Radio Wnet

Tomasz Grzywaczewski, korespondent Radia Wnet w Nowym Jorku, ocenił na antenie, że trudno przesądzać, czy Stany Zjednoczone zdecydowały już o uderzeniu na Iran. Jak podkreślił, ewentualna decyzja może zostać podjęta w ostatniej chwili.

– powiedział.

Wzmożony przerzut sił USA

Grzywaczewski relacjonował, że w ostatnim czasie widać wyraźne zwiększenie amerykańskiej aktywności wojskowej w regionie.

– mówił.

Wskazał na bazy w Arabii Saudyjskiej i Jordanii, a także informował o kierowaniu części sił na Azory. Dodał również, że w stronę cieśniny Ormuz zmierza lotniskowiec Gerald Ford.

– zaznaczył.

Daria Krasovskaia – urodzona w Petersburgu była radna miejska (2019–2023), dziś doktorantka Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu – opowiada o presji, która zmusiła ją do wyjazdu z Rosji, oraz o tym, jak zmieniło się rosyjskie społeczeństwo w czasie wojny.

„Jeśli nie wyjadę wtedy, później może to już nie być możliwe”

Decyzja o emigracji nie była nagła. Jak podkreśla, podobną sytuację przeżywali wszyscy liberalni deputowani w Petersburgu.

„Większość z nas nie mogła wyjechać z dnia na dzień – mieliśmy rodziny, zobowiązania, dokumenty do uporządkowania. W moim przypadku była to decyzja, którą podejmowałam stopniowo”.

We wrześniu 2022 roku opuściła Rosję w pośpiechu. Już w maju otrzymała sygnał, że wobec osób o jej poglądach może zostać wszczęte postępowanie.

„Wiedziałam, że trwa dochodzenie, że jesteśmy pod stałą obserwacją. Miałam świadomość, że jeśli nie wyjadę wtedy, później może to już nie być możliwe”.

Powodem była jej publiczna postawa wobec wojny.

„Każdy deputowany czy osoba publiczna, która oficjalnie nie popierała wojny albo wypowiadała się przeciwko niej, mogła stać się przedmiotem postępowania”.

W jej 20-osobowej radzie tylko dwie osoby miały podobne poglądy. Dziś oboje są na emigracji.

Dwie fale emigracji

Krasovskaia wyróżnia kilka fal wyjazdów z Rosji po 24 lutego 2022 roku.

Pierwsza – polityczna – objęła działaczy i osoby związane z opozycją, m.in. środowiska skupione wokół Fundacji Walki z Korupcją Aleksieja Nawalnego. Druga była efektem mobilizacji.

„Wyjeżdżali nie tylko mężczyźni, ale całe rodziny. Nie chodziło wyłącznie o sprzeciw wobec wojny, lecz o niechęć do udziału w niej”.

Szacunki mówią nawet o dwóch milionach emigrantów, choć część z nich wróciła z powodu problemów z legalizacją pobytu. Władze wykorzystały wyjazdy propagandowo.

„Propaganda była prowadzona na szeroką skalę, aby przekonać Rosjan pozostających w kraju, że emigranci są zdrajcami”.

70 proc. poparcia – ale dla czego?

Najczęściej zadawane pytanie dotyczy realnego poparcia dla wojny. Dane niezależnego Centrum Lewady pokazują około 70 proc. deklarowanego poparcia dla działań rosyjskich sił zbrojnych.

„Jeśli spojrzymy na liczby dosłownie, to jest to prawda. Ale dużo zależy od interpretacji danych”.

Jak tłumaczy, w rosyjskiej kulturze armia jest symbolem tożsamości narodowej i historycznych zwycięstw.

„Wiele osób odpowiada raczej na pytanie: ‘Czy jesteś za swoim krajem, czy przeciw niemu?’, niż ‘Czy popierasz wojnę?’”.

Co więcej, nawet wśród osób krytycznych wobec władzy około 55 proc. deklaruje poparcie dla armii. W Moskwie wskaźnik ten sięga około 80 proc.

Jednocześnie rośnie poparcie dla rozmów pokojowych – ale nie za wszelką cenę. W styczniowym badaniu 60 proc. respondentów opowiedziało się raczej za eskalacją niż za ustępstwami.

„Wielu Rosjan chce pokoju, ale na własnych warunkach – takiego, który pozwoli zachować poczucie zwycięstwa i godności narodowej”.

Tożsamość narodowa silniejsza niż strach

Zdaniem naszej rozmówczyni kluczowym czynnikiem jest dziś tożsamość narodowa.

„Wielu ludzi jest gotowych czekać, znosić trudności i żyć w mniej komfortowych warunkach, jeśli wiąże się to z poczuciem, że ich kraj jest silny i że ‘wygrywa’”.

Co zaskakujące, nawet osoby niepopierające wojny deklarują wzrost dumy narodowej. To – jak podkreśla – może być zjawisko niebezpieczne w przyszłości.

Rosja, Europa i Polska w oczach Rosjan

Po wybuchu wojny niechęć wobec Zachodu wzrosła. Obecnie widać jednak różnicowanie postaw wobec USA i Europy.

„Stany Zjednoczone zaczynają być postrzegane oddzielnie od Europy, a nastawienie do Ameryki stopniowo się poprawia”.

W przypadku Europy nastroje się pogarszają. Wśród państw postrzeganych najbardziej negatywnie – obok Ukrainy – wymieniane są Niemcy i Polska.

„Wynika to z tego, że oba te państwa regularnie i publicznie mówią o swoim wsparciu dla Ukrainy”.

Emigranci: mniej wiary w rewolucję

Rosyjscy emigranci również są dziś podzieleni. Początkowa wiara w szybkie osłabienie władzy Putina ustąpiła realizmowi.

„Coraz więcej osób uznaje, że w obecnych warunkach w Rosji nie jest możliwa rewolucja – przede wszystkim dlatego, że ludzie się boją”.

Mimo to środowiska liberalne próbują działać z zagranicy: zabiegają o wsparcie europejskich rządów, o bezpieczne ścieżki wyjazdu dla przeciwników wojny i o utrzymanie kontaktu z Rosjanami w kraju.

„Robimy co możemy, żeby promować nasz opór i zapewniać dostęp do informacji ludziom, którzy są w kraju”.

– Byłem pewny, że wojna wybuchnie – mówi w Radiu Wnet dr Aleksij Wasiliew, który wyjechał z Moskwy miesiąc przed inwazją. Komentarz w ramach dnia specjalnego – „Rosja bez iluzji”.

Posłuchaj całej rozmowy:

Dr Aleksij Wasiliew, historyk i specjalista od stosunków polsko-rosyjskich, był gościem specjalnego dnia „Rosja bez iluzji” w Radiu Wnet. Z Moskwy wyjechał w styczniu 2022 roku – miesiąc przed pełnoskalową inwazją Rosji na Ukrainę.

– powiedział.

Jak relacjonował, wcześniej do jego mieszkania przychodziła policja, był pytany o udział w wiecach opozycyjnych oraz o swoje nazwisko pojawiające się na stronie Fundacji Nawalnego.

– ocenił.

Liberalna „wysepka” w Moskwie

Wasiliew pracował jako profesor w Wyższej Szkole Ekonomii w Moskwie, uznawanej za jedną z bardziej liberalnych uczelni w Rosji.

– mówił.

Zaznaczył jednak, że nawet w dużych miastach sytuacja jest bardziej złożona, a dziś trudno jednoznacznie ocenić nastroje społeczne.

„Sondaże to spis bohaterów”

Odniósł się także do badań opinii publicznej, które wskazują na wysokie poparcie dla prezydenta Rosji.

– stwierdził.

Według niego niezależni socjologowie oceniają realne, świadome poparcie dla polityki Kremla na poziomie 15–20 proc. Podobny odsetek ma stanowić twarda opozycja. Reszta to – jak określił – „szara masa”, o którą toczy się walka polityczna.

„Typowy Rosjanin to przede wszystkim Rosjanka”

Pytany o przeciętnego mieszkańca Rosji, Wasiliew przywołał wyniki badań socjologicznych.

– powiedział.

Jak dodał, „typowa rosyjska rodzina składa się z dwóch kobiet – matki i babci”. Zwrócił uwagę na bardzo wysoki poziom rozwodów w Rosji oraz dodatkowe konsekwencje wojny.

– podkreślił.

Polityka historyczna jak za Mikołaja I

Wasiliew, który zajmuje się polityką pamięci i historią XIX wieku, porównał współczesną narrację Kremla do rosyjskiej myśli imperialnej z czasów Mikołaja I.

– ocenił.

Jego zdaniem podobne zwroty antyzachodnie w rosyjskiej polityce pojawiały się cyklicznie – m.in. po powstaniu dekabrystów czy w okresie późnego stalinizmu.

– podsumował.

W rozmowie z Krzysztofem Skowrońskim poseł Przemysław Wipler zdradza, w jakich warunkach komisja obrony narodowej mogła zapoznać się z tajnym materiałem o pożyczce SAFE.

W Radiu Wnet trwa specjalny dzień „Rosja bez iluzji”, poświęcony rosyjskiej opozycji oraz analizie sytuacji politycznej i społecznej w Rosji. Współorganizatorem wydarzenia jest prof. Władimir Ponomariow – przedstawiciel Rady Deputowanych Ludowych, rosyjski opozycjonista mieszkający w Warszawie.

Jak podkreślił na antenie, inicjatywa ma charakter intelektualnej debaty środowisk krytycznych wobec władz Kremla.

– powiedział.

Eksperci z Polski, Niemiec i USA

Wśród gości zaproszonych do udziału w specjalnym dniu znalazł się Aleksiej Wasiliew, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, specjalizujący się w historii Polski i relacjach polsko-rosyjskich. Jak zaznaczył Ponomariow, to rozmówca, z którym można dyskutować „dlaczego Rosja jest taka, jaka jest”.

Na antenie pojawi się także Wiaczesław Inoziemcew ze Stanów Zjednoczonych, określany przez Ponomariowa jako jeden z najlepszych specjalistów od kwestii skuteczności sankcji wobec Rosji i trwałości rosyjskiej gospodarki w warunkach międzynarodowej presji.

Kolejnym gościem będzie prof. Andriej Jakowlew z Freie Universität w Berlinie – badacz gospodarki w systemach totalitarnych. Według zapowiedzi rozmowy mają dotyczyć m.in. relacji rosyjsko-chińskich oraz czynników pozwalających Rosji kontynuować wojnę przeciwko Ukrainie.

Opozycjoniści z Petersburga

Na antenie pojawią się również przedstawiciele rosyjskiej opozycji z Petersburga. Dr Siergiej Kowalew – jak mówił Ponomariow – pracował w strukturach miejskich w latach 90., gdy Władimir Putin był wiceprezydentem miasta. Ma opowiedzieć o swoich doświadczeniach i o tym, jak – z jego perspektywy – zmieniał się Putin.

W programie uczestniczy także Daria Krasowska, doktorantka Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, która bada nastroje społeczne w Rosji i postawy Rosjan wobec wojny.

– powiedział Ponomariow.

Specjalny dzień „Rosja bez iluzji” ma być próbą spojrzenia na współczesną Rosję bez uproszczeń i bez politycznych złudzeń – z perspektywy ekspertów i środowisk opozycyjnych. Audycje z ich udziałem trwają przez cały dzień na antenie Radia Wnet.

Gościem audycji Adrian Łabuda, który w zeszłym roku, w swoim debiutanckim sezonie w rajdach samochodowych, sięgnął po tytuł mistrza Polski w klasie Rally3.

W programie również podsumowanie Rajdu Szwecji WRC, startów Janka Przyrowski w Formula Regional Middle East Trophy oraz omówienie tegorocznej Daytona 500 w serii NASCAR. 

Goście audycji:

• Adrian Łabuda - mistrz Polski w klasie Rally3,
• Adrian Drozdek - oficer prasowy Janka Przyrowskiego,
• Adrian Kielan - entuzjasta sportów motorowych, znawca NASCAR.

Prowadzą Kamil Kowalik i Piotr Nałęcz.

Na łamach Wirtualnej Polski ukazał się artykuł autorstwa Zbigniewa Parafianowicza, opisujący kulisy działalności prof. Krzysztofa Ruchniewicza – byłego dyrektora Instytutu Pileckiego i pełnomocnika rządu ds. relacji polsko-niemieckich. Tekst dotyczy m.in. jego kontaktów z niemieckim środowiskiem analitycznym powiązanym z narracjami przychylnymi Moskwie oraz osobami sympatyzującymi z tzw. Grupą Wagnera.

W Popołudniu Radia Wnet sprawę komentował Stanisław Żaryn – były zastępca ministra-koordynatora służb specjalnych i ekspert ds. bezpieczeństwa. Już na wstępie zaznaczył, że publikacja pokazuje znacznie więcej niż pojedynczą znajomość.

– powiedział.

Żaryn zwrócił uwagę, że – według opisu w artykule – kontrowersje nie dotyczą wyłącznie relacji towarzyskich czy medialnych.

– ocenił.

Chodzi m.in. o działania wokół Instytutu Pileckiego i Centrum Lemkina, które dokumentowało rosyjskie zbrodnie wojenne. W ocenie rozmówcy Radia Wnet, jeżeli opisane w tekście sytuacje są zgodne z faktami, rodzi to poważne pytania o bezpieczeństwo państwa.

Ekspert odniósł się również do deklaracji rządu o twardym kursie wobec Kremla.

– stwierdził.

W jego ocenie nominacja Ruchniewicza mogła być elementem szerszej kalkulacji politycznej.

– mówił.

Żaryn zwrócił uwagę, że w ostatnich miesiącach na styku relacji polsko-niemieckich pojawiały się również inne nominacje osób związanych wcześniej z niemieckimi fundacjami czy grantami.

Na koniec rozmowy Żaryn postawił pytania o rolę polskiego kontrwywiadu.

– zaznaczył.

Jednocześnie zastrzegł, że nie przesądza o kwalifikacji prawnej działań byłego urzędnika.

/fa

Wejście do polityki Rafała Brzoski może przetasować centrum sceny i osłabić rządową większość – ocenia Robert Bagińsk, redaktor portalu innapolityka.pl. 

Premier Włoch Giorgia Meloni i prezydent Turcji Recep Tayyip Erdoğan niemal równocześnie odwiedzili Addis Abebę. W tle – walka o wpływy w Rogu Afryki i dostęp do surowców krytycznych.

Rozłam w ugrupowaniu założonym przez Szymona Hołownię stał się faktem. Część parlamentarzystów utworzyła nowy klub „Centrum”, a reszta pozostaje w okrojonym klubie Polska 2050. Choć formalnie większość rządowa nie jest dziś zagrożona, sytuacja znacząco komplikuje pozycję premiera.

Prof. Norbert Maliszewski w Popołudniu Radia Wnet nie pozostawia złudzeń co do skutków politycznego przesilenia.

Jego zdaniem pojawienie się nowej, kilkunastoosobowej grupy parlamentarzystów oznacza dodatkowy ośrodek negocjacyjny wewnątrz koalicji.

Maliszewski ocenia, że projekt Polska 2050 w wymiarze społecznym jest już mocno osłabiony.

Jednocześnie zaznacza, że realna siła ugrupowania wciąż wynika z liczby mandatów w Sejmie, a nie z notowań sondażowych.

Nowy pomnijeszony klub może – zdaniem profesora – budować swoją tożsamość wokół postulatów ważnych dla klasy średniej.

Wśród tematów wymienia m.in. ceny energii i podwyższenie kwoty wolnej od podatku.

Najmocniejsza teza rozmowy dotyczy jednak strategii premiera.

Według niego premier kalkuluje, że projekt Hołowni nie ma przyszłości i może próbować stworzyć „koncesjonowaną” formę polityczną w centrum sceny, która zbierze liberalnych wyborców niezadowolonych z rządu, ale nieprzechodzących do opozycji.

Ekspert podkreśla, że do wyborów pozostaje około półtora roku, a w tym czasie może dojść do dalszych przetasowań. Każde głosowanie będzie wymagało dodatkowych negocjacji, a proces rządzenia stanie się bardziej skomplikowany.

/fa