie. Han en John proberen die er weer in te brengen. Dat valt niet mee, want daarvoor moet je je eigen referentiekader uitschakelen, voor zover dat op vaststaande oordelen berust. Dat lukt de heren niet altijd even goed. Wel worden ze het eens over één stelling: racisme maakt meer kapot dan je lief is.

Het bericht De kleur van plagiaat. verscheen eerst op Praatkast.

Han  en John buigen zich over de affaire-Jason Arday, die inmiddels net zo goed de affaire-Nathan Cofnas is geworden. Waar hebben we mee te maken? De ene geleerde beschuldigt de andere van plagiaat, maar geheel in de geest van deze tijd wordt het ook een strijd van blank tegen zwart. En daarmee verdwijnt alle zuiverheid uit de discussie.Han en John proberen die er weer in te brengen. Dat valt niet mee, want daarvoor moet je je eigen referentiekader uitschakelen, voor zover dat op vaststaande oordelen berust. Dat lukt de heren niet altijd even goed. Wel worden ze het eens over één stelling: racisme maakt meer kapot dan je lief is.

Het bericht De kleur van plagiaat. verscheen eerst op Praatkast.