Reportaże i dokumenty Polskiego Radia

Trudno uwierzyć, że jest już grubo po osiemdziesiątce. Szczupły, energiczny, zapracowany, stale pełen pomysłów i planów. Konstruktor, wynalazca, mistrz ślusarstwa, mechaniki precyzyjnej i pojazdowej, hodowca psów, podróżnik, miłośnik motorów i Skandynawii. Rzemieślnik z pasją. Urodzony przed wojną, w Stargardzie Gdańskim, ale geny ma wymieszane. Ojciec krakus, matka lwowianka. Pracę rozpoczął w Stoczni Komuny Paryskiej w latach 50. XX wieku. Od 1972 roku mieszka w Sopocie i tam też nieprzerwanie prowadzi swoją firmę. Niezwykły zakład, dzięki któremu odbyła się w 1979 roku najważniejsza edycja Festiwalu Interwizji, której gośćmi byli Demis Roussos i Boney M. Okazało się bowiem, że dokumentacja techniczna dotycząca budowy scenografii była zła wiec musiał opracować nową, swoją. Raz do roku pan Ryszard pozwala sobie na wypoczynek. Wyjeżdża camperem, do ulubionej Skandynawii, by cieszyć się ciszą i piękną przyrodą.

Niewiele starych fotografii znajduje się w rodzinnych albumach Marcina Zamoyskiego. Dużym odkryciem po śmierci ostatniego ordynata Jana Zamoyskiego były szklane negatywy i błony cięte znalezione u niego w domu. Zainteresował się nimi fotoreporter, właściciel zamojskiej Galerii i Muzeum Starej Fotografii Adam Gąsianowski. Anna Rudy, dziennikarka "Tygodnika Zamojskiego", we współpracy z rodziną Zamoyskich opisała je i tak powstał bardzo interesujący album, pięknie wydany "Czar starej fotografii z albumów Róży i Jana Zamoyskich". Stał się pretekstem do snucia opowieści o tym, co pozostało w obrazach z pamięci osób związanych z ordynacją i rodem Zamoyskich. Realizacja dźwięku: Jarosław Gołofit, muzyka: Artur Giordano.

Szymon i Wiktor Strzeleccy są uczniami klasy akordeonu Akademii Rycerskiej. To średnia szkoła muzyczna w Legnicy. Miłość do tego instrumentu zaszczepił w nich ojciec, który też kończył średnią szkołę muzyczną. A wcześniej na tym instrumencie grali dziadek i pradziadek. Bo w tej rodzinie kocha się akordeony od zawsze. Miłość do muzyki jest niezwykle silna. Silne są też więzi rodzinne. Tata chłopców był kierowcą autobusów, ale pracę zawodową łączył z pasją do muzyki. Trzyletnich synów uczył grać na akordeonie tzw. "małyszu". Pierwszy zaczął się uczyć Szymon, a o rok młodszy Wiktor płakał, że też chce. I to były początki rodzinnego trio akordeonowego.

Audycja dokumentalna o złotym okresie w historii polskich szachów. W 20-leciu międzywojennym szachy stały się niemal naszym narodowym sportem. Wszystko za sprawą ogromnych sukcesów polskich drużyn (w skład których wchodzili w większości wybitni zawodnicy żydowskiego pochodzenia, jak choćby arcymistrzowie: Akiwa Rubinstein, Ksawery Tartakower, Emanuel Lasker, Dawid Przepiórka i wielu innych). Popularności grze przysparzał także wieloletni protektorat zapalonego gracza - Marszałka Józefa Piłsudskiego, który fundował wysokie nagrody dla zwycięzców i dzięki któremu (a także wielu innym politykom) gra w szachy zyskała wymiar narodowy. Dziś królewska gra znów zyskuje na popularności, a Polacy święcą zwycięstwa. Czy przed nami renesans polskich szachów? "W audycji wykorzystano fragmenty reportażu Ewy Michałowskiej "I ty zostaniesz wojownikiem".

Z zawodu geodeta. Z zamiłowania podróżnik. Całe życie członek PTTK i świetny gawędziarz. Młody duchem, a metryka pokazuje, że 5 lipca skończył 90 lat. Zadziwia energia pana Leszka i jego znakomity kontakt z młodym pokoleniem. Kalendarz tygodniowy pana Leszka jest szczelnie wypełniony. Mimo wieku nie zmienia też aktywnego trybu życia. Pasja do wędrowania i zwiedzania trwa...

"Lipcowi" — tym słowem w Augustowie i na Suwalszczyźnie określa się ofiary Obławy Augustowskiej. 12 lipca obchodzimy dzień ich pamięci. Zginęli podczas największej zbrodni dokonanej na Polakach po II wojnie światowej. Przez wiele lat Obława Augustowska pozostawała w ukryciu, a rodziny w milczeniu czekały, aż ich bliscy wrócą do domu. Dziś, choć mogą otwarcie mówić o tych, których stracili, okoliczności zbrodni nadal nie są wyjaśnione. Opowiada o nich Danuta Kaszlej, lokalna historyczka, która od lat bada tę historię.

Pani Czesława ma 84 lata i od 60 pracuje jako szewc. Zawód wybrała sobie sama, choć ojciec nalegał, żeby została nauczycielką. Ona wolała jednak pracę przy butach. Skończyła studia, pracowała jako główny technolog w zakładach obuwniczych, ale to wymagało zapisania się do PZPR. Pani Czesława wolała odejść i szukać nowego miejsca, co nie było łatwe, bo dostała tzw. wilczy bilet. Nie załamała się. Przetrwała przemiany gospodarcze na początku lat 90., powódź, która w 1997 roku nawiedziła m.in. Polskę. Nadal pracuje, co daje jej ogromną radość. Lubi kontakt z klientami. Niektórzy przychodzą do niej od dziesięcioleci.

W jakim sensie lubelski lipiec otworzył wrota do Solidarności i Wolności? Odwiedzając upamiętnione miejsca, spróbujemy odpowiedzieć na to pytanie w towarzystwie badacza z lubelskiego oddziału IPN dr. Marcina Dąbrowskiego i działaczy pierwszej Solidarności: Andrzeja Sokołowskiego i Michała Kasprzaka. Klimat tamtej epoki przywołamy z Radiem Wolna Europa.

Puszcza Białowieska znów otwarta dla turystów. Na ten dzień czekali osiem miesięcy. We wrześniu ubiegłego roku przygraniczna strefa naszego regionu została zamknięta po kryzysie imigracyjnym. Żyjący z turystyki mieszkańcy strefy i jej okolic musieli radzić sobie w warunkach stanu wyjątkowego, obecności wojska i policji, kontroli i… braku gości. Teraz, kiedy znów można ich odwiedzać, mają nadzieję, że magia puszczańskiej przyrody pozwoli odrobić część strat. Przede wszystkim jednak chcą, by wraz z sezonem turystycznym powróciło tętniące życie.

Żyjemy w wielkich miastach i w wielkim hałasie. Samochody, głośna muzyka. Dla wielu głosy przyrody przestały być słyszalne. To reportaż o tym, co tracimy, gdy stajemy się "głusi" na świat, który nas otacza...